Posted in մաթեմ 6

դաս 24 Երրորդ տարբերակ

1)Գրե՛ք հետևյալ թվերը` 

 աճման կարգով. -30, –18, 7, –1, 0, 11, -24, 7, 2 ,–6,

-30<-24<-18<-6<-1<0<+2<+7<+7<+11

2)Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք A (–3), B (+7), C(–6), D (+1), E (+8), F (–5), G (–4) կետերը

3)Հաշվե՛ք

ա) |– 3| – |– 1|=+2

բ) |15| · |– 12|=15.12=-180

4)Կատարե՛ք գումարում.

ա) (–21) + (+8)=-13

բ) (+19) + (–12)=+7

5)Կատարե՛ք հանում.

ա) –48–(–25)=-48+25=-23

բ) –17 – (–34)=-17+34=+17

6)Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

հավասարություն.

ա) (–80) ։ (–20) = 4

բ) -10 ։ (–5) = 2

Posted in մաթեմ 6

Դաս 23.

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1)Տրված են –5, –11, +18, –9, +6 թվերը։ Գտե՛ք՝

ա) այդ թվերի գումարին հակադիր թիվը,

(-5)+(-11)+(+18)+(-9)+(+6)=-25+24=-1 հակադիր թիվը +1

բ) այդ թվերին հակադիր թվերի գումարը։

(+5)+(+11)+(-18)+(+9)+(-6)=+25-24=+1

2) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք

A (–2), B (+5), C (–8), D (–1), E (+2) կետերը։

3) Գնացքը 3 ժամում անցավ 250 կմ։ Առաջին

ժամում այն անցավ ճանապարհի 40 %-ը,

երկրորդ ժամում՝ մնացածի 40 %-ը։ Քանի՞

կիլոմետր անցավ գնացքը երրորդ ժամում։

1) 250.40/100=100 կմ առաջին ժամում

2) 250-100=150 կմ

3) 150․40/100=60 կմ երկրորդ ժամում

4)100+60=160

5)250-160=90 կմ երրորդ ժամում

4)Կառքի առջևի անիվը 96 պտույտ է կատարում, երբ հետևի անիվը

կատարում է 64 պտույտ: Որքա՞ն է հետևի անիվի շրջագծի երկարությունը,

եթե առջևի անիվինը 2 մ է:

96․2=192

192:64=3

Լրացուցիչ(տանը)

5)Որո՞նք են այն չորս հաջորդական ամբողջ թվերը, որոնցից

ամենամեծը հավասար է՝ ա) –11-ի, բ) 0-ի, գ) +2-ի, դ) –1-ի։

ա) –11 >-12>-13>-14>-15

բ) 0>-1>-2>-3>-4

գ) +2>+1>0>-1>-2

դ) –1>-2>-3>-4>-5

6)Ավտոբուսի արագությունը մեքենայի արագության 5/7-ն է։ Ինչքա՞ն է

մեքենայի արագությունը, եթե ավտոբուսի արագությունը նրանից

փոքր է 30 կմ/ժ-ով։

7-5=2

30:2=15

15.7=105 կմ/ժ

7)Ճի՞շտ է արդյոք, որ եթե

                                         a + |a| = 0

գրառման մեջ a-ի փոխարեն գրենք որևէ բացասական թիվ, կստացվի

հավասարություն: Իսկ եթե գրենք զրո կամ դրակա՞ն թիվ:

-5+|-5|=0 ճիշտ է

0+|0|=0 ճիշտ է

+1+|+1|=0 ճիշտ է

8)Գնել են երկու տեսակի կոնֆետներ` վճարելով ընդամենը

6500 դրամ: Առաջին տեսակի կոնֆետից, որի 1 կիլոգրամն արժե

2200 դրամ, գնել են 2 կգ: Մնացած գումարով գնել են երկրորդ

տեսակի կոնֆետներ` 1 կիլոգրամը 700 դրամով: Երկրորդ տեսակի

քանի՞ կիլոգրամ կոնֆետ են գնել:

1)2200․2=4400 դրամ

2)6500-4400=2100 դրամ

3)2100։700=3 կգ

Posted in մաթեմ 6

Դաս 22

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք.

ա) (–7) · (+16)=112

բ) (+16) · (–4)=-64

գ) (–1) · (+1)=-1

դ) (+20) · (–19)=-380

ե) (–4) · (+5)=-20

զ) (+23) · (–6)=-138

2) Հաշվե՛ք.

ա) +38 ։ (–19)=-2

դ) –420 ։ (–15)=+28 

է) 0 ։ (–14)=0

բ) –600 ։ (–150)=+4

ե) –531 ։ (+3)=-177

ը) –121 ։ (–11)=+11

3) Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում

կստացվի հավասարություն.

ա) –3 · 7 = 21,  

գ) –10 · 0 = 0,  

ե) –15 · -3= 45, 

բ) 6 · -6 = –36,  

դ) –9 · +9 + 1 = –80,  

զ)  3 · 7 = 21

Լրացուցիչ(տանը)

4) Հաշվե՛ք.

ա) 8 ։ (–2) – 14 ։ (–7) + (–12) ։ 4= -4+2-3=-5

դ) (–55 ։ 11 + 48 ։ (–16)) ։ (–4)=(-5-3):(-4)=-8:(-4)=+2

բ) –18 ։ (–9) + 16 ։ (–8) – 24 ։ (–6)= +2-2+4=+4

ե) –66 ։ (72 ։ (–9) + 105 ։ (–35))=-66:(-8-3)=-66:(-11)=+6

գ) (33 ։ (–3) – 40 ։ (–8)) ։ (–3)=(-11+5):(-3)=-6:(-3)=+2

զ) –84 ։ (–56 ։ (–7) + 54 ։ (–9))=-84:(+8-6)=-84:(+2)=-42

5) a-ի և b-ի ի՞նչ արժեքների դեպքում կստացվի հավասարություն.

ա) a : b = 0, 200:0=0

գ) a : b = a, 3:1=3

ե) (–a) : b = –1, (-1):(+1)=-1

բ) a : b = 1, 2:2=1

դ) a : b = –a, (+2):(-1)=-2

զ) a : (–b) = –1=+3:(-3)=-1

6) Հայտնի են բաժանման հետևյալ հատկությունները.

(a + b) : c = a : c + b : c, (a · b) : c = (a : c) · b:

Ստուգե՛ք, որ այս հարաբերակցությունները ճիշտ են հետևյալ

ամբողջ թվերի համար.

ա) a = 20, b = 10, c = –5,

(a + b) : c = a : c + b : c,

(20+10):(-5)=20:(-5)+10:(-5)=-4-2=-6

(a · b) : c = (a : c) · b

(20.10):(-5)=20:(-5).10=-4.10=-40

բ) a = –18, b = –9, c = 3

(a + b) : c = a : c + b : c,

(-18+(-9)):3=-18:3+(-9):3=-6+(-3)=-9

(a · b) : c = (a : c) · b

(-18.(-9)):3=(-18:3).(-9)=-6.(-9)=+54

Posted in մաթեմ 6

Դաս 21

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք

ա) |– 6| + |-4|=(+6)+(+4)=+10

բ) |– 50| + |+ 4|=(+50)+(-4)=+46

 գ) |– 18| · |– 21|=(+18).(+21)=+378

դ) |21| – |-6|=(-21)-(+6)=(-21-6)=-27

2) Առանց բազմապատկում կատարելու համեմատե՛ք.

ա) (–5) · (–21) > 0

դ) (+3) · (+9) > (+8) · (–7)

բ) (–8) · (+6) < 0

ե) (–14) · (–12) > (–10) · (-4)

գ) (+15) · (–4) < 0

զ) (+2) · (–1) < (–6) · (–31)

3) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=+18-20=-2

դ) (29 – 64) + 23=-35+23=-12

բ) (–43 – 14) – 32=-57-32=-89

ե) (–30 – 21) + 56=-51+56=+5

գ) (–74 + 27) – 15=-47-15=-62

Լրացուցիչ(տանը)

4) Հաշվե՛ք

ա) |31| + |27|

(-31)+(-27)=-58

բ) |44| : |– 4|

(-44):(+4)=-11

գ) |– 3| – |– 1|

(+3)-(+1)=+3-1=+2

դ) |15| · |– 12| 

(-15).(+12)=-180

5) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (79 – 45) – 60=+34-60=-26

գ) (–18 + 6) – 30=-12-30=-42

բ) (–33 –21) + 11= -54+11=-43

դ) (16 – 33) – 54=-17-54=-71

6)  Օգտվելով գումարման նկատմամբ բազմապատկման բաշխական 

օրենքից՝ հաշվե՛ք հնարավորին չափ պարզ եղանակով.

ա) ( +5 ) · ( +3 ) + ( +5 ) · ( –2 )=(+15)+(-10)=+5

գ) ( –7 ) · ( –4 ) + ( –7 ) · ( +3 )=(+28)+(-21)=+7

բ) ( –2 ) · ( +4 ) + ( –2 ) · ( –3 )=(-8)+(+6)=-2

դ) ( –6 ) · ( –5 ) + ( –6 ) · ( +4 )=(+30)+(-24)=+6

Posted in մաթեմ 6

դաս 20

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Բերե՛ք այնպիսի երեք ամբողջ թվերի օրինակ, որ նրանց ար-

տադրյալը լինի բացասական թիվ, իսկ ցանկացած երկու հարևան 

թվերի արտադրյալը` դրական:

(-2).(-5).(-3)=-30

2) Գտե՛ք , թե ինչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի 

ստացվի հավասարություն.

ա) | -4 | = 4

գ) | 0 | = 0

ե) 6 · | -2 | – 2 = 10

բ) 2 · | -4 | = 8

դ) – | -1 | = –1,

զ) 8 · | 0 | = 0

3) Երկու թվերի արտադրյալը բացասական թիվ է։ Ի՞նչ նշան կարող 

են ունենալ արտադրիչները։

Առաջինը դրկան, իսկ երկրորդը բացասական։

4) Կոնգո գետն ունի 4320 կմ երկարություն։ Ի՞նչ երկարություն 

կունենա այդ գետի պատկերումը 1 ։ 25000000 մասշտաբով գծված 

քարտեզում։

1)4320.1000000=4320000000

2)4320000000:25000000=172,8

Լրացուցիչ(տանը)

5) Բերե՛ք այնպիսի երեք ամբողջ թվերի օրինակ, որ առաջին երկու 

թվերի ար տադրյալը լինի բացասական թիվ, իսկ բոլոր երեքի 

արտադրյալը հավասար լինի զրոյի:

(-10).(+15).(0)=0

6) Մի թիվ –1-ից մեծ է։ Պարտադի՞ր է, որ այն դրական թիվ լինի։

0 և դրական

7) Մի քաղաքից մյուսը միաժամանակ ուղևորվեցին երկու մեքե նա-

ներ. առաջինի արագությունը 85 կմ/ժ էր, երկրորդինը՝ 70 կմ/ժ։ 

Երբ առաջին մեքենան տեղ հասավ, երկրորդին մնում էր անցնելու 

30 կմ։ Գտե՛ք քաղաքների հեռավորությունը։

1)85-70=15

2)30:15=2

3)85.2=170

8)* Թոռնիկն այնքան ամսական է, քանի տարեկան որ պապն է։ 

պապն ու թոռնիկը միասին 91 տարեկան են։ քանի՞ տարեկան է 

պապը, քանի՞ տարեկան՝ թոռնիկը։

1)12+1=13

2)91:13=7 տարեկան թոռնիկը

3)91-7=84 տարեկան պապիկը

Posted in մաթեմ 6

դաս 19

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Ամբողջ թվերի եռյակի համար ստուգե՛ք բազմապատկման 

զուգորդական օրենքի ճշտությունը.

ա) +9, –2, +3=(+9).(-2).(+3)=-54

դ) +5, –8, –5=(+5).(-8).(-5)=+200

է) –4, +20, –3=(-4).(+20).(-3)=+24

բ) –5, +4, +7=(-5).(+4).(+7)=-140

ե) +2, +15, –6=(+2).(+15).(-6)=-180

ը) –30, +4, 0=(-30).(+4).(0)=0

2) Որոշե՛ք արտադրյալի նշանը և կատարե՛ք բազմապատկումը. 

 ա) (–2) · (+3) · (–7)=(-6).(-7)=+42

գ) (–5) · (–4) · (+3 ) · (–2)=(+20).(-6)=-120

բ) (–1) · (–1) · (–1 )=(+1).(-1)=-1

դ) (+7) · (–3) · (+4) · (–5)=(-21).(-20)=+420

3) Օգտվելով գումարման նկատմամբ բազմապատկման բաշխական 

օրենքից՝ հաշվե՛ք հնարավորին չափ պարզ եղանակով.

ա) ( +5 ) · ( +3 ) + ( +5 ) · ( –2 )=(+15) + (-10) =+5

գ) ( –7 ) · ( –4 ) + ( –7 ) · ( +3 )=(+28) + (-21) =+7

բ) ( –2 ) · ( +4 ) + ( –2 ) · ( –3 )=(-8) + (+6) =-2

դ) ( –6 ) · ( –5 ) + ( –6 ) · ( +4 )=(+30) + (-24) =+6

Լրացուցիչ(տանը)

4) Ստուգե՛ք, որ ամբողջ թվերի հետևյալ եռյակների համար ճիշտ է 

բազմապատկման բաշխական օրենքը գումարման նկատմամբ.

ա) –5, –6, –11=(-5) . (-6) . (-11) =(+30).(-11)=-330

գ) +2, –10, +7=(+2) . (-10) . (+7) =(-20).(+7)=-140

ե) +8, 0, –17=(+8) . (0) . (-17) =0

բ) 0, –8, +12=(0) . (-8) . (+12) =0

դ) –16, –18, +20=(-16) . (-18) . (+20) =(+288).(+20)=+5760

զ) –6, –1, –19=(-6) . (-1) . (-19) =(+6).(-19)=-114

5) Եթե արտադրիչների քանակը զույգ թիվ է, կարո՞ղ է արդյոք արտադրյալը դրական թիվ լինել: Իսկ բացասակա՞ն: Բերե՛ք օրինակներ:

6) Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը՝ ընտրելով թվերի բազմա-

պատկման հարմար հաջորդականություն.

ա) (–8 ) · (–4 ) · (+2 ) · (–5 ) · (–7 ),=(+32) . (-10) . (-7) =(-320).(-7)=+2240

գ) (–5 ) · (+6 ) · (–7 ) · (+4 ) · (–3 )=(-30) . (-28) . (-3) =(+840).(-3)=-2520

բ) (–1 ) · (+1 ) · (–6 ) · (–14 ) · (+5 )=(-1) . (+84) . (+5) =(-84).(+5)=-420

դ) (–7 ) · (+8 ) · (–9 ) · (+6 ) · (–1 )=(-56) . (-54) . (-1) =(+3024).(-1)=-3024

7) Որոշե՛ք, թե ինչ նշան կունենա չորս ամբողջ թվերի արտադրյալը, 

եթե՝ 

ա) այդ թվերից երկուսը դրական են, երկուսը՝ բացասական,

(+).(+).(-).(-)=+

բ) այդ թվերից երեքը բացասական են, մեկը՝ դրական,

(-).(-).(-).(+)=-

գ) այդ թվերից երեքը դրական են, մեկը՝ բացասական։

(+).(+).(+).(-)=-

Posted in մաթեմ 6

Դաս18

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի 

փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ արտահայտություն.

ա) ( –4 ) · ( +5 ) < 0

դ) ( –2 ) · ( –3 ) · ( +4 ) > 5,

բ) ( –9 ) · ( +1 ) · ( +8 ) < 0,

ե) ( –9 ) · ( –7 ) = ( +7 ) · ( +9 )

2) Հաշվե՛ք.

ա) 2 · | –11 + 4 | – | +5 – 8 |=

2.(+7)-(+3)=+14-3=+11

դ) | 8 – 4 + 2 | · | 7 – 7 |=

(-6).(0)=0

բ) 10 · | –2 + 1 | + 6 · | – 4 – 9 |=

10.(+1)+6.(+13)=+10+78=+88

ե) | 9 – 5 + 4 | ։ | –16 + 14 |=

(-8):(+2)=-4

գ) | 3 – 4 – 1 | · | 2 + 7 – 12 |=

(+2).(+3)=+6

զ) | 25 + 6 – 1 | ։ | –17 + 4 + 8|=

(-30):(+5)=-6

3) Թվի 15 %-ը հավասար է 12-ի: Գտե՛ք այդ թվի`

12.100:15=80

 ա) 5 %-ը=80.5/100=4

գ) 30 %-ը=80.30/100=24

 բ) 75 %-ը=80.75/100=60

դ) 110 %-ը=80.110/100=88

Լրացուցիչ(տանը)

4) Ճի՞շտ է արդյոք, որ երկու բացասական թվերից ավելի մեծ է այն 

թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի փոքր է։

Այո։

5) Քանի՞ մետր է միատեսակ գործվածքի երկու կտորներից 

յուրաքանչյուրի երկարությունը, եթե առաջին կտորը, որում 

երկրորդից 16 մ-ով ավելի գործվածք կա, արժե 168000 դրամ, իսկ 

երկրորդը՝ 120000 դրամ։

168000-120000=48000

48000:16=3000

168000:3000=56 մ

120000:3000=40 մ

6) Գտե՛ք այն թիվը, որի`

 ա) 3 %-ը հավասար է 60-ի=60.100/3=2000

գ) 20 %-ը հավասար է 53-ի=53.100/20=265

 բ) 17 %-ը հավասար է 340-ի=340.100/17=2000

դ) 2 %-ը հավասար է 37-ի=37.100/2=1850

Posted in մաթեմ 6

Դաս 17

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Ամբողջ թվերի զույգի համար ստուգե՛ք գումարման տեղափո-

խական օրենքի ճշտությունը.

ա) –9+ (–1)=-10

գ) +8+ (–10)=-2

ե) –13+ (+14)=+1

է) +8+ (0)=+8

բ) –3+ (+7)=+4

դ) –21+ (+12)=-11

զ) 0+ (–7)=-7

ը) +1+ (–4)=-3

2) Գրի՛ առեք արտահայտությունը և հաշվե՛ք նրա արժեքը. 

 ա) –3 և –4 թվերի գումարին գումարել 11-ին հակադիր թիվը, 

-3+(-4)+(-11)=-18

 բ) –7-ի հակադիր թվին գումարել 8 և –18 թվերի գումարը, 

+7+8+(-18)=-3

 գ) 8 և –5 թվերի գումարի հակադիր թվին գումարել –17 թիվը:

+8+(-5)=+3

-3+(-17)=-20

3) . Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով.

ա) +7 – ( –3 ) + 7 + ( –8 ) + ( –2)=+7

բ) +2 – 44 – (–22 ) + 75 – ( –20 )=+75

գ) –11 + ( –9 ) – 3 + ( –4 ) + 24=-3

դ) +8 + ( –18 ) – ( +35 ) – 13 + 45=-13

4) Բերե՛ք այնպիսի երեք թվերի օրինակ, որոնց գումարը բացասական թիվ է, իսկ ցանկացած երկու հարևան թվերի գումարը` դրական:

+15+(-14)+(-2)=-1

15+(-14)=+1

+1+(-2)=-1

Լրացուցիչ(տանը)

5) Ամբողջ թվերի եռյակի համար ստուգե՛ք գումարման զուգորդական 

օրենքի ճշտությունը.

ա) (–7+2) +10=-

–7+(2 +10)=-5

գ) (–10 –6) –3=-19

–10+( –6 –3)=-19

ե) (–20+ 0) +19=-1

–20+ (0 +19)=-1

բ) (0 +4) –11=-7

0+ (+4 –11)=-7

դ) (–16 +8) –14=-22

–16+ (+8 –14)=-22

զ) (+15 +20) –25=+10

+15 +(+20 –25)=+10

6) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը` նախ գումարելով բոլոր դրա-

կան թվերը, ապա` բոլոր բացասական թվերը. 

 ա) –7 + 4 + (–2) + (–3) + 10 + (–14), 

-7-2-3-14=-26

+4+10=+14

-26+14=-12

 բ) 10 + (–8) + 6 + (–9) + (–15) + 20:

-8-9-15=-32

10+6+20=+36

-32+36=+4

7) Հանումը փոխարինե՛ք հանելիին հակադիր թվի գումարումով և 

հաշ վե՛ք՝ առանձին գումարելով դրական գումարելիները, առան-

ձին՝ բացասականները.

ա) 55 – 6 + 7 – 4 – 19=+33

գ) –81 + 96 – 34 + 52 – 17=+16

բ) –72 + 8 – 11 + 18 – 25=-82

դ) –19 + 24 – 50 + 31 – 62=-76

8) Տասնվեցհարկանի շենքի երկու հարևան մուտքերի վերելակները 

կանգնած էին 12-րդ հարկում։ Մի վերելակը նախ բարձրացավ 2 

հարկ, ապա իջավ 5 հարկ։ Մյուս վերելակը նախ իջավ 5 հարկ, 

ապա բարձրացավ 2 հարկ։ Ո՞ր հարկերում կանգնած կլինեն 

վերելակները։

1) 12+2-5=9

12+2=14

14-5=9

2)12-5+2=9

12-5=7

7+2=9

երկու վերելակները կանգնած կլինեն 9-րդ հարկում

Posted in մաթեմ 6

Դաս 16

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Ինչպե՞ս կփոխվի երկու ամբողջ թվերի տարբերությունը, եթե՝

ա) նվազելիից հանենք –5,

կմեծանա 5-ով։

բ) նվազելիին գումարենք –7,

կմեծանա 7-ով։

գ) հանելիից հանենք –2,

կփոքրնա 2 -ով։

դ) հանելիին գումարենք –3։

կփոքրա 3-ով։

2) Ինչի՞ է հավասար ամենամեծ բացասական ամբողջ թվի և 

ամենափոքր դրական ամբողջ թվի տարբերությունը։

-1-(+1)=-1-1=-2

3) Բանվորը պատրաստեց 60 մանրակ՝ այդպիսով աշխատանքը կա-

տարելով 120 %-ով։ Քանի՞ մանրակ պիտի պատրաստեր բանվորը։

60-120%

60:120.100=50

4) Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

ա) Ի՞նչ թվանշաններով չի կարող ավարտվել պարզ թվի 

գրառումը։

0 և զույգ թվեր 20,22,24,26,

բ) Կարո՞ղ է արդյոք պարզ թիվը ստացվել երկու պարզ թվերի 

գումարումից։

Այո, 2+3=5

գ) Կարո՞ղ է արդյոք երկու բաղադրյալ թվերի գումարումից 

ստացվել պարզ թիվ։

ոչ, 4+100=104

Լրացուցիչ(տանը)

5) Հաշվե՛ք.

ա) | – 4 – *|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրված լինի –3 թիվը,

I -4-(-3) I=I -4+3 I=+1

բ) |5 – * – 8|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի –9 թիվը,

I 5-(-9)-8 I=I 5+9-8 I=-6

գ) |* – 2| + |* – (–1)|, եթե աստղանիշի փոխարեն գրվի 6 թիվը։

I +6-2 I + I+6-(-1) I = I +4 I + I +6+1 I = I +4 I + I +7 I=-4+(-7)=-11

6) Տրված են –7 և +5 թվերը։ Գտե՛ք նրանց տարբերության բացարձակ 

արժեքը և նրանց բացարձակ արժեքների տարբերությունը։

-7-(+5)=-12

I -7 I — I +5 I=+7-(-5)=+7+5=+12

7) Քաղաքից դուրս եկավ մի մեքենա, որի արագությունը 80 կմ/ժ էր։ 

հետո նրա հետևից շարժվեց մեկ ուրիշ մեքենա, որի արագությունը 

90 կմ/ժ էր։ Քաղաքից դուրս գալուց ինչքա՞ն ժամանակ անց 

երկրորդ մեքենան առաջինից 20 կմ առաջ անցած կլինի։

90-80=10 կմ/ժ

20:10= 2 Ժամ

8) Խանութ բերեցին երկու արկղ սառեցրած ձուկ, ընդ որում առաջին 

արկղում 15 կգ-ով ավելի ձուկ կար, քան երկրորդում: Առաջին 

արկղն արժեր 90000 դրամ, երկրորդը` 60000 դրամ: Քանի՞ 

կիլոգրամ ձուկ կար յուրաքանչյուր արկղում:

90000-60000=30000

60000:30000=2

2.15=30 կգ երկրորդ արկղում

90000։30000=3

3.15=45 կգ առաջին արկղում

Posted in մաթեմ 6

Դաս 15.

8. Ամբողջ թվերի բազմապատկումը

Տեսական նյութ

Կանոն 1.

Տարբեր նշաններ ունեցող երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը 

բացասական ամբողջ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է 

արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։

Օրինակ՝ (–6) · (+3) = –((+6) · (+3)) = –(6 · 3) = –18։

Կանոն 2.

Միևնույն նշանն ունեցող երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը 

դրական ամբողջ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է 

արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։

Կազմենք մի աղյուսակ, որն արտացոլում է «նշանների կանոնը» 

ամբողջ թվերի բազմապատկման համար, այսինքն՝ ցույց է տալիս, թե 

արտադրիչների նշաններով ինչպես է որոշվում ամբողջ թվերի 

արտադրյալի նշանը.

Ամբողջ թվի և զրոյի բազմապատկման արդյունքը միշտ համարվում 

է զրոյի հավասար։

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք.

ա) (–8) · (+16)=-128

բ) (+17) · (–4)=-68

գ) (–1) · (+1)= -1

դ) (+20) · (–18)=-360

ե) (–7) · (+5)=-35

զ) (+21) · (–6)= -126

է) (–1) · (+7)= -7

ը) (+15) · (–60)=-900

2) Առանց բազմապատկում կատարելու համեմատե՛ք.

ա) (–5) · (–7) > 0, 

բ) (+3) · (+9) > (+8) · (–7),

գ) (–8) · (+6) < 0, 

դ) (–14) · (–12) > (–10) · (+2),

ե) (+16) · (–5) < 0, 

զ) (+20) · (–1) < (–6) · (–3)։ 

3) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

հավասարություն.

ա) -21 ։ 3 = –7, 

բ) 48 ։ (–8) = –6, 

գ) (–80) ։ (–20) = 4,

դ) 10 ։ (–5) = 2, 

ե) (–45) ։ 15 = –3, 

զ) (–80) ։ (–16) = –5։

4) Հետևյալ թվերը ներկայացրե՛ք երկու արտադրիչների արտադրյա-

լի տեսքով, որոնցից գոնե մեկը բացասական թիվ է.

–40=(-20) . (+2)

+32= (-16) . (-2)

–1=(-1) . (+1)

0=(-0) . (+100)

–12= (+6) . (-2)

+9=(-3) . (-3)

Լրացուցիչ(տանը)

5) Կատարե՛ք ամբողջ թվերի բազմապատկում.

ա) (–4) · (–5)=+20

գ) (+32) · (–6)=-192

ե) (+1) · (+23)=+23

է) (–19) · (+7)=-133

բ) (–8) · 0=0

դ) 0 · (–1)=0

զ) (+14) · (–25)=-350

ը) (–10) · (+12)=-120

6) Համեմատե՛ք թվերը.

ա) (–5) · 0 < 4,

գ) –100 < 100 · (–3) · 0,

բ) (7 · 0) · (–9) > –2,

դ) 8 > 37 · (0 · 20)։

7) Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի 

փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

ա) (–4) · (–5) < 0, 

դ) 2 · 3 > (–4) · (–2),

բ) (–8) · 5 < 0, 

ե) 2 · (–20) = (–10) · 4,

գ) 7 · (–3) < (–2) · (–1), 

զ) (–12) · (–2) > 5 · (–1)։

8) Ի՞նչ նշան կունենա երեք ամբողջ թվերի արտադրյալը, որոնցից` 

 ա) երկուսը բացասական թվեր են, մեկը` դրական, 

-.-.+=+

 բ) մեկը բացասական թիվ է, երկուսը` դրական:

-.+.+=-