Եղիշե Չարենցը եղել է XX դարի հայ գրականության առաջատար պոետներից մեկը, ով ոչ միայն մեծ ներդրում է ունեցել հայ պոեզիայի մեջ, այլև խիզախորեն անդրադարձել է այն ժամանակվա հասարակական ու քաղաքական հարցերին: Չարենցի ստեղծագործությունները, իր իսկ ժամանակների պես, բազմաշերտ ու մետաֆորիկ էին, որոնք լուրջ կերպով վերաբերվում էին ինչպես հայրենասիրությանը, այնպես էլ սոցիալիստական գաղափարներին։ Սակայն մի կարևոր կողմ Չարենցի գրական կյանքում էր այն, որ որոշակի ստեղծագործություններում եղած գաղափարները քննադատության ու արգելանքի ենթարկվեցին։ Հենց այստեղ է, որ Չարենցը դարձավ “արգելված գրականության” մի մասնիկ, որը հետագայում պահանջեց ժամանակի իշխանություններից դաժան վերահսկողություն։
Եղիշե Չաերնցի ծննդավայրի մասին (5 հետաքրքիր փաստ).
Եղիշե Չարենցը ծնվել է 1897 թվականի մարտի 13-ին, Երևանում, որը Հայաստանի գլխավոր քաղաքներից է։ Սակայն, եթե ուսումնասիրենք Չարենցի ծննդավայրին և նրա պատմությանը, կարող ենք արձանագրել մի քանի հետաքրքիր փաստեր, որոնք կապ ունեն նրա ծննդավայրի հետ:
Երևանի կարևոր պատմական դերը
Երևանը, Չարենցի ծննդավայրն, ունի հսկայական պատմական նշանակություն՝ հանդիսանալով Հայաստանի մշակութային և քաղաքական կենտրոնը։ Չարենցի ծնունդը հենց այստեղ է որոշում նրա հետագա մշակութային ու գրական զարգացումը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանի Երևանը արդեն ակտիվ մշակութային կյանք էր ապրում, որտեղ ծավալվում էին գրական, երաժշտական և գեղարվեստական շարժումները։
Չարենցի հարազատ տունը՝ Պարոնյան փողոցում
Չարենցի ընտանիքը բնակվում էր Երևանում, Պարոնյան փողոցում։ Այս փողոցը, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում, ավելի ուշ դարձավ Չարենցի գրական կյանքի խորհրդանիշներից մեկը, որովհետև այստեղ նա մեծացել և անցկացրել է իր երիտասարդության տարիները։ Չարենցի հիշատակած է այն վայրերը, որտեղ անցել են նրա ստեղծագործական որոնումները։
Երևանի մշակութային և գրական ակտիվությունը
20-րդ դարի սկզբին Երևանը զարգացող քաղաք էր, որտեղ էին գտնվում բազմաթիվ գրական խմբեր ու հոսանքներ, որոնք մղում էին ստեղծագործողներին դեպի նոր գրական ու մշակութային նորաոճեր։ Չարենցը անմիջականորեն կապվում է այդ ժամանակաշրջանի երևանյան մտավոր շրջապատի հետ, ինչը նրան հնարավորություն է տվել լինել Հայաստանի պոեզիայի առաջատարը։
Երևանի գրական միջավայրում Չարենցի ձևավորումը
Չարենցը չնայած իր ծնունդով երևանցի էր, սակայն մեծապես ձևավորվել է հենց Երևանի գրական միջավայրում։ Նրա շփումները Երևանի գրողների և մշակույթի դեմքերին, մասնավորապես՝ Գևորգ Էմինի, Վահան Տերյանի հետ, ազդեցություն ունեցան նրա ստեղծագործական ուղու վրա։
Չարենցի ապագայի ազդեցություն Երևանի վրա
Չարենցը, լինելով պոետ և մտածող, խորապես ազդեց Երևանի մշակութային ու գրական կյանքերի վրա։ Նրա ստեղծագործություններն ու գաղափարները դարձան մաս Երևանի մշակութային ժառանգության՝ ինչն էլ նպաստեց քաղաքի հետագա գրական և արվեստի զարգացմանը։
Այս փաստերը վկայում են, թե ինչպես է Երևանը ազդել Չարենցի գրական կյանքի և ստեղծագործական ոճի ձևավորման վրա, ինչպես նաև նրա ներգործությունը քաղաքում ունեցած մշակութային միջավայրի վրա։
Անհատական նախագիծԲանավոր խոսքի զարգացում
Անհատական նախագիծ
Բանավոր խոսքի զարգացում
Տարբեր ուղղություններ պարունակող երկարաժամկետ նախագիծ է, որն ընտրում է սովորողը՝ իր նախասիրություններին ու ընդունակություններին համապատասխան։ Սովորողը պետք է ապահովի նախագծի՝ ամիսը մեկ անգամ աշխատանք ներկայացնելու պարբերականությունը։
Ուղղությունները՝
թարգմանական— թարգմանիչ սովորողը իր կամ դասավանդողի ընտրությամբ ընտրում, թարգմանում է նյութեր, որոնք տեղադրում է իր բլոգում, ապա հրատարակվում է «Լուսանցք» ամսագրում,
Ընթացք
ամսական մեկ-երկու նյութ
Փետրվար
Մարտ
Երկրաչափություն 9




Անհատական նախագիծ Բանավոր խոսքի զարգացում
քննական հարցաշար
հազվադեպ-մակբայ խոսել հանդիպել պաշտպանել
հազվագույտ-ածական կենդանի բնություն ծաղիկ հանդիպում
ավանդություն-զրույց պատմություն լեգենդ
ավանդույթ-ադաթ
հրավեր-տեղ գնալու առաջարկ հրավիրատոմս
հրավերք-հյուրասիրություն
ոչ մեկ-սխալ
ոչ մեկը-ճիշտ
տուժված-սխալ
տուժած-ճիշտ
օրեկան-սխալ
օրական-ճիշտ
ծախկեվաճառ-սխալ
ծաղկավաճառ-ճիշտ
փոխարեն-հետադաս
փոխանակ-նախադաս
օրինակ
հետադաս-օգնելու փոխարեն
փոխանակ տուն գնալու
ավելնորդ-սխալ
ավելորդ-ճիշտ
զերծ-ազատ
զուրկ-չունենալ
ոտնկայս-սխալ
հոտնկայս-ճիշտ
ի շնորհիվ-սխալ
շնորհիվ-ճիշտ
սխալ է-ֆրանսերեն իտալերեն լեզու
ճիշտ է-ֆրանսերեն իտալերեն
հայերեն կամ հայոց լեզու ռուսերեն կամ ռուսաց լեղու
երախտիկ-լավություն բարերեություն
երախտագիտություն-շնորհակալություն
այգաբաց-սխալ
այգեբաց-ճիշտ
Բռնագանձել, գումարը
Բռնագրավել, կույք
Միաժամանակ, միասին համատեղ
Միառժամանակ, որոշ ժամանակ
Թոթովել-կակազելով խոսել
Թոթվել-ուսը շարժել
Ցուցմունք-վկայություն
Ցուցում-հրաման
Բազմիցսանգամ -սխալ է
Բազմիցս- ճիշտ է
Սննակալը- սխալ է
Սնանկանալ- ճիշտ է
Ինչու համար- սխալ
Ինչու-ճիշտ է
Թույլատվություն- սխալ է
Թույլատթյուն- ճիշտ է
Կրկին անգամ- սխալ է
Կրկին- ճիշտ է
Եղևնի
Սրունքը- Ծնկի մինչև ոտնաթաթ
Բազուկ-ուսից մինչև արմունկ
Անստույկ-սխալ
Ոչստույգ- ճիշտ
Անըստգյուտ- կատարյալ անթերի
Աղանդ+աղանդների կրոնակա ավանդույթ
Աղնդեր -քաղցրավենիք
Անհատական նախագիծեր
Փետրվարի-մայիս
Անհատական նախագծեր
Կարդում ենք Թումանյան
Կարդում ենք Թումանյան
Հովհաննես Թումանյանի ինքնակենսագրություն
Թումանյանի և իշխանուհի Մարիամի պլատոնական սիրո պատմությունը
ԻՆՉՊԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ ԿՏԱՎՆԵՐ ՓՐԿԵՑ
Թումանյանի մեծ վիշտը
Հովհաննես Թումանյանի ինքնակենսագրություն
Թումանյանի և իշխանուհի Մարիամի պլատոնական սիրո պատմությունը
Հովհաննես Թումանյանը, ինչպես շատ հայ մտավորականներ և գրողներ, իր ստեղծագործություններով ու հասարակական գործունեությամբ փորձեց ազդել իր ժամանակի վրա՝ ապակողմնորոշված ու ճնշված հասարակության համար մի նոր հույս ու լուսավորություն բերելու համար։ Սակայն նրա ստեղծագործությունների ներսում ծածկված է նաև բարդագույն հոգեբանական ու էմոցիոնալ պայքար, և իր կյանքում բազմաթիվ դժվարություններ ու անձնական կորուստներ, որոնք նրան դրդեցին միանգամայն փոխակերպել իր աշխարհայացքն ու գրականությունն այն կերպ, որ հնարավորինս մերձենար ժողովրդի ցավերին ու խնդիրներին։
Թումանյանի համար ստեղծագործությունները դարձան մի եղանակ, որով նա փորձեց մխիթարել սեփական ցավերն ու վիշտը։ Այս առումով նրա ստեղծագործություններում, հատկապես պոեմներում, կարող ենք գտնել այն, ինչ նրան դրդեց մտածել մեծագույն հարցերի շուրջ՝ կյանքի, մահվան, սիրո և ազգային գոյության հարցեր։
Նրա հոգեբանական ու բարոյական ճգնաժամի հետևանքով ստեղծվեցին մեծ գործեր, որոնք մնացին հայ գրականության ոսկե ֆոնդում։
ԻՆՉՊԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ ԿՏԱՎՆԵՐ ՓՐԿԵՑ
Հովհաննես Թումանյանը, ինչպես շատ հայ մտավորականներ և գրողներ, իր ստեղծագործություններով ու հասարակական գործունեությամբ փորձեց ազդել իր ժամանակի վրա՝ ապակողմնորոշված ու ճնշված հասարակության համար մի նոր հույս ու լուսավորություն բերելու համար։ Սակայն նրա ստեղծագործությունների ներսում ծածկված է նաև բարդագույն հոգեբանական ու էմոցիոնալ պայքար, և իր կյանքում բազմաթիվ դժվարություններ ու անձնական կորուստներ, որոնք նրան դրդեցին միանգամայն փոխակերպել իր աշխարհայացքն ու գրականությունն այն կերպ, որ հնարավորինս մերձենար ժողովրդի ցավերին ու խնդիրներին։
Թումանյանի համար ստեղծագործությունները դարձան մի եղանակ, որով նա փորձեց մխիթարել սեփական ցավերն ու վիշտը։ Այս առումով նրա ստեղծագործություններում, հատկապես պոեմներում, կարող ենք գտնել այն, ինչ նրան դրդեց մտածել մեծագույն հարցերի շուրջ՝ կյանքի, մահվան, սիրո և ազգային գոյության հարցեր։
Նրա հոգեբանական ու բարոյական ճգնաժամի հետևանքով ստեղծվեցին մեծ գործեր, որոնք մնացին հայ գրականության ոսկե ֆոնդում։
Թումանյանի մեծ վիշտը
Հովհաննես Թումանյանի կյանքում կար մի մեծ վիշտ, որը խորը տպավորություն է թողել նրա հոգեբանության վրա և, անշուշտ, արտահայտվել է նրա ստեղծագործություններում։ Դա նրա սիրելի երեխաների՝ Սեդայի և Հրանտի վաղամեռությունը։
Թումանյանը շատ սրտառուչ էր վերաբերվում իր ընտանիքին, հատկապես երեխաներին։ Նա երբեք չի կարողացել հաշտվել այն ցավի հետ, որ եկել էր նրա երեխաների մահվան հետ։ Թումանյանի առաջին զավակ Սեդան մահացավ 1907 թվականին՝ ընդամենը 4 տարեկան հասակում, իսկ Հրանտը մահացավ 1914 թվականին՝ 17 տարեկան։ Այս երկու կորուստները եղել են միտք ու հոգի կործանող ճակատագրեր Թումանյանի համար։ Այդ ծանր վիշտը, որը նա չէր կարող հաղթահարել, լուրջ հետևանքներ ունեցավ նրա ստեղծագործական աշխատանքի վրա։
Թումանյանի պոեմներում և բանաստեղծություններում հաճախ երևում են մահը, դառնությունը, անհայտության հետ կապված խոր ու անձնական մտորումներ։ Նա խորը զգացել էր մարդկային կյանքը, հատկապես նրա անապահովությունը։ Թումանյանի ստեղծագործություններում նրա երեխաների մահվան ցավը վառ արտահայտվում է՝ լինելով անձնական և համազգային տառապանքի արտացոլում։
Թումանյանի վիշտը հաճախ արտահայտվում է նրա ստեղծագործությունների մեջ՝ բարոյական հարցերի, ողբերգական ճակատագրերի, ազգային և մարդկային կորստի պատկերների միջոցով։ Նրա համար մահը՝ մասնավորապես իր երեխաների մահը, նույնպես հանդիսանում էր անձնական ողբերգություն, որը միաժամանակ դառնում էր երկրի և ժողովրդի ընդհանուր ցավի մաս։
Նրա ստեղծագործություններում «մահը», «կորստի ցավը» ու «մարդու անկատարությունը» մշտապես էին դրսևորվում՝ ամենաէմոցիոնալ կերպարներով ու ուժեղ հոգեբանական բեռով։