Day: 19.11.2024

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 1․ Առաջին համաշխարհային պատերազմը․
ա/ Պատճառներ, հիմնական իրադարձություններ
բ/ Ավարտ, հետևանքներ
գ/ Հայաստանը և հայ ժողովուրդը Առաջին Աշխարհամարտի տարիներին /բանավոր, էլեկտրոնային դասագիրք 1՝ էջ 112-120, էլ․ դասագիրք 2՝ էջ 154-160, նաև այլ աղբյուրներ/․

Առաջադրանք
1․ Համառոտ նկարագրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի գլխավոր ճակատամարտերը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմը (1914-1918) ներառում էր մի շարք խոշոր ճակատամարտեր, որոնք ձևավորեցին պատերազմի ընթացքը։ Ահա դրանցից մի քանիսը՝ համառոտ նկարագրությամբ․

Մառնայի առաջին ճակատամարտ (1914 թ. սեպտեմբեր)
Գերմանիայի բանակը փորձեց արագ ներխուժել Փարիզ՝ Շլիֆենի պլանի շրջանակներում։ Սակայն ֆրանսիական և բրիտանական ուժերը կանգնեցրին նրանց Մարնա գետի մոտ՝ ստիպելով գերմանացիներին հետ քաշվել և ամրանալ։


Իպրի առաջին ճակատամարտ (1914 թ. հոկտեմբեր-նոյեմբեր)
Բելգիայի Իպր քաղաքում գերմանացիները փորձեցին ճեղքել դաշնակիցների գիծը։ Սա հայտնի է որպես «Արևմտյան ճակատի» դիրքային պատերազմի սկիզբ։


Գալիպոլիի օպերացիա (1915 թ. ապրիլ-1916 թ. հունվար)
Օսմանյան կայսրության դեմ դաշնակիցների նախաձեռնած հարձակումը նպատակ ուներ վերահսկել Դարդանելի նեղուցը։ Դա ավարտվեց դաշնակիցների ծանր պարտությամբ։

**Վերդենի ճակատամարտ (191

2․ Ներկայացրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի հետևանքները։

Առաջին համաշխարհային պատերազմն (1914-1918) ուներ ահռելի ազդեցություն աշխարհի վրա՝ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում։ Ահա հիմնական հետևանքները․

Քաղաքական հետևանքներ

Եվրոպայի քաղաքական քարտեզի փոփոխություն․
Օսմանյան, Ավստրո-Հունգարական, Գերմանական և Ռուսական կայսրությունները փլուզվեցին։ Նրանց փոխարեն առաջացան նոր պետություններ՝ Լեհաստան, Չեխոսլովակիա, Հարավսլավիա և այլն։

Վերսալի պայմանագիր (1919)․
Պատերազմի ավարտին կնքված այս պայմանագիրը ծանր պայմաններ թելադրեց Գերմանիային՝ ներառյալ տարածքային կորուստներ, ռազմական սահմանափակումներ և ռեպարացիաներ։

Ազգերի Լիգայի ստեղծում․
Միջազգային խաղաղությունը պահպանելու նպատակով հիմնադրվեց Ազգերի Լիգան, սակայն այն չկարողացավ կանխել հաջորդ պատերազմները։

3․ Թվարկե՛ք հայ կամավորական ջոկատները և նրանց հրամանատարական կազմը /բլոգային աշխատանք/․

Հայ կամավորական շարժումը մեծ դեր է խաղացել հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի մեջ։ Կամավորական ջոկատները ստեղծվել են Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի միջև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի պատերազմների շրջանում։ Նրանց նպատակն էր պաշտպանել հայկական բնակչությանը և պայքարել թուրքական ու քրդական հարձակումների դեմ։ Ստորև ներկայացնում եմ առավել հայտնի կամավորական ջոկատներն ու նրանց հրամանատարական կազմը․

1. Անդրանիկի ջոկատ

Հրամանատար՝ Անդրանիկ Օզանյան

Անդրանիկի ջոկատը ամենահայտնիներից էր։ Անդրանիկը համարվում է հայ ազգային-ազատագրական պայքարի խորհրդանիշ։ Նրա գլխավորած ջոկատները պայքարել են Օսմանյան զորքերի դեմ Սասունում, Զեյթունում, Վասպուրականում և այլ վայրերում։


2. Գևորգ Չաուշի ջոկատ

Հրամանատար՝ Գևորգ Չաուշ (Գևորգ Գևորգյան)

Այս ջոկատը հատկապես ակտիվ էր Սասունում և Տարոնում։ Գևորգ Չաուշը աչքի էր ընկնում իր մարտավարական հմտություններով և ժողովրդի շրջանում մեծ հեղինակություն ուներ։


3. Սեբաստացի Մուրադի ջոկատ

Հրամանատար՝ Մուրադ Խրիմյան (Սեբաստացի Մուրադ)

Սեբաստացի Մուրադի ջոկատը մեծ դեր է խաղացել Սեբաստիայի և շրջակա գյուղերի բնակչության ինքնապաշտպանության գործում։


4. Արամ Մանուկյանի ջոկատ

Հրամանատար՝ Արամ Մանուկյան

Արամ Մանուկյանը եղել է Վանի ինքնապաշտպանության կազմակերպիչը։ Նրա ջոկատը հաջողությամբ պաշտպանեց Վանը թուրքական բանակի հարձակումներից։


5. Դրաստամատ Կանայանի (Դրո) ջոկատ

Հրամանատար՝ Դրաստամատ Կանայան

Դրոն առաջնորդել է մի քանի մարտական գործողություններ, մասնավորապես Կարսի և Սարիղամիշի ռազմաճակատներում։


6. Հրայր Դժոխքի ջոկատ

Հրամանատար՝ Հրայր Դժոխք (Արմենակ Ղազարյան)

Հրայր Դժոխքը գլխավորել է Սասունի և Աղբաբայի ինքնապաշտպանական կռիվները։ Նա աչքի էր ընկնում իր անզիջում մարտական ոգով։


7. Փարամազի (Մատթեոս Սարգսյան) ջոկատ

Հրամանատար՝ Փարամազ

Փարամազի ջոկատը գործում էր հիմնականում Տարոնում։ Նրա առաջնորդությամբ կազմակերպվել են մի շարք հաջող մարտական գործողություններ։


8. Նժդեհի ջոկատ

Հրամանատար՝ Գարեգին Նժդեհ

Նժդեհի ջոկատը գործում էր հատկապես Զանգեզուրում և Սյունիքում՝ կազմակերպելով տարածաշրջանի պաշտպանությունն ու ազատագրական պայքարը։


9. Խաչակիրների ջոկատներ

Սրանք կազմված էին հիմնականում Վասպուրականի, Սասունի և Տարոնի տարածքների գյուղական բնակիչներից։ Նրանցից շատերը գործում էին առանց մեկ հստակ հրամանատարի՝ համախմբվելով ընդհանուր նպատակի շուրջ։


Կարևորություն

Հայ կամավորական ջոկատները մեծ ներդրում ունեցան հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանության գործում։ Նրանց մարտերը ոչ միայն ֆիզիկական պաշտպանություն էին ապահովում, այլև խթանում էին ազգային ինքնագիտակցությունը։

Այս թեմայով բլոգում կարելի է անդրադառնալ նաև նրանց ռազմավարական մարտավարությանը, հռչակված հաջողություններին և փորձություններին, որոնց բախվում էին օսմանյան իշխանությունների կողմից։