Սեպտեմբերի 16-20
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 2․ Հայոց ցեղասպանությունը․
ա/ Պատճառներ, հիմնական իրադարձություններ
բ/ Հետևանքներ, պայքար ցեղասպանության հետևանքները վերացնելու և նոր ցեղասպանությունները կանխելու համար /բանավոր, էլ․ դասագիրք՝ էջ 122-128, նաև այլ աղբյուրներ/
Լրացուցիչ նյութ՝ Ցեղասպանություն /Գենոցիդ/․
Առաջադրանք
1․ Ե՞րբ և ո՞ր փաստաթղթով է տրվել ցեղասպանության իրավական ձևակերպումը։ Ըստ այդ փաստաթղթի՝ ո՞ր գործողություններն են որակվում որպես ցեղասպանություն։
1948 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ՄԱԿ ընդունեց Ցեղասպանություն տերմինը։Ըստ այդ փաստաթղթի ցեղասպանությունը համարվում է միջազգային հանցագործություն։Ըստ այդ փաստաթղթի ցեղասպանություն է համարվում խմբի կամ համայնքի անդամների սպանությունը,նրանց մարմնական և հոգևոր վնաս հասցնելը,երեխաների հանձնումը մի խմբից մյուսը։
2․ Բացի հայերից, ուրիշ ի՞նչ ժողովուրդներ գիտեք, որոնց նկատմամբ երբևէ իրականացվել է ցեղասպանություն։
ընդհանուր եղել է 43 ցեղասպանություն,որից ամենամեծը դա Հոլոքոստն էր,որն էլ կատարել է Նացիստական Գերմանիան 1941-1945 թվականներին Իսրայելի նկատմամբ։
1941-1945թ-Գերմանիան Իսրայելի նկատմամբ կատարել է ցեղասպանություն
1994-ցեղասպանություն Ռուանդայում,որի ժամանակ Հութու ցեղը ոչնչացրեց Տուտսի ցեղից 600000 հազար մարդու։
Մաո Ցզե Տունի մշակութային հեղափոխություն։
3․ Ձեր ընտանիքներում, զրուցելով ծնողների, տատիկ-պապիկների հետ, իրականացրե՛ք հետևյալ նախագծային աշխատանքները՝
ա/ Իմ պապերը՝ Առաջին աշխարհամարտի մասնակից
բ/ Իմ նախնիները՝ Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ փրկվածներ
/բլոգային աշխատանք/․
Month: Նոյեմբեր 2024
Հայոց լեզու 9
Սեպտեմբերի 9-13
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 1․ Առաջին համաշխարհային պատերազմը․
ա/ Պատճառներ, հիմնական իրադարձություններ
բ/ Ավարտ, հետևանքներ
գ/ Հայաստանը և հայ ժողովուրդը Առաջին Աշխարհամարտի տարիներին /բանավոր, էլեկտրոնային դասագիրք 1՝ էջ 112-120, էլ․ դասագիրք 2՝ էջ 154-160, նաև այլ աղբյուրներ/․
Առաջադրանք
1․ Համառոտ նկարագրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի գլխավոր ճակատամարտերը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմը (1914-1918) ներառում էր մի շարք խոշոր ճակատամարտեր, որոնք ձևավորեցին պատերազմի ընթացքը։ Ահա դրանցից մի քանիսը՝ համառոտ նկարագրությամբ․
Մառնայի առաջին ճակատամարտ (1914 թ. սեպտեմբեր)
Գերմանիայի բանակը փորձեց արագ ներխուժել Փարիզ՝ Շլիֆենի պլանի շրջանակներում։ Սակայն ֆրանսիական և բրիտանական ուժերը կանգնեցրին նրանց Մարնա գետի մոտ՝ ստիպելով գերմանացիներին հետ քաշվել և ամրանալ։
Իպրի առաջին ճակատամարտ (1914 թ. հոկտեմբեր-նոյեմբեր)
Բելգիայի Իպր քաղաքում գերմանացիները փորձեցին ճեղքել դաշնակիցների գիծը։ Սա հայտնի է որպես «Արևմտյան ճակատի» դիրքային պատերազմի սկիզբ։
Գալիպոլիի օպերացիա (1915 թ. ապրիլ-1916 թ. հունվար)
Օսմանյան կայսրության դեմ դաշնակիցների նախաձեռնած հարձակումը նպատակ ուներ վերահսկել Դարդանելի նեղուցը։ Դա ավարտվեց դաշնակիցների ծանր պարտությամբ։
**Վերդենի ճակատամարտ (191
2․ Ներկայացրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի հետևանքները։
Առաջին համաշխարհային պատերազմն (1914-1918) ուներ ահռելի ազդեցություն աշխարհի վրա՝ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում։ Ահա հիմնական հետևանքները․
Քաղաքական հետևանքներ
Եվրոպայի քաղաքական քարտեզի փոփոխություն․
Օսմանյան, Ավստրո-Հունգարական, Գերմանական և Ռուսական կայսրությունները փլուզվեցին։ Նրանց փոխարեն առաջացան նոր պետություններ՝ Լեհաստան, Չեխոսլովակիա, Հարավսլավիա և այլն։
Վերսալի պայմանագիր (1919)․
Պատերազմի ավարտին կնքված այս պայմանագիրը ծանր պայմաններ թելադրեց Գերմանիային՝ ներառյալ տարածքային կորուստներ, ռազմական սահմանափակումներ և ռեպարացիաներ։
Ազգերի Լիգայի ստեղծում․
Միջազգային խաղաղությունը պահպանելու նպատակով հիմնադրվեց Ազգերի Լիգան, սակայն այն չկարողացավ կանխել հաջորդ պատերազմները։
3․ Թվարկե՛ք հայ կամավորական ջոկատները և նրանց հրամանատարական կազմը /բլոգային աշխատանք/․
Հայ կամավորական շարժումը մեծ դեր է խաղացել հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի մեջ։ Կամավորական ջոկատները ստեղծվել են Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի միջև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի պատերազմների շրջանում։ Նրանց նպատակն էր պաշտպանել հայկական բնակչությանը և պայքարել թուրքական ու քրդական հարձակումների դեմ։ Ստորև ներկայացնում եմ առավել հայտնի կամավորական ջոկատներն ու նրանց հրամանատարական կազմը․
1. Անդրանիկի ջոկատ
Հրամանատար՝ Անդրանիկ Օզանյան
Անդրանիկի ջոկատը ամենահայտնիներից էր։ Անդրանիկը համարվում է հայ ազգային-ազատագրական պայքարի խորհրդանիշ։ Նրա գլխավորած ջոկատները պայքարել են Օսմանյան զորքերի դեմ Սասունում, Զեյթունում, Վասպուրականում և այլ վայրերում։
2. Գևորգ Չաուշի ջոկատ
Հրամանատար՝ Գևորգ Չաուշ (Գևորգ Գևորգյան)
Այս ջոկատը հատկապես ակտիվ էր Սասունում և Տարոնում։ Գևորգ Չաուշը աչքի էր ընկնում իր մարտավարական հմտություններով և ժողովրդի շրջանում մեծ հեղինակություն ուներ։
3. Սեբաստացի Մուրադի ջոկատ
Հրամանատար՝ Մուրադ Խրիմյան (Սեբաստացի Մուրադ)
Սեբաստացի Մուրադի ջոկատը մեծ դեր է խաղացել Սեբաստիայի և շրջակա գյուղերի բնակչության ինքնապաշտպանության գործում։
4. Արամ Մանուկյանի ջոկատ
Հրամանատար՝ Արամ Մանուկյան
Արամ Մանուկյանը եղել է Վանի ինքնապաշտպանության կազմակերպիչը։ Նրա ջոկատը հաջողությամբ պաշտպանեց Վանը թուրքական բանակի հարձակումներից։
5. Դրաստամատ Կանայանի (Դրո) ջոկատ
Հրամանատար՝ Դրաստամատ Կանայան
Դրոն առաջնորդել է մի քանի մարտական գործողություններ, մասնավորապես Կարսի և Սարիղամիշի ռազմաճակատներում։
6. Հրայր Դժոխքի ջոկատ
Հրամանատար՝ Հրայր Դժոխք (Արմենակ Ղազարյան)
Հրայր Դժոխքը գլխավորել է Սասունի և Աղբաբայի ինքնապաշտպանական կռիվները։ Նա աչքի էր ընկնում իր անզիջում մարտական ոգով։
7. Փարամազի (Մատթեոս Սարգսյան) ջոկատ
Հրամանատար՝ Փարամազ
Փարամազի ջոկատը գործում էր հիմնականում Տարոնում։ Նրա առաջնորդությամբ կազմակերպվել են մի շարք հաջող մարտական գործողություններ։
8. Նժդեհի ջոկատ
Հրամանատար՝ Գարեգին Նժդեհ
Նժդեհի ջոկատը գործում էր հատկապես Զանգեզուրում և Սյունիքում՝ կազմակերպելով տարածաշրջանի պաշտպանությունն ու ազատագրական պայքարը։
9. Խաչակիրների ջոկատներ
Սրանք կազմված էին հիմնականում Վասպուրականի, Սասունի և Տարոնի տարածքների գյուղական բնակիչներից։ Նրանցից շատերը գործում էին առանց մեկ հստակ հրամանատարի՝ համախմբվելով ընդհանուր նպատակի շուրջ։
Կարևորություն
Հայ կամավորական ջոկատները մեծ ներդրում ունեցան հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանության գործում։ Նրանց մարտերը ոչ միայն ֆիզիկական պաշտպանություն էին ապահովում, այլև խթանում էին ազգային ինքնագիտակցությունը։
Այս թեմայով բլոգում կարելի է անդրադառնալ նաև նրանց ռազմավարական մարտավարությանը, հռչակված հաջողություններին և փորձություններին, որոնց բախվում էին օսմանյան իշխանությունների կողմից։
Հանրահաշիվ 9
106)Ա)(x-9)(x-2)>0
(x-9)(x-2)=0
x-9=0 x-2=0
x=9 x=2
Գ)(x+3)(x-5)<0
(x+3)(x-5)=0
x+3=0 x-5=0
x=3 x-5
107)Ա)(2x-1)(3x+5)<0
(2x-1)(3x+5)=0
2x-1=0 3x+5=0
2x+3x=5+1
5x=6
Grammar in context exercises
Ex. 4
a. I have had this computer for more than ten years, so I’m thinking of getting a new one.
b. You’re half an hour late! I have been waiting here for ages!
c. I like these black trousers better than those blue ones.
d. Can I borrow a pen? I have lost mine.
e. I’d like to dance with you, but I am waiting for my friend.
f. Kate has been staying in Poland since last October. She’s really enjoying it.
g. Carol’s great, isn’t she? Have you known her long?
h. Paul has been working in all day today, so now he feels like going out.
i. You’d better borrow this umbrella — it has been raining really hard.
j. I have been working on my project all morning, and I need a break.
Ex. 5
a How do you get on in Paris?
b Sorry I haven’t written before but
c I’ve been training hard for my basketball team.
d We played in a tournament last week — we
e came third! I really
f enjoyed taking part, but
g I haven’t done anything else for the past month.
h Unfortunately, when Sarah’s big day arrived, things
i went disastrously wrong at first. For a start, it
j was raining and as the traffic was so heavy, she
k arrived nearly ten minutes late for her interview.
l Then while she was crossing the road, a passing bus
m splashed her with water.
n But inside the building her luck changed.
o ‘Mr Fortescue is expecting me,’ she
p told the receptionist.
q ‘He hasn’t arrived yet,’ she was told. ‘Just take a seat. Perhaps everything would be all right after all!’
r An art historian has discovered two missing paintings by Fra Angelico (c. 1395-1455) in the home of a pensioner from Oxford who
s died earlier this year. Jean Preston
t bought the paintings when she
u was working in America in the 1960s. Shortly before her death, a friend
v recognized them as part of a group of six small paintings which Angelico
w painted in 1439. Miss Preston
x paid about £200 for the pair, but experts
y say they are now worth around £1 million.
Text
Mozart was born in 1756, the son of a professional musician. His father soon gave up composing when he recognized his son’s musical talent. By the age of three, the young Mozart had learned to play several pieces of music. While he and his father were traveling around Europe, Mozart met many famous musicians and composers. Before he was 17, he had composed several operas. While he was visiting the Vatican in Rome, he listened to a piece of music which, up to this point, the Vatican authorities had kept secret. No one had published a copy of the piece before, but Mozart managed to write it down from memory after he listened to it once.
By the age of 30 he had become one of the most famous composers in Europe, and had a large apartment in Vienna, which is now a tourist attraction. It was here that he wrote his famous opera The Marriage of Figaro. In 1791, while he was working on his Requiem, he fell ill and died at the age of 35.
Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա
1.Ինչի՞ մասին է պատմվածքը:Պատմվածքը նրա մասին է,որ մի տղա մտածում էր,թե ինչու փղիկները չեն փաղչում կրկեսից և մարդկսնցից կարծիք էր հարձնում:
Ի՞նչ է սովորեցնում այս ստեղծագործությունը:Այս պատմվածքը նրա մասին,որ պատվածքի հերոսի պես պետո չէ լինել;Հանձնվել չի կարելի:
Նմա՞ն ես այդ փղիկին:Ոչ
4.Բառարանի օգնությամբ գտիր տրված բառերի հոմանիշները` հսկայական-խոշոր, ամուր-կուռ, ակնհայտ-ակնբախ, անասելի-անպատմելի,խելացի—բանիմաց, ջանք—եռանդ, բազում-շատ:
5-7 նախադասությամբ գրավոր մեկնաբանի’ր հետեւյալ հատվածը։«Բոլորս էլ ինչ-որ բանով նման ենք կրկեսի փղին. այս կյանքում մենք կապված ենք հարյուրավոր ցցերի, որոնք սահմանափակում են մեր ազատությունը:
Ապրում ենք` համարելով, որ «չենք կարող» անել բազում գործեր, ուղղակի, որովհետև, շատ վաղուց, երբ դեռ փոքր էինք, փորձել ենք ու չենք կարողացել:
Այն ժամանակ վարվել ենք այս փղի նման, մեր հիշողության մեջ գրանցել ենք այսպիսի հրահանգ. «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում և երբեք չեմ կարողանա»:
Մենք մեծացել ենք այս հրահանգով, որն ինքներս ենք մեզ տվել, և դրա համար էլ երբեք չենք փորձել ցիցը հանել»:
Հիմնավորե՛ք ընդգծված բառերի անհրաժեշտությունը․Մինչև, իր համար սարսափելի մի օր, նա հնազանդվել է իր ճակատագրին՝
ընդունելով սեփական անզորությունը:Այդ հսկա և հզոր փիղը կրկեսից չի փախչում, քանի որ խեղճը կարծում է, թե չի կարող:
Ցո՛ւյց տվեք ստեղծագործության Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա վերնագրի կապը հեղինակի ասելիքի հետn
Լաբորատոր փորձեր
Փորձ 1, mg+o2+mg0+0
2. Mgo+h2o-mg(oh)2
3. Mg (oh)2+hu-mgu2+h20
Հիմք թթու աղ ջուր
M(mg)=3գ
M(mga2)=?գ
Թեման՝ <<Անօրգանական նյութերի հիմնական դասերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդհանրացում>>
Թեմատիկ հարցեր.
Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերն ըստ բաղադրության
Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերն ըստ ծագումնաբանության
Անօրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք, գրեք նյութերի բանաձևերը և անվանեք
Օրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք, գրեք նյութերի բանաձևերը և անվանեք
Ո՞ր նյութերն են ավելի շատ, օրգանականը, թե՞ անօրգանականը, պատասխանը հիմնավորեք:
Հաշվարկային֊ լաբորատոր փորձեր` <<Անօրգանական շղթաներ>>
Մետաղ—>հիմնային օքսիդ—>հիմք—>աղ Mg→ MgO →Mg(OH)2→ MgCl2
Հաշվեք քանի՞ գրամ աղ MgCl2 կստացվի, եթե այրել ենք a գրամ մագնեզիում:
Ոչմետաղ→ թթվային օքսիդ→ թթու→ աղ P→P2O5→H3PO4 →Na3PO4
Հաշվեք քանի՞ գրամ աղ`Na3PO4 կստացվի, եթե այրել են b գրամ ֆոսֆոր:
Առաջադրանք. Գրեք անօրգանական շղթաների ռեակցիաների հավասարումները, հավասարեցրեք, նշեք ռեակցիայի տեսակը, կատարեք հաշվարկը:
Օքսիդներ դասակարգումը, ստացումը, հատկությունները
Առաջադրանքներ. հետևյալ օքսիդները՝ K2O, SO2, N2O3, CaO, P2O5, Al2O3, FeO, SO3, N2O5, ZnO,
CO, N2O, BaO, CO2, SiO2, MgO, Na2O, Fe2O3, Mn2O7
1. Դասակարգեք հիմնային, թթվային, երկդիմի, անտարբեր օքսիդների։
2. որոշեք տարրերի ատոմների օքսիդացման աստիճանները։
3. գրեք բոլոր օքսիդներին համապատասխանող կամ հիմքերի կամ թթուների բանաձևերը և որոշեք ատոմների օքսիդացման աստիճանները։
4. գրեք այս օքսիդների հնարավոր փոխազդեցության ռեակցիաների հավասարումները ջրի, թթուների, հիմքերի հետ:
Էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրները
Հայաստանում էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների զարգացումը կարևոր նշանակություն ունի, հատկապես հաշվի առնելով երկրի բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը և էներգետիկ անվտանգության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Ահա Հայաստանում օգտագործվող և զարգացող էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրները․
1. Արեգակնային էներգիա
Հայաստանում արեգակնային էներգիան ունի մեծ ներուժ՝ երկրի կլիմայական պայմանների շնորհիվ։ Տարեկան միջինում մոտ 300 արևային օր ունենալով՝ Հայաստանը իդեալական վայր է արևային էներգիայի համար։ Վերջին տարիներին մի շարք արևային էլեկտրակայաններ են կառուցվել, ինչպես նաև խրախուսվում են փոքր արևային կայանների տեղադրումը։ Արևային վահանակները և ֆոտովոլտային համակարգերը այժմ տարածվում են թե՛ տնային, թե՛ առևտրային ոլորտներում։
2. Քամու էներգիա
Հայաստանում քամու էներգիայի ներուժն օգտագործելու համար անհրաժեշտ է քամու ուժեղ և կայուն հոսքեր։ Քամու էներգիան հատկապես խոստումնալից է Լոռու, Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերում, որտեղ քամու արագությունները բավարար են էներգիայի արտադրության համար։ Դեռևս այս ոլորտում մասշտաբային նախագծեր չկան, սակայն ուսումնասիրություններ և նախնական փորձեր իրականացվում են։
3. Ջերմային էներգիա (գեոթերմալ էներգիա)
Գեոթերմալ էներգիայի աղբյուրները նույնպես ուշադրության կենտրոնում են՝ հատկապես Ջերմաղբյուրի և Կարլվեվեր քաղաքներում, որտեղ հանքային ջրերի ջերմությունը կարող է օգտագործվել էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Գեոթերմալ էներգիան կարող է լինել կայուն և մաքուր էներգիայի աղբյուր, բայց այս ոլորտը դեռևս բավականին սահմանափակ է և պահանջում է մեծ ներդրումներ ու հետազոտություններ։
4. Ջրի էներգիա (հիդրոէներգիա)
Հայաստանում հիդրոէներգիան ավանդական և կարևոր էներգիայի աղբյուր է։ Հիդրոէլեկտրակայանների ցանցն ապահովում է երկրի էներգիայի զգալի մասը։ Մեծ հիդրոէլեկտրակայաններից բացի, վերջին տարիներին զարգանում են նաև փոքր հիդրոէլեկտրակայաններ, որոնք տեղադրվում են գետերի հոսքերում և ապահովում են էներգիայի արտադրություն՝ առանց մեծ բնապահպանական վնասների։
5. Կենսազանգվածի էներգիա (բիոէներգիա)
Կենսազանգվածից ստացված էներգիան ներառում է գյուղատնտեսական և կենցաղային թափոններից ստացված կենսավառելիքների օգտագործումը։ Հայաստանում այս ոլորտը դեռևս զարգացած չէ, սակայն կենսազանգվածը կարող է օգտագործվել որպես լրացուցիչ էներգիայի աղբյուր գյուղական համայնքներում՝ ապահովելով կենցաղային ջեռուցում և էլեկտրաէներգիա։
6. Հողմաշարժական և կենցաղային բիոգազի կայաններ
Կենցաղային թափոններից և գյուղատնտեսական մնացորդներից ստացված բիոգազը կարող է օգտագործվել էներգիայի արտադրության համար։ Հայաստանում նման նախագծերը դեռևս նոր են և մասշտաբային տարածում չունեն, սակայն զարգացման ներուժ ունեն՝ հատկապես գյուղական բնակավայրերում։
Զարգացման մարտահրավերներ և հեռանկարներ
Հայաստանում այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների զարգացումը բախվում է մի շարք մարտահրավերների, ներառյալ՝ ներդրումների պակաս, տեխնիկական և գիտական ռեսուրսների սակավություն և տեխնոլոգիական զարգացումների անհրաժեշտություն։ Սակայն, էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների ներդրումն ու զարգացումը մեծ նշանակություն ունի շրջակա միջավայրի պահպանության և էներգետիկ անկախության ապահովման համար։
Կառավարությունը խրախուսում է այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների կիրառումը՝ առաջարկելով հարկային արտոնություններ, դրամաշնորհներ և ֆինանսավորման ծրագրեր, ինչը կարող է նպաստել այս ոլորտի զարգացմանը և երկրի էներգետիկ անվտանգության բարձրացմանը։
Պատմություն 9
1. Գրականության աշխարհում առաջխաղացում․ Սիրադեղյանի գրական աշխատանքները նրան դարձրեցին սիրված, իսկ ոճը՝ վառ արտահայտված ու սուր։ Նրա ստեղծագործությունները համարձակ քննադատում էին ինչպես մարդկային բնույթը, այնպես էլ սովետական հասարակությունը՝ ցուցադրելով մարդկային հարաբերություններն ու կեղծավորությունը։
2. Անկախության շարժման առաջամարտիկ․ Սիրադեղյանը գլխավոր դեր է խաղացել 1988 թ․ Ղարաբաղյան շարժման ժամանակ՝ որպես Հայաստանի անկախության կողմնակիցներից և գաղափարախոսներից մեկը։ Նա այն տարիներին ակտիվորեն հանդես էր գալիս միտինգներում ու հրապարակներում։
3. Բարդ բնավորություն․ Սիրադեղյանը հայտնի էր որպես խիստ ու անզիջում մարդ։ Նրան հաճախ նկարագրում էին որպես ուժեղ կամքի տեր, խիզախ, բայց նաև՝ սուր, երբեմն՝ բարդ ու անհամակերպելի բնավորությամբ։
4. «Հանցագործ ու ոստիկանի» մեջտեղում․ Ներքին գործերի նախարարության ղեկավարումը Սիրադեղյանի համար եղավ ինչպես կայացման, այնպես էլ կասկածների շրջան։ Նրան շատերը հիշում են որպես մարդ, ով կարողանում էր խիստ ու անվախ քայլերով կարգ ու կանոն հաստատել։
5. Գրականությունից դեպի քաղաքականություն․ Թեև որպես գրող նա հռչակված էր, բայց քաղաքականությունը լիովին կլանեց նրան։ Հետագայում նա անդրադարձավ, որ քաղաքականությունը մեծ ծանրություն ու տառապանք է իրեն բերել, ու խոչընդոտել իր ստեղծագործական աշխատանքին։
6. «Մութ 90-ականների» խորհրդանիշ․ Սիրադեղյանը հատկապես հիշվում է 1990-ականների իրադարձությունների համատեքստում, երբ Հայաստանն անցնում էր դժվարին տարիների միջով։ Նրան երբեմն դիտարկում էին որպես այդ դաժան ժամանակների խորհրդանիշ, որտեղ պայքարը հանուն անկախության խառնվել էր ներքին անհանգստությունների հետ։
7. Վերածվել է առեղծվածի․ 1999-ին Սիրադեղյանի դեմ քրեական գործ հարուցվեց՝ նրան մեղադրելով մի շարք հանցագործությունների մեջ։ Չնայած դատարանը թույլատրեց նրան ազատության մեջ սպասել դատավարությանը, նա փախուստի դիմեց 2000 թ․, որից հետո տասնամյակներ շարունակ մնաց անհայտ։
8. Գրական հերոս՝ կյանքում․ Իր ստեղծագործություններում Սիրադեղյանը նկարագրում էր մարդկանց հակասականությունն ու գորշ կողմերը։ Շատերը կարծում են, որ նա ինչ-որ առումով ինքը դարձավ իր հերոսներից մեկը՝ անցնելով իր ստեղծած կյանքի հակասություններով։
9. Կարգախոսի ուժը․ Նրա գրական ոճը համեմատվում էր Հեմինգուեյի ու Չեխովի հետ, իսկ որոշ մտքեր դարձան կարգախոսներ ու «թևավոր խոսքեր» Հայաստանում, որոնք հնչում էին քաղաքականությունից մինչև առօրյա կյանք։
10. Արձակուրդ ավարտից հետո՝ մահ․ Երկար տարիներ անհայտ գտնվելուց հետո, նրա մահվան լուրը 2021-ին դարձավ մեծ իրադարձություն՝ գրեթե ավարտելով «Սիրադեղյանի առեղծվածը»։
Մխիթար Սեբաստացի օրեր
Ճանաչենք մեր մեծերին
Ժամկետը՝ նոյեմբերի 1-14:
Նախագծի մասնակիցները՝ Ավագ դպրոցի սովորողներ:
Նախագծի նպատակը
Կարդալ Մխ. Սեբաստացու, Մխիթարյան միաբանության մասին առաջարկվող նյութերը՝
Մխիթարյան կաթոլիկ միաբանության հիմնադիրը: Գիտնականը, կրոնական և հանրային գործիչը,
Մխիթարյանների դերը հայ մշակույթում,
Մխիթար Սեբաստացի- աշխատությունները,
Սեբաստացի «Բառգիրք հայկազյան լեզվի»,
Ղևոնդ Ալիշան «Բազմավեպ»
Սեբաստացու կյանքն ու գործունեությունը, աշխատությունները. կարդալ, մեկնաբանել, արտահայտել կարծիք, ֆիլմեր, լրացուցիչ հետազոտական աշխատանք:
Ծանոթացե՛ք ուսումնական փաթեթին.
ընտրե՛ք մեկ նյութ, կարդացեք, գրավոր վերապատմե՛ք 5-7 նախադասությամբ, կարդացածը բանավոր ներկայացրե՛ք դասարանում: Կարող եք նաև ռադիոնյութ պատրաստել:
Կարդացե՛ք, ծանոթացե՛ք Մխիթար Սեբաստացու գրական ժառանգությանը:
Ծանոթացե՛ք, ուսումնասիրե՛ք, գրավոր եզրակացություն-հետևությո՛ւն արեք:
Ուսումնասիրե՛ք Մխիթարյան միաբանության կայքը՝ փոքրիկ հատվածներ թարգմանելով:
Համառոտ նկարագրե՛ք կատարած աշխատանքը:
Գրի՛ր՝ ինչ գիտես Մխիթարյան միաբանության զինանշանի մասին:
2. Կարդա Յովհաննէս Թորոսեան, «Վարք Մխիթարայ Աբբայի Սեբաստիոյ» գրքից փոքրիկ հոդվածը՝ «Սեբաստացու անխոնջ ընթերցանութեան ոճը»:
…Անոր անխոնջ ընթերցանութիւնն և ուսումնասիրելու ոճը, որոնց վրայ չեմ ուզեր բոլորովին լռութեամբ անցնիլ, կրնան օրինակ մը ըլլալ իրեն հասակակից պատանեաց: Երբ գիրք մը սկսէր կարդալ, ձեռքէ չէր թողուր, մինչեւ որ չաւարտէր ամբողջ և հասու չըլլար անոր բոլոր իմաստներուն, ոճով մը և կարգով մը կը կարդար, ոչ նման իրեն շատ հասակակիցներուն, որոնք գրքերու ստէպ փոփոխութեամբ կուզեն անցնել իրենց ձանձրույթը: Երբ խրթին բառի կամ իմաստի մը հանդիպէր, առանց քննելու չէր անցներ և ոչ ալ երկար ժամանակ կը կենար վրան, այլ առանձին տետրի մէջ կը նշանակէր, որ յետոյ նոյն գրքին լուսաւոր տեղեաց հետ բաղդատելով հասկնար կամ գիտնական անձանց հարցնելով տեղեկանար: Անոր ընթերցանութեան չափ չկար. ոչ միայն սենեկին մէջ, այլ նաեւ դուրսը, պարտեզին մէջ, ճանապարհորդելու ժամանակ հետիոտն կամ գրաստի վրայ, միշտ ձեռքը գիրք մը ունէր: Ոչ մէկ առարկայ կամ զբաղումն կարող չէր ցրումն պատճառել անոր կամ ետ կեցնել զինքն ընթերցումէն: Եղան օրեր՝ որ առանց ուտելու անցուց, գրքերու մէջ ընկղմած բոլորովին: Գեղեցիկ և յարմար օրինակները կամ վկայութիւնները միտքը կը պահէր, մեծ յիշողութեան տէր ըլլալով, կամ առանձին թղթիկներու վրայ կը նշանակէր, որով երբ հարկ ըլլար քարոզ տալ կամ հոգեւոր բանի մը վրայ խոսիլ, միշտ պատրաստ ունէր կարեւոր նյութերը: Յիշողութեան հետ՝ սուր անդրադարձութիւն մը ալ ունէր, արթուն և ըմբռնող միտք մը, որ ոչ միայն գրութեանց՝ այլ և գործերուն մէջ կերեւի:
փորձի՛ր մի քանի նախադասությամբ ներկայացնել ամենակարևորը այս հատվածում
Հոդվածում ներկայացված էր, թե ինպես էր Սեբաստացին կարդում, նա մեծ սիրահար էր կարդալու և ամեն տեղ իր ձեռի տակ գիրք կար:
Սեբաստացին գիրքը բացելուց ձեռը գրքից չեր հանում և երբ նա հանդիպում էր անծանոթ բառեր, նա գրում էր մի տետրի մեջ, և հետո գտնում այդ բառի բացատրություն:
Նաև աչքաթող չեր անում կարևոր խոսքեր, և նույնպես պահում էր և խոսակցություների մեջ օգտագործում էր:
իսկ դու ինչպե՞ս ես վերաբերվում ընթերցանությանը. մի քանի նախադասությամբ գրի՛ր այդ մասին
Ասեմ թե, որ ես կարդալու սիրահար չեմ և ես տեղեկություները ավելի շատ ընկալում եմ տեսահոլովակների օգնությամբ:
Բայց իրականում կարդալել է պետք, կարդալը զարգացնում է խոսակցությունը և ուղեղի խոհերը:
փորձի՛ր հարցազրույց վերցնել քեզ մտերիմ որևէ մեկից՝
Ի՞նչ հաճախականությամբ է գիրք կարդում։
Շաբաթը մի հատ։
Ի՞նչ ժանրի գրքեր է սիրում։
Ռոմանտիկ։
Ո՞ր լեզվով է նախընտրում կարդալ։
Հայերեն։
Ո՞վ է նրա սիրած հեղինակը և ինչու՞։
Վահան Տերյան։
Սիրելի հեղինակի ո՞ր գիրքն է ամենաշատը սիրում։
Մթնշաղի Անուրջներ։
Ո՞ր գիրքը կառաջարկեր սիրած հեղինակի գրչին ծանոթանալու համար։
Հոգեվոր Հայաստան։
3.Կարդա՛ Յուրա Գանջալյանի Մխիթար աբբահոր մեծ առաքելությունը, Աշոտ Տիգրանյանի Մխիթար Սեբաստացու դասերը, Սեբաստացին Էջմիածնում, Սևանի Աստվածամայրը Սեբաստացին Սևանավանքում հոդվածները, փորձի՛ր մեկնաբանել, արտահայտել կարծիք:
4. Դիտի՛ր Մխիթարյան միաբանություն և «Ուխտագնացություն Մխիթարյան միաբանություն,» ֆիլմերը, գրի՛ր քո կարծիքը:
Արդյունքներ
Աշխատանքային փաթեթներ, պատում-հաշվետվություններ, ֆիլմեր, ռադիոնյութեր:
Սերո Կարագուլլյանի բլոգ 