Posted in ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Մարդը բնության մասնիկ է

Մարդը կենդանի  բնության մասնիկ է: Ինչպես մյուս կենդանիները, մարդը շնչում է, սնվում,  մեծանում  և երեխաներ ունենում: Այս  ամենի համար նրան  անհրաժեշտ են օդ, ջուր, սնունդ, ջերմություն և մյուս մարդկանց ընկերակցություն:   Երկիրը  կենդանի մոլորակ է: Կենդանիները, բույսերը, մթնոլորտը և հողը այնպես են փոխկապված, որ կարծես մի ներդաշնակ օրգանիզմ լինեն: Բայց  ինչպես ամեն կենդանի էակ, Երկիրը կարող է նաև հիվանդանալ: Մի՞թե մարդը նպաստում է դրան:
Բնության պաշարները խիստ  արժեքավոր են մարդկանց համար: Բայց  դրանցից պետք է խնամքով օգտվել, թե չէ կարող ենք անուղղելի վնասներ պատճառել բնությանը:  Չէ՞  որ նույնիսկ  ձկները, որ կարծես  անթիվ-անհամար  են,  աստիճանաբար  պակասում են:
Կահույք  պատրաստելու, թուղթ ստանալու համար  մարդիկ  հաճախ այնքան  ծառահատում են անում, որ անտառներն այլևս  հնարավոր չի լինում վերականգնել:
Հողագործությունը  մարդկանց նստակյաց դարձրեց: Մարդիկ բնակավայրեր կառուցեցին,  և այսպես գյուղեր և քաղաքներ  առաջացան: Ի՞նչ  եք կարծում, կարո՞ղ են գյուղերն ու քաղաքներն առանց միմյանց գոյություն ունենալ:
Ինչու՞:
Հողագորործության մեջ հողը պարարտացնելու և բերքը  վնասատուներից պաշտպանելու  համար մարդիկ  զանազան նյութեր են օգտագործում: Բայց այդ նյութերի  չարաշահումը վտանգավոր է՝ դրանք կարող են վնասել նաև շրջապատի կենդանական աշխարհը:
Երկրի բնակչությունը գնալով  շատանում է: Շատանում է  նաև աղբը՝  այն, ինչ  մարդիկ դեն են նետում: Գործարանների թունավոր թափոններն ու աղբը  կարող են իսկական աղետ դառնալ:
Մարդիկ, առանց  երկար-բարակ մտածելու, դաշտերը, ձորակները,  գետերի հունն  օգտագործում են որպես աղբանոց: Արդյունքում անխնա  աղտոտվում են  բնության  ամենաթանկարժեք պարգևները՝ օդն ու ջուրը:
Հնում անպիտան դարձած իրերը վերածվում էին աղբի: Այսօր  մարդիկ  մտածում են, թե  դրանց ինչպես  կարելի է «երկրորդ կյանք» տալ՝ կրկին օգտագործել, այլ  բանի համար պիտանի դարձնել կամ վերամշակել:

Հարցեր
1. Ինչո՞վ է մարդը տարբերվում այլ կենդանի էակներից:
2.Ի՞նչ  եք կարծում, կարո՞ղ են գյուղերն ու քաղաքներն առանց միմյանց գոյություն ունենալ:
Ինչու՞:

Posted in ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Ինչ է տնտեսությունը

Բնության բարիքներից բացի  մարդիկ այլ կարիքներ էլ ունեն,  ասենք՝ կրթության, փոխադրամիջոցների, բժշկության,  կենցաղը գեղեցիկ ու հարմար դարձնող տարբեր  իրերի: Այս բոլոր իրերի արտադրությունը, վաճառքը և օգտագործումը՝ սպառումը, կոչվում են տնտեսություն:
Տնտեսությունը կազմող  մասերն են՝  գյուղատնտեսություն՝ հողագործությունն ու անասնապահությունը, օգտակար հանածոները,
արդյունաբերություն, շինարարությունը, տրանսպորտը, առևտուրը
և իհարկե՝ մարդու աշխատանքը:  Այս բոլոր մասերը փոխկապակցված են:
                                                   Գյուղատնտեսություն
Հողագործություն
Ամբողջ աշխարհում մարդիկ  մշակում են  հողը, որպեսզի հաց և այլ գյուղատնտեսական մթերքներ ստանան: Զարգացած երկրներում հողագործությունը մեքենայացված է: Հողը վարելու, ցանելու, բերքը հավաքելու համար օգտագործվում են տրակտորներ, կոմբայններ և այլ  հատուկ մեքենաներ:
 Անասնապահություն
Մարդիկ  միս և կաթնամթերք  են ուտում,  օգտագործում են կենդանիների բուրդը  և կաշին: Անասուններին և թռչուններին  պահում են ընդարձակ շինություններում, որտեղ խնամքը կատարվում է հատուկ սարքավորումներով: Որոշ երկրներում ընդարձակ արոտավայրերում  անասնապահները հսկայական հոտերին հետևում են մեքենաներով, նույնիսկ փոքրիկ ինքնաթիռներով:
  Շինարարություն 
Դեռ հնուց  մարդիկ  հմուտ շինարարներ են: Մարդու ձեռքով  ստեղծված բազմահարկ շենքերը, կամուրջները, ճանապարհները վերափոխվում են շրջակա միջավայրի պատկերը:  Շինարարական մեքենաներն  ամենուրեք փորում են, հարթեցնում, ծանր բեռներ են տեղափոխում՝ մեր կենցաղը հարմարավետ դարձնելու համար:
Բայց  փայտից, քարից, ավազից ու աղյուսից, այսօր օգտագործվում են ժամանակակից շինություններ՝ երկաթ ու բետոն, ապակի, պլաստմասսա, հախճապակե  սալիկներ և այլն:
 Արտադրություն 
Աշխարհում ամեն օր հազարավոր իրեր են արտադրվում: Դրանց մի մասը  պարզունակ է՝ ափսե, գնդակ, կամ աթոռ:  Բայց կան և բարդ սարքեր, օրինակ՝ մեքենաները, հեռուստացույցներն ու համակարգիչները: Արտադրության մեջ դեռ շատ է ձեռքի աշխատանքը, գործարաններում մարդիկ աշխատում են հաստոցների և մեքենաների օգնությամբ: Զարգացած արդյունաբերությունը  երկրի հարստությունն է:
Գիրքն էլ է արտադրվում տարբեր մեքենաների օգնությամբ: Դրանցից մեկը թուղթն է կտրում, մյուսը տպագրում, մեկ ուրիշը ծալում  է տպագրված էջերը, հաջորդը սոսնձում  ու շապիկն է ամրացնում:

Posted in ՄԱՅՐԵՆԻ

ԿԱՂԱՆԴԻ ԾԱՌ ՄԸ

 

Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Երկու բան պէտք է
Նախ ծառ մը — յետոյ զարդեր ծառին վրայ

Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Երեք բան պէտք է
— Ծառէն զարդէն զատ
Հաւատքը գալիք աղուոր օրերու

Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Մէկ բան կը բաւէ — ոչ ծառ ոչ ալ զարդ —
Ատիկա խիճերն ադամանդ կարծող
Միամիտ հոգւոյս բարի խաբկանքն է

Կաղանդի ծառ մը շտկելու համար
Արդէն պատրանքը լրիւ կը բաւէ

Բարի տարի ձեզ եւ բարի պատրանք:

Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.

յետոյ— հետո

վրայ-վրա

հաւատքը-հավատք

աղուոր-աղվոր

կը բաւէ-կբավե

հոգւոյս-հոգվույս

լրիւ-լրիվ

Առաջադրանքներ

  • Բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր անծանոթ բառերը:                                                           Պատրանք -Արտաքնապես ճիշտ թվացող հրապուրիչ խոսք՝ հույս ներշնչում, հրապուրիչ, բայց խաբուսիկ հույս՝ խոսք՝ ներշնչում
  • Բանաստեղծության միջից գտի՛ր և դո՛ւրս գրիր բարեմաղթանքը:Բարի տարի ձեզ եւ բարի պատրանք:
  • Ամանորյա բարեմաղթանքներ գտի՛ր համացանցից, մի քանիսն էլ դո՛ւ հորինիր:                Թող նոր տարին իր հետ բերի լավն ու բարին։                                                                      Նոր տարին առատ բերք բերի։
Posted in ՄԱՅՐԵՆԻ

Կաղանդի գիշեր

 

Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…

Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…

Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…

Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.

Լոյսեր-լույսեր

յոյսեր— հույսեր

բաւեր— բավեր (հերիքել, բավականացնել)

գոյն-գոյն — գույն-գույն

Կաղանդի գիշեր

Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…

Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…

Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…

Դեղինով նշված բառերը կարդա այսպես.

Լոյսեր-լույսեր

յոյսեր— հույսեր

բաւեր— բավեր (հերիքել, բավականացնել)

գոյն-գոյն — գույն-գույն

Posted in մաթեմատիկա

16-17-12-201

285

423

.

184

1692

+3384

 423

77832

 

 

2457

. 325

12285

+4914

 7371 

798525

 

3004

237

21028

9612

6608

711948

 

1244

205

6220

0000

2488

255020

 

288

Ա)60կգ-270գ

12ց-82կգ

7տ-5ց

5կգ 400գ-600գ

Բ) 25ց-61կգ

72ց 42կգ-65կգ

5տ-5կգ

22տ 2ց-8ց

289

Ա) 4800+200=3500+1500

1400-800=700-100

2250-150=300+1800

Բ) 2850+150=2000+1000

6000-3000=2500+500

5450-2450=5000-2000