Առաջատար
Posted in Բնագիտություն 5

Իմ երկրագործական ամառը

Ուսումնական ամառ նախագծի նպատակն է սովորողները  երկագործական աշխատանքերի մասնակից լինեն  (բերքահավաք, խոտհունձ ) :
Սովորողները օգնեն  ծնողներին, տատիկին, պապիկին բակային աշխատանքներ  և  բերքահավաք  իրականացնելիս :
Եթե սովորողները գտնվում են գյուղում, ինչ գյուղատնտեսական աշխատանքներ են  կատարում, կարող են նկարագրել, որպեսզի իրենց ընկերներն էլ տեղեկանան իրենց կատարած աշխատանքների մասին

Նախագծի ընթացքը  ընտանեկան դպրոցում

Երկրագործական աշխատանքներ և միջավայրի խնամք իրականացնել:
Նախագծի ընթացքը նկարագրել պատումի, տեսանյութի տեսքով և աշխատանքներ հրապարակել բլոգում:

Posted in Մայրենի 6

Պառավ ձին: Լև Տոլստոյ

Թարգմանությունը՝ Հովհ. Թումանյանի

Մեզանում Պիմեն անունով մի հի՜ն ծերունի մարդ կար։

Իննսուն տարեկան էր։ Պարապ-սարապ ապրում էր իր թոռան մոտ։ Մեջքը կռացած, փայտը ձեռին, ոտները դանդաղ քարշ տալով՝ ման էր գալի։ Բերանը անատամ, դեմքը կնճռոտած, իսկ ներքին շրթունքը դողդողում էր շարունակ։ Ման գալիս, խոսելիս շրթունքներով ծլըփացնում էր, ու անկարելի էր հասկանալ, թե ինչ է ասում։

Մենք չորս եղբայր էինք, չորսս էլ սիրում էինք ձի նստել, բայց նստելու հանգիստ ձի չունեինք։ Միայն մի պառավ ձիու էին թողնում նստենք, որի անունը Սևուկ էր։

Մի անգամ մայրիկս մեզ իրավունք տվեց ձի նստենք ու ամենքս միասին ծառայի հետ գոմը վազեցինք։ Դարձյալ Սևուկը թամբեցին մեզ համար։ Առաջինը նստեց մեծ եղբայրս։ Քշեց կալը գնաց, պարտեզի չորս կողմովը պտտվեց, դեպի մեզ եկավ թե չէ, ձեն տվինք՝ հապա դե մի չափ գցի։ նա սկսեց Սևուկին զարկել ոտներով, մտրակով, ու Սևուկը վազեց մեր կողքից։

Մեծից հետո մյուս եղբայրս նստեց։

Նա էլ երկար ման եկավ, նույնպես մտրակով քշեց Սևուկին ու չափ գցեց սարի տակից։ Դեռ էլ էր ուզում ման գա, բայց երրորդ եղբայրս խնդրեց, որ շուտով թողնի իրեն։ Երրորդ եղբայրս քշեց և՛ դեպի կալը, և՛ պարտեզի չորս կողմով, և՛ գյուղի միջով ու արագությամբ բաց թողեց սարի տակից դեպի գոմը։ Երբ մեզ հասավ, Սևուկը հևում էր, իսկ շլինքն ու ազդրերը քրտնքից սևացել էին։ Հերթն ինձ եկավ։ Ես ուզում էի եղբայրներիս զարմացնեմ, ցույց տամ, թե ոնց եմ քշում։

Սկսեցի քշել Սևուկին բոլոր ուժով։ Բայց Սևուկը չէր ուզում գոմից հեռանա։ Ինչքան տվի, ինչ արի-չարի տեղիցը ժաժ չեկավ, հենց վախում էր ու ետ-ետ գնում։ Ես բարկացա ու ինչքան ուժ ունեի սկսեցի զարկել մտրակով ու ոտներով* Աշխատում էի զարկել էն տեղերին, որ ավելի ցավ են տալի։ Մտրակը կոտրեցի ու ձեռիս մնացած կտորով սկսեցի գլուխը ծեծել։ Բայց Սևուկը էլ չէր ուզում գնալ։ Այն ժամանակ ես ետ եկա, ծառային խնդրեցի, որ մի ավելի ամուր մտրակ տա։ Ծառան ասավ. Հերիք էր, ինչ քշեցիք, վեր եկեք, ինչո՞ւ եք տանջում անասունին։

Ես նեղացա.

— Ո՞նց թե, ես իսկի չեմ քչել։ Տես ինչպես չափ կգցեմ հիմի։ դու միայն ինձ մի ավելի ամուր մտրակ տուր, ես սրան մի վառեմ։

Ծառան գլուխը թափ տվեց․

— Է՜հ, ախպեր, դուք խղճմտանք չունեք, դրան էլ ի՞նչ վառել կուզի։ Տեսեք, արդեն քսան տարեկան ձի է։ Տանջված անասուն է, հազիվ է շունչ քաշում։ Պառավել է, հասկանում եք, թե՞ չէ․ ա՛յ, Պիմենի պես պառավել է։ Մի՞թե կնստեիք Պիմենի մեջքին ու էդպես մտրակով կծեծեիք ուժիցը վեր․․․ մի՞թե չէիք խղճահարվիլ։

Ես իսկույն հիշեցի Պիմենին և ականջ դրի ծառային։

Ձիուց իջա ու երբ մտիկ արի, թե ինչպես էին նրա քրտնած կողքերը բարձրանում ու ցածանում, ինչպես էր պնչերով ծանր շուկչ քաշում, հևում՝ մացթափ պոչը շարժելով, տեսա, որ վատ վիճակի մեջ էր։ Իսկ ես կարծել էի, թե նա էլ էր ինձ պես ուրախանում։ Այնպես մեղքս եկավ Սևուկը, այնպես մեղքս եկավ, որ սկսեցի քրտնած շլինքը համբուրել, ներողություն .խնդրել, որ ծեծել եմ։ Այն օրվանից, ինչ մեծացել եմ, ես միշտ խղճում եմ ձիաներին ու, երբ տեսնում եմ նրանց չարչարելիս, հիշում եմ պառավ Սևուկին ու պառավ Պիմենին։

Անծանոթ բառեր

թամբել- Թամբը դնել ձիու (Էշի, ջորու) վրա և պինդ կապել:

ազդր- Ոտքի վերին մասը կոնքից մինչև ծունկը, բարձ, զիստ:

Վերլուծում

Լինում է, չի լինում մի ծերունի 90 անց մարդ է լինում։ Այդ մարդը անկարող ապրում էր թոռան հետ։

Նաև կային չորս եղբայրներ, որոնք սիրում էին ձի նստել։ Մի օր մայրիկը թույլ տվեց, որ նստեն ձի ու հերթով նստեցին սևուկի վրա։ Սակայն չորսն էլ չարչարեցին սևուկին։

Վերջում չորրորդ եղբայրը ծառայից խնդրեց ավելի մեծ մտրակ, խբելու ձիյուն որպեսզի ավելի արագ քայլի ձին։

Սակայն ծառան ասեց նրան որ․

-Դուք խիղճ չունեք, մտրակով խբում եք 20 տարեկան ծերունի ձիյուն։ Արդյոք կուզանա՞ք Պիմեն ծերունիին նույն ձևով վարվել։

Այն օրվանից եղբայրները ամաչեցին և երբեք վատ չվարվեցին անասունների հետ։

Posted in մաթեմ 6

Դաս 15.

8. Ամբողջ թվերի բազմապատկումը

Տեսական նյութ

Կանոն 1.

Տարբեր նշաններ ունեցող երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը 

բացասական ամբողջ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է 

արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։

Օրինակ՝ (–6) · (+3) = –((+6) · (+3)) = –(6 · 3) = –18։

Կանոն 2.

Միևնույն նշանն ունեցող երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը 

դրական ամբողջ թիվ է, որի բացարձակ արժեքը հավասար է 

արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին։

Կազմենք մի աղյուսակ, որն արտացոլում է «նշանների կանոնը» 

ամբողջ թվերի բազմապատկման համար, այսինքն՝ ցույց է տալիս, թե 

արտադրիչների նշաններով ինչպես է որոշվում ամբողջ թվերի 

արտադրյալի նշանը.

Ամբողջ թվի և զրոյի բազմապատկման արդյունքը միշտ համարվում 

է զրոյի հավասար։

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք.

ա) (–8) · (+16)=-128

բ) (+17) · (–4)=-68

գ) (–1) · (+1)= -1

դ) (+20) · (–18)=-360

ե) (–7) · (+5)=-35

զ) (+21) · (–6)= -126

է) (–1) · (+7)= -7

ը) (+15) · (–60)=-900

2) Առանց բազմապատկում կատարելու համեմատե՛ք.

ա) (–5) · (–7) > 0, 

բ) (+3) · (+9) > (+8) · (–7),

գ) (–8) · (+6) < 0, 

դ) (–14) · (–12) > (–10) · (+2),

ե) (+16) · (–5) < 0, 

զ) (+20) · (–1) < (–6) · (–3)։ 

3) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

հավասարություն.

ա) -21 ։ 3 = –7, 

բ) 48 ։ (–8) = –6, 

գ) (–80) ։ (–20) = 4,

դ) 10 ։ (–5) = 2, 

ե) (–45) ։ 15 = –3, 

զ) (–80) ։ (–16) = –5։

4) Հետևյալ թվերը ներկայացրե՛ք երկու արտադրիչների արտադրյա-

լի տեսքով, որոնցից գոնե մեկը բացասական թիվ է.

–40=(-20) . (+2)

+32= (-16) . (-2)

–1=(-1) . (+1)

0=(-0) . (+100)

–12= (+6) . (-2)

+9=(-3) . (-3)

Լրացուցիչ(տանը)

5) Կատարե՛ք ամբողջ թվերի բազմապատկում.

ա) (–4) · (–5)=+20

գ) (+32) · (–6)=-192

ե) (+1) · (+23)=+23

է) (–19) · (+7)=-133

բ) (–8) · 0=0

դ) 0 · (–1)=0

զ) (+14) · (–25)=-350

ը) (–10) · (+12)=-120

6) Համեմատե՛ք թվերը.

ա) (–5) · 0 < 4,

գ) –100 < 100 · (–3) · 0,

բ) (7 · 0) · (–9) > –2,

դ) 8 > 37 · (0 · 20)։

7) Համեմատման նշաններից ո՞րը պետք է դնել աստղանիշի 

փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ համեմատում.

ա) (–4) · (–5) < 0, 

դ) 2 · 3 > (–4) · (–2),

բ) (–8) · 5 < 0, 

ե) 2 · (–20) = (–10) · 4,

գ) 7 · (–3) < (–2) · (–1), 

զ) (–12) · (–2) > 5 · (–1)։

8) Ի՞նչ նշան կունենա երեք ամբողջ թվերի արտադրյալը, որոնցից` 

 ա) երկուսը բացասական թվեր են, մեկը` դրական, 

-.-.+=+

 բ) մեկը բացասական թիվ է, երկուսը` դրական:

-.+.+=-

Posted in Մայրենի 6

Գործնական քերականություն

1․ Բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների և գրի՛ր բառերի տեսակները (ըստ կազմության)․

  • դժգույն- դժ+գույն (ածանցավոր)
  • գունավոր-գույն+ավոր (ածանցավոր)
  • խաղաղություն- խաղաղ+ություն (ածանցավոր)
  • անկախություն-անկախ+ություն (ածանցավոր)
  • հանրային-հանուր+ային (ածանցավոր)
  • չկամ-չ+կամ+ք (ածանցավոր)
  • ամպոտ-ամպ+ոտ (ածանցավոր)
  • միտք-միտ+ք (ածանցավոր)
  • գետափնյա-գետ+ափ+նյա (բարդ ածանցավոր)
  • հորդառատ-հորդ+առատ (բարդ բառ)

2․ Բաց թողած տեղերում լրացրու գ, կ, ք (անծանոթ բառերը բացատրի՛ր ․ բառարանով)․

Անհոգի, բարք, բարվոքել, բացագանչություն, բերանքսիվայր, գլխահակ, գոգնոց, զուգերգ , կարգապահ, հագնել, հեքիաթ, քսուք , աքցան, երգել, երկարաձիգ, զուգորդել, ընդերք, թագակիր, թաղիք, թանգարան, թանկարժեք, թարգմանիչ, թնջուկ, իգական, ժանիք, լեգեոն, լկտի, ծագել։

3․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր նախադասության մտքին համապատասխանող բառ՝ ընտրված ուղղագրական բառարանից:

Ուժեղ լինելու համար անհրաժեշտ է մշտապես կոփել մարմինը:

Նրա հագին վարդագույն վերնաշապիկ էր ու նորաձև փեշ:

Սիրում է ժամերով պառկել տաք ավազին ու նայել ամպի լողացող պատառիկներին:

Հավաքած բոլոր փաստաթղթերն ու գրությունները դասավորեց թղթապանակում, դրեց պահարանի մեջ:

Կրիայի նման մտել է պատյանի մեջ ու ոչինչ լսել չի ուզում:

Լավ լողորդի ու փրկարարի քn լուրը մեր քաղաքից արդեն դուրս է եկել:

Վիրավոր գազանի ոռնոցն անտառում դեռ երկար լսվեց:

4․ Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Քանդում են հին տները, թափվում են աղյուսները, խուլ աղմուկով ըկնում են գերանները: Վիեննացի մի փայտավաճառ այսպիսի իրադարձությունը երբեք բաց չի թողնում: Նա չնչին գնով կամ էլ ձրի հավաքում է կառույցի փայտյամասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացած փայտը շատ բարձր են գնահատում: Դրանցից հիանալի տավիղներ, կիթառներ ու ակորդյոններ են սարքվում:

Posted in մաթեմ 6

Դաս14

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Գտե՛ք գումարը.

ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=-9

բ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=-18

գ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=-36

դ) (–33) + 25 + (–40) + (–25) + 80=+7

2) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք այն բոլոր կետերը, որոնց 

համապատասխանող թվերի բացարձակ արժեքները`

ա) փոքր են 1-ից,

գ) մեծ են 0-ից և փոքր են 6-ից,

բ) փոքր են 5-ից,

դ) մեծ են 8-ից և փոքր են 12-ից։

3) Գնել են պարտերի և օթյակի 12-ական տոմսեր։ Բոլոր տոմսերի 

համար վճարել են 36000 դրամ։ Ի՞նչ արժե պարտերի տոմսը, եթե 

այն օթյակի տոմսից 1000 դրամով թանկ է։

12.1000=12000

36000-12000=24000

24000:12=2000

2000+1000=3000

4) Ճի՞շտ է, որ երկու հավասար ամբողջ թվերի բացարձակ ար-

ժեքները նույնպես հավասար են։

Այո

Լրացուցիչ(տանը)

5) 12 մ երկարություն, 10 մ լայնություն և 5 մ բարձրություն ունեցող 

մարագը 34-ով լցրել են փայտով։ Քանի՞ անգամ են գնացել` փայտ 

բերելու, եթե ամեն անգամ փայտը բերվել է 2 բեռնատարներով` 

յուրաքանչյուրում 15 մ3 փայտ։

12․10.5=600

600:4=150

150.3=450

15.2=30

450:30=15

6) Տուփում կա 6 կարմիր և 4 սպիտակ գնդիկ: Նրանցից վերցնում են 

պատահական մեկը: Ինչքա՞ն է հավանականությունը, որ այն 

կարմիր կլինի:

Հավանականությունը ավելի շատ է, որովհետև կարմիրի քանակը ավելի շատ է։

7) Ճի՞շտ է, որ եթե մի ամբողջ թիվը փոքր է մյուսից, ապա նրա բացարձակ արժեքը նույնպես փոքր կլինի մյուսի բացարձակ արժեքից։

Այո

Posted in մաթեմ 6

Դաս 13

Դաս 13.

7. Ամբողջ թվերի հանումը

Տեսական նյութ

Իմանալով, թե ինչպես է կատարվում ամբողջ թվերի գումարումը` 

դժվար չէ հասկանալ, թե ինչպես պիտի կատարվի նրանց հանումը։ 

Բերենք օրինակ.

(+12) – (+9) = (+12) + (–9) = +3,

(–11) – (–7) = (–11) + (+7) = –4,

(+5) – (+4) = (+5) + (–4) = +1։

Այս օրինաչափությունը ճիշտ է ցանկացած երկու ամբողջ թվերի 

համար, ուստի մի ամբողջ թվից մեկ ուրիշ ամբողջ թիվ հանելու 

համար պետք է նվազելիին գումարել հանելիին հակադիր թիվը։

Բերված կանոնից հետևում է, որ ամբողջ թվից զրո հանելիս 

ստացվում է նույն ամբողջ թիվը, իսկ զրոյից որևէ ամբողջ թիվ 

հանելիս ստացվում է հանելիին հակադիր թիվը: 

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1)Հաշվել

ա) 6 – 7=-1

բ) –30 – 44= -74

գ) 12 – 9=+3

դ) 18 – 23=-5

ե) –11 – 9=-20

զ) 8 – 2=+6

է) –16 – 7=-23

ը) 0 –16=-16

2) Կատարե՛ք հանում.

ա) 34–(–7)=+34+7=+41

բ) 101 – (–8)=+101+8=+109

գ) 29 – (–11)=+29+11=+40

դ) –70 – (–14)=-70+14=-56

ե) –48–(–25)=-48+25=-23

զ) –17 – (–34)=-17+34=+17

է) –52 – (–2)=-52+2=-50

ը) 82-(-3)=+82+3=+85

3) Գտե՛ք և համեմատե՛ք արտահայտությունների արժեքները.

ա) 8 – 3 և 3 – 8, +5 > -5

գ) –25 – (–3) և –3 – (–25), -22 <+22

բ) (–7) – 4 և 4 – (–7), -11 < +11

դ) 6 – (–2) և (–2) – 6, +8 > -8

 Ի՞նչ օրինաչափություն է այստեղ գործում։

+>-

4) Օդի ջերմությունը իջավ 70C-ով և դարձավ –30C։ Որքա՞ն էր օդի 

ջերմությունը մինչև այդ փոփոխությունը։

+7-3=+4

Լրացուցիչ(տանը)

5) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի հավասա-

րու թյուն ստացվի.

ա) 2 –8 = –6,

դ) -28+ 25 = –3,

է) -3+ 9 = 6,

բ) 0 – (-7) = 7,

ե) –15+ 14 = –1,

ը) 19 – 11 = 8,

գ) 3 + (-23) = –20,

զ) –(-10) + 10 = 20,

թ) –61 – (-83 = 22։ 

6) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=

դ) (29 – 64) + 23=

է) (–39 –21) + 11=

բ) (–43 – 14) – 32=

ե) (–30 – 21) + 56=

ը) (16 – 33) – 50=

գ) (–74 + 27) – 15=

զ) (81 – 45) – 60=

թ) (–18 + 6) – 39=

7) Բերե՛ք երկու այնպիսի ամբողջ թվերի օրինակ, որոնց տարբե րու-

թյունը դրական թիվ լինի։ Կարո՞ղ է արդյոք այդ դեպքում հանելին 

բացասական թիվ լինել։

8) Սուզանավի խորաչափը ցույց էր տալիս ծովի մակերևույթից 145 մ 

խորություն (–145 մ)։ Որոշ ժամանակ անց խորաչափի ցուցմունքը 

դարձավ –173 մ։ Ինչքա՞ն էր սուզանավի ընթացքի նախկին և նոր 

խորությունների տարբերությունը։

Posted in մաթեմ 6

Դաս12

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք.

ա) |–3| + |+2| – 4=-3

գ) 4 · |+6|– 3 · |–7| + 2=-50

բ) |–28| + |–6| – 25=+9

դ) 18 · |–8|+ 3 · |+4| – 100=+32

2) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք A (–7), B (+2) կետերը եւ գտե՛ք

նրանց հեռավորությունը։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այդ հեռավորությունը 

հավասար է C (+7) եւ D (–2) կետերի հեռավորությանը։

Այո, ճիշտ է, որ այդ հեռավորությունները հավասար են։

3) Հետեւյալ թվերը վերլուծե՛ք պարզ արտադրիչների` 441, 280, 1880, 4608, 900։

441=400+40+1

280=200+80

1880=1000+800+80

4608=4000+600+8

900=600+300

4) Տրված են –8 եւ +5 թվերը։ Գտե՛ք այդ թվերի գումարին հակադիր

թիվը։ Ապա գտե՛ք տրված թվերին հակադիր թվերի գումարը։ Ո՞ր 

օրենքի հիման վրա կարելի է պնդել, որ ստացված երկու թվերն իրար հավասար կլինեն։

-8+5=-3

-3 հակադիրը +3

+8-5=+3

Կոորդինատային ուղղի վրա հավասար կլինեն։

Խաղ

Լրացուցիչ(տանը)

5) Հաշվե՛ք 2 ·|*| – |–6| + 3 արտահայտության արժեքները` աստղանիշի

փոխարեն տեղադրելով +2, –10, +5, –6, –1, 0 թվերը։

2․I+2I-I-6I+3=2.(-2)-(+6)+3=-4-(+9)=-13

2․I-10I-I-6I+3=2.(+10)-(+6)+3=+20 -3=+17

2․I+5I-I-6I+3=2.(-5)-(+6)+3=-10 -3=-13

2․I-6I-I-6I+3=2.(+6)-(+6)+3=+12 -3=+9

2․I-1I-I-6I+3=2.(+1)-(+6)+3=+2 -3=-1

2․I0I-I-6I+3=2.(0)-(+6)+3=0 -3=-3

6) Շենքի բարձրությունը 30 մ է։ Նրա երկարությունը բարձրության 180%-ն է, իսկ լայնությունը` 60 %-ը։ Գտե՛ք շենքի ծավալը։

երկարությունը 30․180/100=54 մ

լայնությունը 30․60/100=18 մ

54+18=72 մ ծավալը

7) Վիճակախաղի 500 տոմսից շահող են 50-ը: 1 տոմս գնելու դեպքում

որքա՞ն է շահելու հավանականությունը:

10

8) Պատկերացրե՛ք 1 կմ երկարությամբ մի գնացք, որն ընթանում է

60 կմ/ժ արագությամբ։ Ինչքա՞ն ժամանակում այդպիսի գնացքը

կանցնի 1 կմ երկարությամբ թունելը։

1 վայրկյան

Posted in մաթեմ 6

Դաս 11

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+7) + (+2)=+9

գ) (+10) + (+15)=+25

ե) (–17) + (–12)=-29

բ) (–18) + (–3)=-22

դ) (–21) + (–4)=-25

զ) (–29) + (–41)=-70

2) Գումարե՛ք հետեւյալ թվերը.

ա) –10, +7 եւ –3=-6

գ) +7, +3 եւ –4=+6

ե) +23, –40 եւ +6=-11

բ) –18, +11 եւ –10=-17

դ) +18, –27 եւ –5=-14 

զ) –29, +40 եւ +30=+41

3) Մի հույն ծնվել է մ. թ. ա. 48 թ. եւ վախճանվել է մ. թ. 25 թ.։ Քանի՞

տարի է ապրել այդ հույնը։

74 տարի։

4) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի

հավասարություն.

ա) * + 8 = –1, -9+8=-1

դ) * + 7 = –11, -18+7=-11

է) 5 + * = 3, 5+(-2)=+3

բ) –3 + * = –6, -3+(-3)=-6

ե) * + 2 = –10, -12+2=-10

ը) 25 + * = 20, 25+(-5)=+20

գ) –8 + * = –10, -8+(-2)=-10

զ) * + 20 = 9, -11+20=+9

թ) –5 + * = –11, -5+(-6)=-11

Լրացուցիչ(տանը)

5) Գումարե՛ք հետեւյալ թվերը.

ա) –3, –9 եւ –5= -17

գ) –11, –7 եւ –12=-30

ե) –21, –3 եւ –18=-42

բ) –1, –20 եւ –8=-29

դ) –6, –9 եւ –10=-25

զ) –4, –15 եւ –25=-44

6) Թիվը ներկայացրե՛ք երկու բացասական գումարելիների գումարի տեսքով.

ա) –30= -15+(-15)

բ) –25= -10+(-15)

գ) –62=-31+(-31)

դ) –50= -25+(-25)

ե) –38=-14(-14)

7) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+3) + (–4)=-1

դ) (+15) + (–6)=+9

է) (–18) + (+7)=-11

բ) (–11) + (+5)= -6

ե) (–8) + (+7)= -1

ը) (–21) + (+8)=-13

գ) (–10) + (+3)= -7

զ) (+31) + (–10)=+21

թ) (+19) + (–12)=+7

8) Էլեկտրագնացքը, կայարանից դուրս գալով, նախ մի ուղղությամբ

անցել է 35 կմ, ապա հակառակ ուղղությամբ` 63 կմ։ Կայարանից ի՞նչ հեռավորության վրա է գտնվում էլեկտրագնացքը։

63-35=32 կմ

Posted in Մայրենի 6

Փորձություն։ Հնդկական հեքիաթ

Դհավալմուքհը երկու ընկեր ուներ, որոնց անչափ սիրում էր և ամեն օր այցելում նրանց։ Առաջին ընկերը շատ հարուստ էր։ Ամեն անգամ, երթ Դհավալմուքհը այցելում էր նրան, նստում էին համեղ խորտիկներով ու քաղցրավենիքով ծանրաբեռնված ճոխ սեղանի շուրջ և ուրախ զրուցում։ Երկրորդ ընկերը աղքատ էր։ Նա շատ բան չուներ հյուրասիրելու, բայց միշտ ուրախությամբ էր ընդունում Դհավալմուքհին և նրա հետ կիսում իր վշտերն ու ուրախությունները։

Ընկերների հետ ունեցած այդ մտերմությունը վերջապես շարժեց Դհավալմուքհի կնոջ հետաքրքրությունը։ Նա շատ էր ցանկանում իմանալ, թե ովքեր են նրանք, և խնդրեց ամուսնուն՝ ծանոթացնել նրանց հետ։

Եվ ահա մի օր Դհավալմուքհը կնոջն իր հետ տարավ ընկերների մոտ։

— Օ՜, բարով, բարով եկաք,— ողջունեց նրանց աոաջին ընկերը։— Համեցեք, խնդրեմ։ եվ հյուրասիրեց նրանց ընտիր թեյով ու համեղ նախաճաշով։ Ընկերոջ հյուրասիրությունը մեծ տպավորություն թողեց Դհավալմուքհի կնոջ վրա։

Հաջորդ օրը նրանք այցելեցին երկրորդ ընկերոջը։ Նա գրկաբաց ընդունեց հյուրերին ու թեև ոչ խմելու, ոչ էլ ուտելու բան ուներ նրանց առաջարկելու, բայց շատ լավ ժամանակ անցկացրին։

Երբ տուն էին վերադառնում, Դհավալմուքհի կինը միայն առաջին ընկերոջն էր գովաբանում։ Բայց ամուսինն ասաց.

— Նա լավ ընկեր է, կասկած չկա, բայց մյուսն ավելի լավն է։

— Ի՞նչ, նա նույնիսկ մի բաժակ ջուր չառաջարկեց մեզ,— զարմացած ասաց կինը։

— Դրանով չեն դատում ընկերոջը,— ասաց Դհավալմուքհը։— Ինձ թվում է, որ երկրորդ ընկերոջս զգացմունքներն ավելի անկեղծ են։

— Իսկ ես էդ կարծիքին չեմ,— համառեց կինը։— Համոզված եմ, որ քո առաջին ընկերը քեզ ավելի է սիրում, քան երկրորդը։

Դհավալմուքհը որոշ ժամանակ լուռ մնաց, ապա ասաց.

— Եթե դու իրոք ուզում ես պարզել ճշմարտությունը, արի փորձենք նրանց։

Եվ նա ասաց կնոջը, թե ինչպես պետք է փորձեին նրանց։

Հաջորդ օրը, ինչպես որոշել էին, Դհավալմուքհի կինը գնաց առաջին ընկերոջ մոտ ու տխուր պատմեց, որ թագավորը շատ բարկացած է ամուսնու վրա։ Չգիտեն ինչ անեն։ Ընկերը ուսերը վեր քաշեց ու ասաց.

— Շատ եմ ցավում, բայց ոչնչով օգնել չեմ կարող։ Ո՞վ կհամարձակվի թագավորին դեմ գնալ։

Կինը հուսահատ դեմք ընդունեց ու գնաց երկրորդ ընկերոջ մոտ, որը, լսելով նրան, անմիջապես վերցրեց թուրն ու վահանը և, հավատացնելով, որ ամեն ինչ կանի նրա ամուսնուն պաշտպանելու համար, գնաց պալատ։

Բայց ճանապարհին Դհավալմուքհը հանդիպեց նրան ու ասաց.

— Սիրելի ընկեր, մի՛ անհանգստանա, թագավորը ներեց ինձ։ Տուն գնանք։

Այսպիսով, Դհավալմուքհի կինը համոզվեց, որ երկրորդ ընկերն իրոք ճշմարիտ ընկեր է, որովհետև պատրաստ էր կռվելու հանուն ընկերոջ, նույնիսկ սեփական կյանքը վտանգի ենթարկելով։

  1. Կարդալ և դուրս գրել անհասկանալի բառերը․ բառարանի օգնությամբ բացատրել։

Դհավալմուքհը ?

  1. Ի՞նչ է իսկական ընկերությունը։ Շարադրեք ձեր մտքերը այդ թեմայով։

Լավ ընկերը, այն է որ ինձ օգնում է, պաշտպանում է, իրար գաղտնիքներն ենք ասում ու պահում։ Իսկական ընկերը այն է, որ անկեղծ է ինձ հետ, դժվար րոպեներին ինձ օգնում է, որ ինձ բան պատահի անմիջապես ինձ կօգնի, լավ ու վատ օրերին միշտ կողքիս կլինի։

Լավ, անկեղծ, հավատարիմ, բարի ընկեր ունենալը մեծ բախտավորություն է։