Գործնական քերականություն

1․ Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր -ոց (-նոց, -անոց) ածանցով:

ա) Ծաղիկ, հյուր, ավազակ, մեղու:

Ծաղկանոց, հյուրանոց, ավազականոց, մեղվանոց։

բ) Գոգ, ձեռ, մատ:

Գոգնոց, ձեռնոց, մատնոց։

զ) Կապել, խարտել, սփռել:

Կապոց, խարտոց, սփռոց։

դ) Դրամ, կիլոգրամ, մետր:

Դրամանոց, կիլոգրամանոց, մետրանոց։

ե) Խշշալ, մռնչալ, զռռալ, ոռնալ:

Խշշոց, մռնչոց, զռռոց, ոռնոց։

2․ Առաջին շարքի յուրաքանչյուր բառ հնարավոր բոլոր ձևերով բաղադրի՛ր (բադադրալ բառեր կազմիր) երկրորդ շարքի ածանցների հետ:

Ա. Հյուսիս-հյուսոսային

լեզու-լեզվանի

հայր-հայրական

դրախտ-դրախտային

տոն-տոնական

նկարիչ-նկարչություն

մեղ(ք)-մեղավոր

հարս(ն)-հարսնացու

օտար-օտարություն

բազում-բազմություն

բն(ական)-բնություն

հան(ել)-հանույթ

հաս(նել)հասույթ

դր (դնել)-դրույթ

շահ(ել)-շաույթ

պահ(ել)-պահածու

Բ. Ույթ, ածո, ական, ային, անի, (ա)բար, ոտի, (ա)վոր, (ա)ցու, ություն:

3․ Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականները պնդում են, որ այդ իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել:

4․ Ընտրի՛ր փակագծում գրված տարբերակներից մեկը։

Ազատ (ինքնագլուխ, անկաշկանդ, ազատ, անկախ) ոճի ըմբշամարտին հատուկ է հնարքների (հնարների, հնարքների, գյուտերի) ազատությունը: Ասենք՝ թույլատրվում է իրավունք է տրվում (իրավունք է տրվում, արտոնվում է) բռնել մրցակցի ոտքը, ոտք թեքել, գցել (շրջել, թավալել, գլորել, գցել): Դասական  (ընտիր, դասական, օրինակելի) ոճի մարզիկը ոտքով հանարքների (գյուտերի, հնարքների, հնարների) դիմելու իրավունք (իշխանություն, իրավասության, իրավունք) չունի: Երբ նորից կյանք մտան (ծնվեցին, կյանք մտան) օլիմպիական խաղերը (մրցումները, խաղերը), դրանց ծրագրում տեղ գտավ (տեղ գրավեց, տեղավորվեց, տեղ գտավ, արտահայտվեց) դասական ըմբշամարտը:Սկզբում քաշային բաժանումներ (անջատումներ, ճյուղավորումներ, բաժանումներ) չկային:

5․Տրված բառազույգերի բաղադրիչները տեղափոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր: Տրված և ստացված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

Օրինակ՝

ամփոփաթերթ, ծաղկագիր — ամփոփագիր, ծաղկաթերթ:

Ծովասուն, ձեռնամարտ:

ծովամարտ, ձեռնասուն

Բևեռախույզ, երկրամերձ:

բևեռամերձ, երկրախույզ

Ձկնակեր, մարդավաճառ:

ձկնավաճառ, մարդակեր

6․ Հնչյունափոխված արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց անհնչյունափոխ ձևերը և նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել:

Պատկերազարդ, պատկեր+ա+զարդ

բազկաթոռ, բազուկ+աթոռ (ու-ջնջվել է)

ոսկեվառ, ոսկի+ա+վառ (ի+ա=ե)

մաքսանենգ, մաքս+ա+նենգ

կաղնեփայտ, կաղնի+ա+փայտ (ի+ա=ե)

գրկել, քրիգ+ել ի-ն ջնջվել է

լեռնաշղթա, լեռն+ա+շղթա

պատուհան, պատ+ու+հան

ամառնամուտ, ամառն+ա+մուտ

մարդամոտ, մարդ+ա+մոտ

ժամացույց, ժամ+ա+ցույց

հողագունդ, հող+ա+գունդ

ջերմանավ, ջերմ+ա+նավ

սրտապատառ, սիրտ+ա+պատառ ի-ն ջնջվել է

ցուցանակ, ցույց+անակ ույ դարձել է ու

սիրառատ, սեր+արատ ե-ն դարձել է ի

գինեվաճառ, գինի+ա+վաճառ ի+ա=ե

գերեվաճառ, գերի+ա+վաճառ ի+ա=ե

բարեգութ, բարի+ա+գութ ի+ա=ե

մատենագիր, մատյան+գիր յա=ե

լուսամուտ: լույս+ա+մուտ ույ=ու

7․ Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Պոչ ունեցող մի կենդանի էր գալիս: Պոչավոր

Չգիտեի, որ այդքան զորություն ունեցող հսկա ես: զորավոր

Այդտեղ որսորդները երկու ոտք ունեցող զարմանալի կենդանի են տեսել: երկոտանի

Երկրորդ անգամ հայտնվողը նույն ձին չէր, սրա պոչը մի քիչ երկար էր, գույնն էլ՝ մի քիչ դեղին: երկարավուն, դեղնավուն

Իբրև հայր՝ խրատում էր ու համոզում, որ ներող լինի: Հայրաբար

Որպես մտերիմ՝ հորդորում էր, որ մի օր էլ տանը մնա: Մտերմաբար

Եղբոր նման օգնում է ու հետևում, որ վատ բան չանես: Եղբայրաբար

Թշնամու նման եք խոսում: Թշնամաբար

Հարցը իր (յուր) ձևով լուծեց ու գնաց: յուրովի

8․ Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Անսահման-Սահման չունեցող- հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջնադարի-Միջին դարի- ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ-ամենից մեծ- պարտեզում և մեկամսյա— մի ամսվա- որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի-շուրջը գտնվող գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն— ամենից մեծ- քաղաքները որպես աննշան-նշան չունեցող գյուղեր տեսներ: