Day: 27.04.2023

1․Լրացրու բաց թողած տառերը (նաև կրկնակ)։

ա) Ազնվամորին (մոռ) վարդազգիների ընտանիքին պատկանող 1-1,5 մ բարձրությամբ թուփ է կամ կիսաթուփ։ Տերևները բարդ են՝ եռամասնյա, վերևից գրեթե մերկ ու կանաչ, ներքևից՝ թաղիթանման ու սպիտակավուն։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է, ծաղկաթերթիկները սպիտակ են, պտուղը բազմակորիզավոր է։ Բույսը ծածկում է հունիս-հուլիս, պտղակալում՝ հուլիս- օգոստոս ամիսներին։ Ձմեռելուց հետո բերք է տալիս միայն երկրորդ տարում ու չորանում երրորդ տարում։ Դեռևս հին հույներն ու հռոմեացիներն անտառից հավաքած ազնվամորու պտուղներն օգտագործել են ոչ միայն ուտելու, այլև բժշական նպատակներով։

բ) Հայրենական ժողովրդական բժշկության մեծ ազնվամորու պտուղների թուրմը լայնորեն կիրառվում է գրիպի, մի շարք ցրտառական հիվանդությունների ժամանակ։ Պտուղները լայն կիրառում ունեն նաև լնդախտի, սակավարյունության, ստամոքսային ցավերի ժամանակ։ Օգտագործվում են նաև մարսողությունը լավացնելու և ալկոհոլային հարվածությունից սթափեցնելու նպատակներով։ Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ ազնվամորու պտուղները լայն կիրառում են ունեցել տենդային հիվանդությունների, իսկ ծաղիկների թուրմը՝ օդի կծածի դեպքերում։

Ա. Թորոսյանի «Հայաստանի դեղաբույսերը» գրքից

2․Կետադրիր տրված նախադասությունները:

—Պատճառը մի գաղտնիք է, որ երևան հանել չեմ կարող,- պատասխանեց նա:
Մի կողմում ընկած էր ավտոմատը, մյուսում՝ խառնիխուռն թափված զանազան իրեր, որոնց մի մասն արդեն ցրիվ էր տվել հատակով մեկ:
—Երանի քո աչքերին, թագուհի՛, որ տեսել ես այդ հանդեսը,- մրմնջաց Սեդան:
Այնքա՜ն մեղմանուշ, այնքա՜ն դյութիչ էր մեղեդին, որ Ջուլիետան կարծում էր իր սրտի լարերի վրա էր նվագում:

4․Տրված բառերում մեկ տառը փոխելով` ստացիր նոր բառ և բառարանի օգնությամբ տուր ստացված բառերի բացատրությունները՝

ականակիտ, ականակիր-Ականներով զինված 

այգաբաց, այգալաց-Թաղման հաջորդ օրը ննջեցյալի գերեզմանի վրա կատարվող սուգը և դրա հետ կապված արարողությունները:

անութ, անուն, Մարդուն տրվող անձնական անվանում

աշտանակ, աշտարակ, Շրջանաձև՝ քառակողմ կամ բազմակողմ բարձր ու նեղ կառուցվածք՝ որպես շինության մաս կամ առանձին կառույց:

բրդել, դրդել, Թեթևակի բոթել

գիրթ, գիրք, Տպագրված (հնում նաև ձեռագիր) աշխատություն՝ երկ, իրար կարված ու կազմված թերթերի ձևով:

թափոր, սափոր, Կժի նման՝ մետաղյա կամ կավե աման՝ հեղուկների համար:

կտրիճ, կարիճ, (կենդանաբանություն) Հոդվածոտանիների տիպին պատկանող թունավոր կենդանի, որի տեսակները սարդակերպների դասի մի առանձին կարգ են կազմում, կոր, մամուկ:

հերկել, ներկել, Ներկի մեջ թաթախելով գույն տալ, այս կամ այն գույնի ներկով գունավորել (հագուստեղենը, գործվածքեղենը ևն):

հրատարակել, հրատարակել, Տպագրել և լույս ընծայել:

շեղբ, շեղջ, Կույտ, դեզ, կուտակ:

սկահակ, ստահակ, Սուտ՝ մոլար բաների հակում ունեցող մարդ, խարդախ, նենգ, վատ:

տարեգրություն, տարագրություն, Տարագրելը, տարագրվելը:

5․ Տրված միտքն արտահայտի՛ր հինգ նախադասությամբ:

Ֆրանսիացի քիմիկոսները շաքարի մի քանի փոխարինիչ են ստացել` բուսաշաքարից երկու հարյուր հազար անգամ քաղցր:

1․Կազմի՛ր հեռանալ, վախենալ, լողալ, բայերի դերբայական համակարգը։

Դերբայ	Հիմք	Վերջավորություն
Անորոշ	Կարդ, պատմ հեռանալ, վախենալ, լողալ	ալ, ել
Ենթակայական	կարդ, պատմ հեռացող, վախեցող, լողացող	ացող, ող
Հարակատար	կարդ, պատմ հեռացած, վախեցած, լողացած	ացած, ած
Համակատար	կարդ, պատմ հեռանալիս, վախենալիս, լողալիս	ալիս, ելիս
Անկատար	կարդ, պատմ հեռանում, վախենում, լողում	ում, ում
Վաղակատար	կարդ, պատմ հեռացել, վախեցել, լողացել	ացել, ել
Ապակատար	կարդ, պատմ հեռանալու, վախենալու, լողալու	ալու, ելու
Ժխտական	կարդ, պատմ հեռացի, վախեցի, լողա	ա, ի

2.Փակագծերի բայերը պահանջված ձևով գրի՛ր, հետո տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) կարտահայտեն զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանան: Եթե բուսաբանները փորձ անեն ու իմանան այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ (ստեղծել)կստեղծեն և, հավանաբար, (կարողանալ)կկարողանան ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Բ. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) կարտահայտեն զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանային: Եթե բուսաբանները փորձ անեին ու իմանային այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ (ստեղծել)կստեղծեյին և, հավանաբար, (կարողանալ) կկարողանային ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ: 

3.Փակագծերում տրված բայաձևերից մեկն ընտրի՛ր և գրի՛ր (ո՞ր բառով է պայմանավորված ընտրությունդ):

Գայլն սպասում էր, որ այծյամը (ննջի, ննջեր), որ նրան (բռնի, բռներ) և (ուտի, ուտեր): Այծյամը նրա միտքն իմացել էր ու (չէր քնում, չքնեց) օրեր ու օրեր, մինչև որ գայլն ինքը թմրեց ու նիրհեց: Այն ժամանակ եկավ առյուծն ու կերավ գայլին:

4․Տրված թվականները խմբավորի՛ր

ա) ըստ կազմության (պարզ, ածանցավոր, բարդ, բարդածանցավոր).

վաթսուն, յոթ, ինը, հազար ինը հարյուր իննսունվեց, երկու հազար հինզ հարյուր տասնվեց

բ) ըստ նրա, թե ի՛նչ են ցույց տալիս (քանակ, թվային բաշխում, թվային կարգ).

Հարյուր քսան, երրորդ, չորրորդ, վաթսունմեկերորդ, մեկական, հարյուր ութսուներեքերորդ, հինգական, տասնյոթերորդ, քառասուներորդ
գ) ըստ նրա, թե ինչպե՛ս են գրվում (կից, անջատ, գծիկով):

տասը-տասը, քառասուն-քառասուն

177)23+23+11-57

178)180-(21+90)=69

179)90+x+4x=180

x+4x=180-90

5x=90

x=18

4x=72

90,18,72

180)