Էս տարաժամ՝ թըշվառ ձենից
Կոպիտ, թուխ-թուխ,
Հաստագըլուխ
Մի պահապան զարթնեց քընից,
Տեսավ՝ սևով, թևով զուգված՝
Դըռան առջև մինը տընկված,
Ոտները թել,
Ինքը մի գել:
— Հե՛յ, ո՞վ ես դու,
Ա՜խպերացու:
— Տը՛զ-պը՛զզ, ասավ, Մոծակն եմ ես.
Բա չե՞ս ասիլ՝ էսպես, էսպես.
Ամառն ամբողջ,
Ուրախ, առողջ,
Պայծառ ու տաք
Արևի տակ
Կինըս աշխույժ սազ էր ածում,
Ես էլ անհոգ խընդում, ցընծում,
Տեսակ-տեսակ պարեր պարում,
Սըրա նըրա թուշն համբուրում:
72
Լուծում
6
78
ուղիղ
A——-F
A——-K
ոչ ուղիղ
A——E
A——B
65
20-10=10
20>10
—————
10-1=9
10>1
66
ա) Լուծում
1) 1650․2=3300
2) 1800.3=5400
3)1200.2=2400
4)3300+5400+2400=11100 դր
բ) Լուծում
1)3.1650=4950
2)2.1300=2600
3)1.1200=1200
4)4950+2600+1200=8750
5)10000-8750=1250
68
3460
1.10=10
1.50=50
2.100=200
1.200=200
4.500=2000
1.1000=1000
70
Լուծում
300+270=570 դր
Մրջյուն, աշխարհ, հանկարծ, համբուրել, զարթնել:
Գիժ մոծակի պարի ժամին
Զարկեց հանկարծ աշնան քամին,
Ուժը խըլեց, ուշքը տարավ:
Գիժը մին էլ մըտիկ արավ,
Որ էն արև
Աշխարհքն արդեն պատած ողջ սև,
Լացով, թացով սուգ է անում,
Դողում, պարում ու դալկանում…
Շուտիկ, շուշտիկ իրեն կինն էլ
Սուսիկ-փուսիկ կողքից կորել,
Ով գիտի՝ ինչ ծակ էր գըտել,
Մինչև գարուն մեջը մըտել:
Սոված, սառած
Ու սալարած
Վեր թըռավ՝ վար, դես ընկավ՝ դեն,
Ժիր Մըրջյունի տաքուկ ու շեն
Բանը հիշեց, ելավ գընաց,
Դըռան առջև տըխուր տըզզաց.
— Բա՜ց արեք, բա՜ց…
Էս տարաժամ՝ թըշվառ ձենից
Կոպիտ, թուխ-թուխ,
Հաստագըլուխ
Մի պահապան զարթնեց քընից,
Ներսի մըթնում մի կերպ արավ,
Փակած դուռը նեղ ծերպ արավ,
Տեսավ՝ սևով, թևով զուգված՝
Դըռան առջև մինը տընկված,
Ոտները թել,
Ինքը մի գել:
— Հե՛յ, ո՞վ ես դու,
Ա՜խպերացու:
— Տը՛զ-պը՛զզ, ասավ, Մոծակն եմ ես.
Բա չե՞ս ասիլ՝ էսպես, էսպես.
Ամառն ամբողջ,
Ուրախ, առողջ,
Պայծառ ու տաք
Արևի տակ
Կինըս աշխույժ սազ էր ածում,
Ես էլ անհոգ խընդում, ցընծում,
Տեսակ-տեսակ պարեր պարում,
Սըրա նըրա թուշն համբուրում
Ու վայելում ամեն բանից,
Ամեն բարուց ու սեղանից,
Լիքը այգում,
Ճահճոտ մարգում,
Ճոխ տըներում,
Պալատներում…
Մի անգամ էլ, երբ որ էսպես
Պարում էի, մինը անտես
Էնպես զարկեց՝ ուշքըս անցավ:
Ուշքի որ գամ՝ ի՞նչ տեսնեմ լավ.—
Երկինքը թուխպ, երկիրը սև,
Դառը քամի, սառը անձրև,
Արար աշխարհն պաղել, փոխվել…
Կողքիցըս էլ կինս է փախել,
Էլ ի՞նչ ասեմ, ողջը մի-մի
Էն ի՞նչ լեզու կարա պատմի
Կամ ի՞նչ բերան,
Չըտեսնըվա՛ծ, հըրաշք մի բան…
Հիմի էսպես՝ սոված, մենակ,
Մընացել եմ պատերի տակ,
Տեղ չի ունեմ, կեր չի ճարվում:
Ես էլ եմ հո շատ մըճըրվում,
Բայց ի՞նչ անեմ, ո՞ւր գընամ էլ,
Երեսս էլի ձեզ եմ արել:
Աստծու սիրուն, մի՜ խընայեք,
Էս մի ձըմեռ շահեք, պահեք,
Մինչև նորից գարուն բացվի,
Աշխարհքն էլ ետ բարով լըցվի:
— Դե լա՜վ, դու կաց, ներս գընամ ես,
Տեսնենք՝ ներսից ինչ կասեն քեզ:
Ասավ պահնորդն ու մեջեմեջ
Կոկ սենյակներն անցավ անվերջ,
Մինչե հասավ ներսի տունը,
Ուր ապրում էր մեծ Մըրջյունը
Առատ կյանքով,
Իր համայնքով:
Գընաց իրենց լեզվով հայտնեց,
Մըրջյունը լուռ լըսեց, մըթնեց,
Ու ետ դարձավ
Էսպես ասավ.
— Գիժ Մոծակի համա՞ր եմ ես
Ողջ ամառը արևակեզ՝
Էնքան ջանքով
Ու տանջանքով
Տուն տեղ դըրել, ճամփա հարթել,
Ամբար շինել, պաշար կիտել,
Որ ամառը ծույլ պըտըտի,
Ձմեռը գա նըստի ուտի՞…
Մեր ծույլերին ջարդել ենք մենք,
Ուրիշ ծույլի՞ բերենք պահենք…
Կերթաս կասես էդ անպետքին,
Բանի, գործի ժամանակին
Ով փոխանակ աշխատելու,
Ուշք ու միտքը տա խընդալու,
Պարապ շըրջի, երգի, պարի,
Սըրա նըրա թուշն համբուրի,
Էս կուռ վազի, էն կուռ ցատկի,
Վերջը էդպես պիտի սատկի:
1916
Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր:
դալկանում-գունատվում
թըշվառ-դժբախտ
թուխպ-մառախուղ
60
ա) 32406-2235:5=31959
30184-7025։5+9683=19096
բ) 2539+724.7=22841
25300-7000:8+3494=5894
4078.7-204:6+777:3=28331
61
525.4-2640:3=1220
525:3+525.5-2800=0
7.525-4068:9=3223
7.525+525:5-3780=0
63
5ր 40 վ=340վ
7ժ 18ր=438ր
5օր 18ժ=138ժ
7տարիգ 11ամիս=95 ամիս
10 դար54 տարի=1054 տարի
7ր 14վ=434 վ
8ժ 35ր=83 ր
6օր 12ժ=156 ժ
9տարի 10ամիս=118 ամիս
12 դար 64 տարի= 1264 տարի
— Ի՞նչդ է ցավում:
— Որսորդն է վիրավորել, — պատասխանում է առյուծը:
Կրիան բարկանում է և ասում.
— Թող չորանան այն մարդու թևերը, որ վնասում են երկրի երեսին ապրող մեզ նման հրաշալի արարածներին:
— Կրիա եղբայր, — պատասխանում է առյուծը, — պետք է ասեմ, որ որսորդի հասցրած վերքն ավելի քիչ է ինձ տանջում, քան այն, ինչ հենց նոր ասացիր:
Այդ ասելով՝ առյուծը հոգին ավանդում է: Նույն բանի շուրջ նա մեկ այլ պատմություն էլ էր պատմում կամրջով անցնող փղի ականջը մտած լվի մասին:
— Ընկերս, — ասում է լուն, — երբ մեզ նման հսկաներն անցնում են կամրջի վրայով, այն ցնցվում է մեր հզորությունից:
Կրիա դու շատ ճիշդ խոսացիր, երբեք քո կարծիքը մի փոխիրր։
Առյուծ մի քիչ ազնիվ եղիր։
52
ա, Լուծում
խնձոր 320+600=920 գ․
տանձ 600-120=480 գ․
դեղձ 600 գ․
920+480+600=2000 գ․
բ, լուծում
Արա 780
Հայկ 780-140=640
Կարեն 780+640=1420
780+640+1420=2840
այո կարող են գնել
53
․ 700-ով
․ 60-ով
58
35+20=55-13=42։7=6․9=54+18=72-37=35
47
a) 2184-725+96542-7205=80792
1000:4.80:200=100
215.4:20.30=1290
b) 8592-657+124567-7025=125478
5100:6.40:200=170
33600:60:70.22=1760
48
a)5սմ=50
7մ=7000
5սմ6մմ=560
5մ55սմ6մմ=5565
b)5մ=500
35դմ=350
25մ7սմ=2507
4մ5դմ6սմ=456
c)5մ=500
3կմ=3000
5կմ2մ=50200
4կմ6մ7դմ=40067
d)5կմ=5000
23կմ235մ=23235
318կմ16մ=318016
400կմ4մ=400004
49
a)3200+308-1654=1854
5.3200:40=400
b)3200+3208-3200=3208
3200:40.64=5120
55
3216, 3230, 3233, 3248, 3248, 3259, 3268, 3279
32
73008
2202
505050
33
(ա) 7-ով
(բ) 300-ով
(գ) 4000-ով
37
Լուծում
20 կմ
20․5=100
100+4=120 կմ
39
Լուծում
3000
46
3348, 3458, 3568, 3788,
3648, 3647, 3446, 3245, 3044
Սերո Կարագուլլյանի բլոգ 