290
- Լուծում
- 140-(20+10)=110
- 3.110=333 ընկույզ
291
- 75:3=25
- 25+3=28
- 25+2=27
- 25-5=20կգ
292
Լուծում
- 1)150:3=50
2)50+10=60
3)50-18=32
4)50+8=58
- b) 1)540:3=180
2)180+35=215
3)180-20=160
4)180-15=165
290
291
292
Լուծում
2)50+10=60
3)50-18=32
4)50+8=58
2)180+35=215
3)180-20=160
4)180-15=165
Մարդը կենդանի բնության մասնիկ է: Ինչպես մյուս կենդանիները, մարդը շնչում է, սնվում, մեծանում և երեխաներ ունենում: Այս ամենի համար նրան անհրաժեշտ են օդ, ջուր, սնունդ, ջերմություն և մյուս մարդկանց ընկերակցություն: Երկիրը կենդանի մոլորակ է: Կենդանիները, բույսերը, մթնոլորտը և հողը այնպես են փոխկապված, որ կարծես մի ներդաշնակ օրգանիզմ լինեն: Բայց ինչպես ամեն կենդանի էակ, Երկիրը կարող է նաև հիվանդանալ: Մի՞թե մարդը նպաստում է դրան:
Բնության պաշարները խիստ արժեքավոր են մարդկանց համար: Բայց դրանցից պետք է խնամքով օգտվել, թե չէ կարող ենք անուղղելի վնասներ պատճառել բնությանը: Չէ՞ որ նույնիսկ ձկները, որ կարծես անթիվ-անհամար են, աստիճանաբար պակասում են:
Կահույք պատրաստելու, թուղթ ստանալու համար մարդիկ հաճախ այնքան ծառահատում են անում, որ անտառներն այլևս հնարավոր չի լինում վերականգնել:
Հողագործությունը մարդկանց նստակյաց դարձրեց: Մարդիկ բնակավայրեր կառուցեցին, և այսպես գյուղեր և քաղաքներ առաջացան: Ի՞նչ եք կարծում, կարո՞ղ են գյուղերն ու քաղաքներն առանց միմյանց գոյություն ունենալ:
Ինչու՞:
Հողագորործության մեջ հողը պարարտացնելու և բերքը վնասատուներից պաշտպանելու համար մարդիկ զանազան նյութեր են օգտագործում: Բայց այդ նյութերի չարաշահումը վտանգավոր է՝ դրանք կարող են վնասել նաև շրջապատի կենդանական աշխարհը:
Երկրի բնակչությունը գնալով շատանում է: Շատանում է նաև աղբը՝ այն, ինչ մարդիկ դեն են նետում: Գործարանների թունավոր թափոններն ու աղբը կարող են իսկական աղետ դառնալ:
Մարդիկ, առանց երկար-բարակ մտածելու, դաշտերը, ձորակները, գետերի հունն օգտագործում են որպես աղբանոց: Արդյունքում անխնա աղտոտվում են բնության ամենաթանկարժեք պարգևները՝ օդն ու ջուրը:
Հնում անպիտան դարձած իրերը վերածվում էին աղբի: Այսօր մարդիկ մտածում են, թե դրանց ինչպես կարելի է «երկրորդ կյանք» տալ՝ կրկին օգտագործել, այլ բանի համար պիտանի դարձնել կամ վերամշակել:
Հարցեր
1. Ինչո՞վ է մարդը տարբերվում այլ կենդանի էակներից:
2.Ի՞նչ եք կարծում, կարո՞ղ են գյուղերն ու քաղաքներն առանց միմյանց գոյություն ունենալ:
Ինչու՞:
Բնության բարիքներից բացի մարդիկ այլ կարիքներ էլ ունեն, ասենք՝ կրթության, փոխադրամիջոցների, բժշկության, կենցաղը գեղեցիկ ու հարմար դարձնող տարբեր իրերի: Այս բոլոր իրերի արտադրությունը, վաճառքը և օգտագործումը՝ սպառումը, կոչվում են տնտեսություն:
Տնտեսությունը կազմող մասերն են՝ գյուղատնտեսություն՝ հողագործությունն ու անասնապահությունը, օգտակար հանածոները,
արդյունաբերություն, շինարարությունը, տրանսպորտը, առևտուրը
և իհարկե՝ մարդու աշխատանքը: Այս բոլոր մասերը փոխկապակցված են:
Գյուղատնտեսություն
Հողագործություն
Ամբողջ աշխարհում մարդիկ մշակում են հողը, որպեսզի հաց և այլ գյուղատնտեսական մթերքներ ստանան: Զարգացած երկրներում հողագործությունը մեքենայացված է: Հողը վարելու, ցանելու, բերքը հավաքելու համար օգտագործվում են տրակտորներ, կոմբայններ և այլ հատուկ մեքենաներ:
Անասնապահություն
Մարդիկ միս և կաթնամթերք են ուտում, օգտագործում են կենդանիների բուրդը և կաշին: Անասուններին և թռչուններին պահում են ընդարձակ շինություններում, որտեղ խնամքը կատարվում է հատուկ սարքավորումներով: Որոշ երկրներում ընդարձակ արոտավայրերում անասնապահները հսկայական հոտերին հետևում են մեքենաներով, նույնիսկ փոքրիկ ինքնաթիռներով:
Շինարարություն
Դեռ հնուց մարդիկ հմուտ շինարարներ են: Մարդու ձեռքով ստեղծված բազմահարկ շենքերը, կամուրջները, ճանապարհները վերափոխվում են շրջակա միջավայրի պատկերը: Շինարարական մեքենաներն ամենուրեք փորում են, հարթեցնում, ծանր բեռներ են տեղափոխում՝ մեր կենցաղը հարմարավետ դարձնելու համար:
Բայց փայտից, քարից, ավազից ու աղյուսից, այսօր օգտագործվում են ժամանակակից շինություններ՝ երկաթ ու բետոն, ապակի, պլաստմասսա, հախճապակե սալիկներ և այլն:
Արտադրություն
Աշխարհում ամեն օր հազարավոր իրեր են արտադրվում: Դրանց մի մասը պարզունակ է՝ ափսե, գնդակ, կամ աթոռ: Բայց կան և բարդ սարքեր, օրինակ՝ մեքենաները, հեռուստացույցներն ու համակարգիչները: Արտադրության մեջ դեռ շատ է ձեռքի աշխատանքը, գործարաններում մարդիկ աշխատում են հաստոցների և մեքենաների օգնությամբ: Զարգացած արդյունաբերությունը երկրի հարստությունն է:
Գիրքն էլ է արտադրվում տարբեր մեքենաների օգնությամբ: Դրանցից մեկը թուղթն է կտրում, մյուսը տպագրում, մեկ ուրիշը ծալում է տպագրված էջերը, հաջորդը սոսնձում ու շապիկն է ամրացնում:
Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Երկու բան պէտք է
Նախ ծառ մը — յետոյ զարդեր ծառին վրայ
Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Երեք բան պէտք է
— Ծառէն զարդէն զատ
Հաւատքը գալիք աղուոր օրերու
Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Մէկ բան կը բաւէ — ոչ ծառ ոչ ալ զարդ —
Ատիկա խիճերն ադամանդ կարծող
Միամիտ հոգւոյս բարի խաբկանքն է
Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Արդէն պատրանքը լրիւ կը բաւէ
Բարի տարի ձեզ եւ բարի պատրանք:
Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.
յետոյ— հետո
վրայ-վրա
հաւատքը-հավատք
աղուոր-աղվոր
կը բաւէ-կբավե
հոգւոյս-հոգվույս
լրիւ-լրիվ
Առաջադրանքներ
Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…
Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…
Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…
Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.
Լոյսեր-լույսեր
յոյսեր— հույսեր
բաւեր— բավեր (հերիքել, բավականացնել)
գոյն-գոյն — գույն-գույն
Կաղանդի գիշեր
Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…
Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…
Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…
Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.
Լոյսեր-լույսեր
յոյսեր— հույսեր
բաւեր— բավեր (հերիքել, բավականացնել)
գոյն-գոյն — գույն-գույն
285
423
.
184
1692
+3384
423
77832
2457
. 325
12285
+4914
7371
798525
3004
237
21028
9612
6608
711948
1244
205
6220
0000
2488
255020
288
Ա)60կգ-270գ
12ց-82կգ
7տ-5ց
5կգ 400գ-600գ
Բ) 25ց-61կգ
72ց 42կգ-65կգ
5տ-5կգ
22տ 2ց-8ց
289
Ա) 4800+200=3500+1500
1400-800=700-100
2250-150=300+1800
Բ) 2850+150=2000+1000
6000-3000=2500+500
5450-2450=5000-2000
I-shall
-What shall I do after school?
I shall go to home.
Ann-will
-What will Ann do after breakfast?
She will go to school.
Mary-will
-What will Mary do tomorrow in the morning?
She will do morning excersises.
We-shall
-What shall we do in the evening?
We shall watch Tv.
Nessy — will
-What will Nessyn do next Saturday?
She will to dance.
My brother -will
-What will my brother do soon?
He will drive a car.
Bob -will
-What will Bob do after dinner?
He will play football.
We-shall
-What shall we do next week?
We shall go to the country.
I — shall
-what shall I do next year?
I shall go to school.
We-shall
-What shall we do after classes?
We shall play in the yard.
They-will
-What will they do in the evening?
They will play cards.
Mr. Smith-will
-What will Mr. Smith do tomorrow?
He will visit his friends.
Mrs. White-will
-What will Mrs. White do after work?
She will clean the house.
—
241
Ա) /785-385=400
.400+385=785
/45844-8158=37686
8158+37686=45844
Բ)/672-672=0
.0+672=672
/90126-9009=81118
.9009+81118=90126
243
ա) 2382+127=2509
2509-127=2382
/902+348=1250
.1250-348=902
Բ) /4371+2054=6425
.6425-2054=4371
/3001+2436=5437
.5497-2436=3001
Գ) /564+2921=3485
.3485-564=2921
/467+5811=6278
.6219-467=5811
244
Ա) 15ՕՐ 20Ժ-2Օօր 18ժ=13օր 2ժ
18ժ 18ր-2ժ18ր=16ժ
27ր 55վ-7ր 45վ=20ր 10վ
Բ)12կգ 250գ-6կգ 50գ=6կգ 200գ
26տ 20կգ-8տ 20կգ=18տ
18տ 8ց -6տ 2ց=12տ 6ց
Գ) 22 կմ 45մ -6կմ 35մ=16կմ 10մ
36մ 20սմ — 7մ 20սմ=29մ
18մ 9դմ — 6մ 8դմ=12մ 1դմ
245
1) 127-12+8=123
2) 123:3=41
3)41+12=53
4)41-8=33