Posted in Բնագիտություն 6

Մարմինների էլեկտրականացում

  • Ե՞րբ է մարմինը համարվում էլեկտրականացված:

Երբ, այն մարմինը, որը շփելուց հետո ձգում է այլ մարմիններ, էլեկտրականացված է, այսինքն՝ նրան հաղորդված է էլեկտրական լիցք։

  • Ո՞ր էլեկտրական լիցքերն են անվանում դրական, եւ որո՞նք՝ բացասական։

Թղթով կամ մետաքսով շփած ապկու վրա ստացված լիցքերը անվանել են՝ դրական +։

Բրդով կամ մորթիով շփած ճկազանգվածի վրա ստացված լիցքերը անվանել են՝ բացասական -։

  • Էլեկտրացույցի թերթիկները լիցքավորվելիս ինչո՞ւ են վանում միմյանց:

Միևնույն նշանի էլեկտրական լիցքեր ունեցող մարմինները միմյանց վանում են։

  • Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը։

Մարմինների էլեկտրականացված լինելը պարզում են էլեկտրացույցի միջոցով։

Posted in Բնագիտություն 6

Ջերմային էներգիայի աղբյուրները

Հարցեր

  1. Ինչո՞ւ է կյանքի համար անհրաժեշտ ջերմային էներգիան։

Ջերմային երևույթի ժամանակ մարմինները ստանում կամ տալիս են որոշակի քանակությամբ ջերմային էներգիա՝ ջերմություն։ Առանց ջերմային էներգիայի կյանքը կդադարի։

  • Ինչո՞ւ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի եւ ջերմության գլխա­
    վոր աղբյուրը։

Արեգակը համարվում է երկրի վրա կյանքի և ջերմության գլխավոր աղբյուրը, որովհետև արեգակը ջերմություն է տալիս երկրին և նրա ջերմային էներգիան տեղափոխվում է ճառագայթուվ։

  • Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։
    Մտածե՛ք
    Կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ: __________

Լուցկի, գազ, բենզին, նաֆդ․․․

Posted in Բնագիտություն 6

Դեկտեմպերի 13-17

Սովորել

Ջերմային էներգիայի աղբյուրները

Հարցեր

  1. Ինչո՞ւ է կյանքի համար անհրաժեշտ ջերմային էներգիան։
  • Ինչո՞ւ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի եւ ջերմության գլխա­
    վոր աղբյուրը։
  • Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։
    Մտածե՛ք
    Կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ: __________
  • Դասարանական 1
  • Ե՞րբ է մարմինը համարվում էլեկտրականացված:
  • Ո՞ր էլեկտրական լիցքերն են անվանում դրական, եւ որո՞նք՝ բացասական։
  • Էլեկտրացույցի թերթիկները լիցքավորվելիս ինչո՞ւ են վանում միմյանց:
  • Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը։
Posted in Բնագիտություն 6

Էներգիան և կենդանի օրգանիզմները

Հարցեր եւ առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ դեր ունի էներգիան կենդանի օրգանիզմներում:

էներգիան կենդանի օրգանիզմներում ծախսվում է այլ նյութերի սինթեզման, օրգանիզմի կառուցման աճի, շարժման և կենսագործուննության համար։

  1. Որտեղի՞ց են կենդանի օրգանիզմներն էներգիան ստանում:

Բոլոր կենդանի օրգանիզներն իրենց անհրաժեշտ էներգիան ստանում են արեգակից։

  1. Ո՞ր կենդանի օրգանիզմներում է կլանվում արեգակնային էներգիան:

Կանաչ բույսերի։

  1. Ներկայացրե՛ք կենդանի օրգանիզմների օրինակներ, որոնք լույս
    են արձակում:

Բակտերիաներ, սնկեր, որոշ անողնաշարավորներ, ձկներ։

  1. Ինչպե՞ս եք պատկերացնում սննդային կապերը կենդանի օրգանիզմների միջեւ:

Յուրաքանչյուր տեսակ օգտագործում է օրգանական նյութի մեջ գտնվող էներգիայի միայն մի մասը՝ նրա տրոհումը հասցնելով մինչև որոշակի փուլի։ Տվյալ տեսակի համար ոչ պիտանի, բայց դեռևս էներգիայով հարուստ նյութերն օգտագործում են այլ օրգանիզմներ։

  1. Կարո՞ղ եք պնդել, որ կյանքը պարտական է Արեգակին: Ինչո՞ւ:

Այո, քանի որ բոլոր օրգանիզմներին անհրաժեշտ է թթվածին, ինչը արտադրվում է շնորհիվ բույսերի՝ ֆոտսինթեզի, որն իր հերթին իրականացվում է արեգակի էներգիայի շնորհիվ։

  1. Շրջակա միջավայրի բույսերի եւ կենդանիների միջեւ սննդային կապերի ի՞նչ օրինակներ գիտեք: Նկարագրե՛ք: Լուծել խնդիրը.

Մեղուն սնվում է մեղրիից, կովը և ոչխարը՝ խոտից։

Posted in Բնագիտություն 6

Առարկայական ծրագիր, 6-րդ դասարան, 2021-2022թթ/Հեղինակային ծրագիր/

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում «Պատմություն» դասընթացը դասավանդվում է հիմքում ունենալով հետևյալը .-հեղինակ ուսուցչի մշակած ծրագիրը-սովորողի անհատական պլանը-կրթահամալիրի ուսումնական օրացույցը-հասարակագիտության լաբորատորիայի օրացույցը-կրթահամալիրային ստուգատեսները, ճամբարները 

Ժամաքանակը՝ շաբաթական 2 ժամ

Իրավիճակի նկարագրություն-«Պատմություն» առարկան 6-րդ դասարանում սովորողները ուսումնասիրում են առաջին տարին , այդ պատճառով այն միտված  է սովորողների մոտ հետաքրքրասիրության բարձրացմանը`ավելին իմանալու անցյալի մասին: Սովորողները պետք է պատրաստ լինեն կյանքի արագ փոփոխվող պայմաններին, կարողանան արդյունավետ և ոչ ստանդարտ լուծումներ գտնել առաջացող խնդիրներին: Այժմ հայտնվել ենք մի իրավիճակում, երբ մեդիան ինքնակրթվելու, ինքնադրսևորելու, հմտությունները միմյանց փոխանցելու միակ հարթակն է:  Պատմությունն օգնում է սովորողներին հասկանալ մարդկային կյանքի բարդությունը, փոփոխությունների ընթացքը, տարբեր քաղաքակրթությունների միջև հասարակությունների և հարաբերությունների բազմազանությունը, ինչպես նաև սեփական ինքնությունը և իրենց ժամանակի մարտահրավերները: Պատմության իմացությունը իր հազարամյակների փորձով և գիտելիքներով օգնում է կայացնել ճիշտ ընտրություն: 

Արտակարգ ուսումնական տարի-Արդի շրջանում, համաճարակային իրավիճակից ելնելով, դասերը կազմակերպվում են հաստատված ուղեցույցի սկզբունքով (մինչև համաճարակի ավարտը)

  • առկա ուսումնառություն
  • ուսումնառություն ընտանեկան (ինքնակրթության) դպրոցում 
  • առկա և ընտանեկան դպրոցում ուսումնառությունների համադրում 
  • հեռավար ուսուցում
  • Անկախ սովորողի ուսումնառության ընտրած ձևից, բովանդակությունը, ծրագիրը նույնն է, դասավանդողը՝ իրականացնում է աշխատանքը անհատական մոտեցում ցուցաբերելով, հաշվի առնելով սովորողի անհատական ուսումնական պլանը:  

«Պատմություն» առարկայի դասավանդման  նպատակը ազգային ինքնագիտակցություն , պատասխանատվություն , պատմական կրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի բացահայտում, պատմական օրինաչափությունների ուսումնասիրություն, անցյալի նկատմամբ հետազոտական-ստեղծագործական մոտեցում ունեցող քաղաքացու ձևավորումն է:

Հիմնական խնդիրներն են՝

Պատմության ուսուցումը  ուղղված է սովորողների հետևյալ կարողությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը`

  • սովորողների բանավոր, գրավոր խոսքում պատմական բառապաշարի զարգացման հմտությունների ապահովում
  • սովորողների ստեղծագործական մտածողության զարգացման արդյունքում պատմական անցյալի վերստեղծան հմտությունների ապահովում
  • սովորողների քննադատական մտածողության զարգացում
  • անհատական, խմբային աշխատանքների կազմակերպում
  • սովորողների համագործակցային կարողությունների ձեռքբերում
  • իմացածը ամբողջացնելու, սովորածը կիրառելու հմտություն
  • ինքնակրթության միջավայրի ստեղծում
  • համեմատելու, համադրելու, գնահատելու կարողության
  • նախագծային աշխատանքների հետևողական կատարելու կարողություն
  • համացանցային տեղեկատվական դաշտում կողմնորոշվելու  կարողություն
  • տեղեկատվական աբյուրներից օգտվելու հմտության զարգացում

Ուսուցման կազմակերպումը

Պատմություն դասընթացը կազմակերպվում-իրականացվում է՝

  • Ուսումնական պարապմունքի ծրագիրը հրապարակվում է մինչև պարապմունքը սկսելը: Ուսուցումն իրականացվում է նաև կրթահամալիրի ուսումնական օրացուցից բխող ուսումնական նախագծերի միջոցով : Սովորողները կարող են հանդես գալ անհատական նախագծերով:
  • Ուսումնական ճամփորդությունները
  • Ուսուցումն իրականացվում է թվային միջոցների կիրառմամբ: Ուսումնական գործունեության ընթացքում սովորողների խումբն դասավանդողի հետ ստեղծում է ուսումնական նյութեր, տեսանյութեր և այլն:
  • Բանավոր աշխատանքները, քննարկումները նպաստում են,որ սովորողը կարողանա անկաշկանդ միտք ձևակերպել, խոսել:
  • Խրախուսվում է սովորողի ինքնուրույնությունը, երբ սովորողն ինքն է առաջարկում  հետաքրքիր նախագիծ կամ ինքնուրույն հետազոտական աշխատանք է կատարում:
  • Սովորողը կատարում է ուսումնական աշխատանք , որի հիմնական նպատակը սովորողի ինքնարտահայտման կարողության ձևավորումն է: Սովորողը արտահայտվում է, վերլուծում է, գրավոր մեկնաբանում է, ներկայացնում է իր մտքերը, գաղափարները, թարգմանությունները, որոնք տեսանելի են դառնում անձնական բլոգում կամ mskh.am կայքում: Սովորողը մեդիահմտությունների կիրառման միջոցով իր խոսքը, վերլուծությունները, հետազոտական աշխատանքները հրապարակում, հանրայնացնում է:
  • Ուսումնական աշխատանքը կազմակերպելիս դասավանդողն օգտագործում  է տարբեր ուսումնական կայքեր, անձնական բլոգ, էլեկտրոնային գրադարաններ, համացանցային այլ ռեսուրսներ, տեսանյութեր և այլն:
  • Հրավիրյալ մասնագետների հետ կազմակերպվում է հանդիպու-քննարկում:
  • Ուսումնական նյութեր ընտրելիս և հանձնարարելիս դասավանդողը հաշվի է առնում նաև սովորողի ընդունակությունները և նախասիրությունները:
  • կազմակերպվում է նաև հեռավար ուսուցում, որտեղ մեծ նշանակություն են ունենում ընտանեկան նախագծերը, ուսուցիչը դառնում է խորհրդատու, ծնողը ՝ուսուցիչ:
  • Ուսուցումը կազմակերպվում է թվային միջոցների կիրառմամբ, ուսումնական և անհատական նախագծերով: Սովորողները դպրոց են գալիս անձնական նեթբուք- նոթբուքերով:
  • Ուսուցման ընթացքում ուսուցման աղբյուր, օգտագործվում են տարբեր ուսումնական կայքեր, այլ աղբյուրներ…

Ուսումնական միջավայր 

Ուսումնական միջավայրը  ոչ միայն դասասենյակն է , այլ նաև

  • դպրոցի բակը,
  • թանգարանը,
  • քաղաքը, փողոցը, մոտակա այգին,
  • հայրենագիտական ճամփորդությունները,
  • տեսարժան վայրը,
  • սովորողի անձնական բլոգը,
  • կրթահամալիրի կայքը, ենթակայքը և այլն:

Դասընթացի դասավանդման ընթացքում օգտագործվում են մի շարք մեդիամիջոցներ`

 Սովորողը պետք է արդեն իսկ տիրապետի մի շարք համակարգչային ծրագրերի և տարվա ընթացքում սովորի նորերը՝ կիրառելով դասապրոցեսում:  

Ուսումնական գործունեության ձևեր

  • թարգմանություններ
  • ֆիլմերի, կայքի նյութերի ստեղծում, դիտում, քննարկում
  • փոդքասթերի ստեղծում, հարցազրույցներ տարբեր թեմաներով
  • ուսումնական ԹՎ-ներ
  • բանավեճերի կազմակերպում
  • պատմական խաղերի ստեղծում
  • առցանց դասեր և քննարկումներ
  • անհատական և խմբային նախագծեր

Բլոգավարություն-6-րդ դասարանի սովորողը պետք է ունենա բլոգ, որոնք պետք է համապատասխանեն սովորողի բլոգին ներկայացվող պահանջներին: Բլոգում պետք է տեսանելի լինեն հետևյալ կետերը՝

  • սովորողի կողմից կատարված առաջադրանքները
  • սովորողի պատրաստած նյութերը՝ ֆիլմեր, հարցազրույցներ, թարգմանություններ, վերլուծություններ, հետազոտական աշխատանքներ
  • անհատական նախագծերի արդյունքները
  • Սովորողը բլոգում պետք է հնարավորինս  պահպանի հեղինակային իրավունքի նորմերը

Բովանդակություն

  1. Ինչու ենք ուսումնասիրում պատմությունը: Պատմական սկզբնաղբյուրներ/նյութական, գրավոր, բանավոր/ – 2 ժամ
  2. Նախնադար /ա.տարիների հաշվումը պատմության մեջ, օրացույց տոմար, բ.մարդու ծագման երեք վարկածները՝ կրոնական, գիտական, այլընտրանքային,գ.հնագույն մարդկանց զբաղմունքները,գ.երեխաների դաստիարակությունը նախնադարում/– 6 ժամ
  3. Հայկական լեռնաշխարհ – 2 ժամ
  4. Հայ ժողովրդի ձևավորումը: Առաջին հայկական պետությունները – 4 ժամ
  1. Հին Արևելք: Արարատյան թագավորություն – 18 ժամ
    • Եգիպտոս: Շումեր: Աքքադ – 2
    • Հին Փոքր Ասիան և արևելյան Միջերկրականը – 2
    • Հնդկաստան և Չինաստան – 2
    • Ճապոնիա և Կորեա — 2
    • Արարատյան թագավորության ռազմաքաղաքական պատմությունը – 2
    • Արարատյան թագավորության սոցիալ-տնտեսական պատմությունը – 2
    • Ասորեստան: Բաբելոն: Աքեմենյան Իրան – 2
    • Կրոն և գիր – 2
    • Արվեստ և գիտություն – 2
  2. Ձմեռային ճամբար
  3. Հին Հունաստան – 8 ժամ
  4. Հայաստանը Ք.Ա. 7-2-րդ դարերում – 4 ժամ
  5. Հելլենականություն – 2 ժամ
  6. Հայաստանն Արտաշեսյանների օրոք – 6 ժամ
  7. Հին Հռոմ – 8 ժամ
  8. Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորությունը – 6 ժամ
  9. Ամառային ճամբար
  10. Նախագծային աշխատանքեր-անհատական, Այլընտրանքային պատմություն
  11. Գնահատում Սովորողի ուսումնական աշխատանքի գնահատումը կատարվում է ըստ հեղինակային կրթական ծրագրի չափորոշչով որոշված  գնահատման կարգի,  10 միավորանոց համակարգի:Սովորողը ցանկության և հնարավորության դեպքում կարող է գնահատականը փոխել:  Սովորողի գնահատականը պատմությունից արտացոլում է նրա և՛ բանավոր խոսքը, և՛հետազոտական աշխատանքները,  և՛ բլոգային աշխատանքը:Դասավանդողըը գնահատում է սովորողի աշխատանքը նախատեսված առաջադրանքի կատարմանը սովորողի մասնակցության աստիճանով:  Բացակայած սովորողը առաջադրանքը կատարում է էլեկտրոնային տարբերակով:

Գնահատում (10 բալանոց համակարգով)

  1. Պարտադիր դասարանական բանավոր աշխատանք – 2-6 բալ
  2. Պարտադիր դասարանական գրավոր աշխատանք1-2 բալ
  3. Կամավոր տնային աշխատանք – 1-3 բալ
  4. Նախագծային աշխատանք – 1-3 բալ
  5. Հետազոտական աշխատանք/կարևորվում է սեփական կարծիքի ձևակերպումը, օտարալեզու աղբյուրների գործածությունը, քանակը, որակը/ – 2-4 բալ
  6. Թարգմանություններ-2-4 բալ/1 էջը Arial Unicode14 ձևաչափով)
  7. Բալերի ավելացման դեպքում , հավելյալ բալերի օգտագործման նպատակները քննարկվում է սովորողի հետ
  8. Խրախուսվում է սովորողի ինքնագնահատումը, որը հիմք կարող է հանդիսանալ ուսուցչի գնահատման համար: Յուրաքանչյուր ամսվա վերջում դասավանդողը ներկայացնում է google forum փաստաթղթով հավաքված առաջադրանքների, նախագծային աշխատանքների փաթեթ, ուր ամփոփում է ամբողջ ամսվա աշխատանքները: Սովորողը իր բլոգում կատարված առաջադրանքների հղումների արդյունքում փաստաթղթում է հավաքում իր աշխատանքները, վերլուծում, ինքնուրույն գնահատում իր աշխատանքը:  Սա հնարավորություն է տալիս ամբողջական աշխատանքների փաթեթ ունենալ, որը տեսանելի է թե՛ սովորողին, թե՛ ուսուցչին, թե՛ ծնողին:Այս մոտեցումը օգնում է սովորողին հստակ տեսնել սեփական աշխատանքը և տալ անկախ գնահատական: