



2. Flexible Curriculum with Elective Subjects:
1. Integration of Technology in Learning:
3. Emphasis on Creativity and Critical Thinking:
4. Supportive and Approachable Teaching Staff:
5. Enriching Extracurricular Activities:
6. Promotion of Autonomy and Responsibility:
My Favourite Elective School Subjects
My favourite elective school subjects are [insert subjects—e.g., art, computer science, drama, etc.]. I enjoy them because they are interesting and let me be creative and learn new things in a fun way. These subjects might be connected with my future profession. For example, if I continue to study [subject], I could become a [related job]. It’s exciting to think that what I enjoy now could help me decide on my future career.

1. 1) 18
2. 2) 10
3. 3) 24/5
4. 2) {2; 3; 5; 7; 11}
5. 4) 120





Ժառանգական փոփոխություններ
Ժառանգական փոփոխությունները ներառում են ԴՆԹ-ի կառուցվածքում տեղի ունեցող փոփոխությունները, որոնք կարող են փոխանցվել սերնդեսերունդ։ Դրանք հիմնականում կապված են մուտացիաների հետ։
Մուտացիաներ
Մուտացիաները ԴՆԹ-ի կամ քրոմոսոմների կառուցվածքում տեղի ունեցող կայուն փոփոխություններ են։ Դրանք կարող են ունենալ տարբեր հետևանքներ՝ վնասակար, օգտակար կամ չեզոք։
Մուտացիաների դասակարգում
1. Գենային մուտացիաներ
Տեղի են ունենում առանձին գեների ԴՆԹ-ում։ Կարող են լինել. Փոխարինում (substitution)՝ մեկ նուկլեոտիդի փոխարինում մեկ այլով։ Ներդրում (insertion)՝ հավելյալ նուկլեոտիդների ներդրում։ Ջնջում (deletion)՝ նուկլեոտիդների կորստի արդյունք։ Օրինակ՝ սիգմակորիզային անեմիան՝ պատճառված գենում մեկ նուկլեոտիդի փոփոխությամբ։
2. Քրոմոսոմային մուտացիաներ
Թիրախը քրոմոսոմի մի հատվածն է։ Տեսակները՝ Ջնջում (deletion)՝ հատվածի կորուստ։ Ներդրում (duplication)՝ հատվածի կրկնություն։ Ինվերսիա (inversion)՝ հատվածի շրջում։ Տրանսլոկացիա (translocation)՝ հատվածի տեղափոխում մեկ քրոմոսոմից մյուսը։
3. Գենոմային մուտացիաներ
Պատճառում են քրոմոսոմների ամբողջական քանակի փոփոխություններ։ Տեսակները՝ Անեյուպլոիդիա՝ մեկ կամ մի քանի քրոմոսոմի ավելացում/կորստ։ Պոլիպլոիդիա՝ քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուի կրկնություն։ Օրինակ՝ Դաունի համախտանիշ՝ 21-րդ քրոմոսոմի տրիսոմիա։
Մուտացիաները մարմնական և սեռական բջիջներում
Մարմնական բջիջներում (սոմատիկ)՝ մուտացիաները չեն փոխանցվում սերունդներին, բայց կարող են հանգեցնել ուռուցքների։ Սեռական բջիջներում (գամետներ)՝ մուտացիաները կարող են ժառանգվել և առաջացնել գենետիկ հիվանդություններ։
Մուտացիաների պատճառները
Բնական (էնդոգեն) պատճառներ ԴՆԹ-ի պատճենման սխալներ։ Սոցիալական նյութափոխանակության副 արտադրանքներ։ Արտաքին (էկզոգեն) պատճառներ Ֆիզիկական՝ իոնիզացնող ճառագայթներ (օր.՝ ռենտգեն)։ Քիմիական՝ մուտագեն քիմիկատներ։ Կենսաբանական՝ որոշ վիրուսներ (օր.՝ HPV)։
Ուռուցքներ (նեոպլազմաներ)
Ուռուցքները բջիջների անկառավարելի բազմացման արդյունք են։
Տեսակները՝
Լավորակ (բենիգն)՝ աճում են դանդաղ, չեն մետաստազավորում։ Չարորակ (մալիգն)՝ քաղցկեղ, ագրեսիվ աճ և մետաստազներ։
Ուռուցքածիններ (կանցերոգեններ)
Դրանք նյութեր կամ գործոններ են, որոնք բարձրացնում են ուռուցքի առաջացման ռիսկը։
Օրինակներ՝
Քիմիական՝ ծխախոտի քտրաքոններ։ Ֆիզիկական՝ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ։ Վիրուսային՝ մարդու պապիլոմավիրուս (HPV), հեպատիտ B, C։

1.Ինչ է ոսպնյակը: Ոսպնյակների ինչ տեսակներ գիտեք:
Ոսպնյակը դա թափանցիկ ապակե մարմին է որը երկու կողմից սահմանափակված է գնդային մակերևութով։
2. Որ ուղիղն են անվանում ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք:
Օպտիկական առանցքը դա այն առանցքն է որը ոսպնյակի գնդային մակեևութները միացնում է ուղղին։
3. Որ ոսպնյակներն են կոչվում ուռուցիկ. և որ ոսպնյակները՝ գոգավոր:
Այն ոսպնյակները որոնց միջին մասը ավելի հաստ է քան եզրը կոչվում են ուռուցիկ ոսպնյակներ։
4. Ինչ է բարկ ոսպնյակը: Որ կետն են անվանում ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն: Ինչ հատկությամբ է այն օժտված:
5. Ինչով են իրարից տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակները:
Երբ ոսպնյակի անցած ճառագայթները հավաքվում են մի կետում կոչվում են հավաքող ոսպնյակներ ։ Իսկ երբ ոսպնյակի անցած ճառագայթները ցրվում են տարբեր տեղեր դրանք կոչվում են ցրող ոսպնյակներ։
6. Որ կետն է կոչվում հավաքող ոսպնյակի կիզակետ: Իսկ ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետ?
Հավաքող ոսպնյակների կիզակետը դա այդ ճառագայթների միացման կետն է։
Իսկ քանի որ ցրող որսպնյակները չունեն կիզակետ այսինք միացման կետ , այդ փատճառով նրանց կիզակետը կեղծ է։
7. Ինչ է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը: Ինչով են տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունները:
Ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը դա նրա օպտիկական կենտրոնից մինչև գլխավոր կիզակետ ընկած հեռավորությունն է։ Իսկ տարբերությունը կայանում է նրանում որ հվաքող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունը գտնվում է դիմացը իսկ ցրողներինը հետևում։
8. Որ մեծությունն է կոչվում ոսպնյակի օպտիկական ուժ: Ինչ միավորով է այն արտահայտվում, և ինչպես է արտահայտվում այդ միավորը:
Օպտիկական ուժը դա այն ուժն է որի մեծությունը որոշելով ոսպնյակի բեկման ուժը։ Օպտիկական ուժ- D (Диоптрия ).
9. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ:
Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:
10.Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է: Պատասխանը գրել տասնորդականի ճշտությամբ:
Задание 1. Посмотри на картинку. Покажи и назови части лица и тела.
Задание 2. Переведи на русский язык названия частей тела и лица․
Գլուխ –
Ականջ –
Բերան –
Աչք –
Քիթ –
Ատամներ –
Ձեռք –
Ոտքեր –
Ջեռք –
Ոտք –
Ունք –
Թարթիչ –
Այտեր –
Ճակատ –
Գլուխ- Голова
Ական- ջухо
Բերան- рот
Աչք- глаз
Քիթ- нос
Ատամներ- Зубы
Ձերք- рука
Ոտք- ноги
Ունք- Нагревать
Թարթիչ- ступня
Այտեր-У нас есть
ресница
Щеки
Передний




Ըստ քեզ՝ ինչպիսի՞ն է Հաճի աղան տագնապի պահին։
Հաճի աղան տագնապի ժամանակ ջրից դուրս թողնված ձկան պես էր։ Բայց ով էլ լիներ նրա փոխարեն, նույն կերպ պիտի զգար իրեն, որովհետև հատկապես հայերը մի՛ անգամ չէին անցել թուրքի յաթաղանի տակով։ Սարսափելին այն էր, որ տագնապի այդ պահհին <<Հաճի աղան վճռեց ու դաժանացավ.— ամեն ինչ անել, ամեն խստություն գործ դնել, անգթանալ, թեկուզ և ստորանալ, բայց փրկել այդ կարևորագույնը՝ իր տունը, իսկ եթե այդ չեղավ իր անձը>>։ Ըստ ինձ, նա կորցրեց իր մարդկային դեմքը, և դա ամենաահահավոր բանն է, որ կարող է լինել որևէ մեկի հետ։
«Հաճի աղան՝ բահի մորուքով և ընկույզի խոշոր աչքերով» արտահայտությունը բացատրիր։
Ես առաջին անգամ եմ հանդիպում <<բահի մորուք>> արտահայտությանը, բայց ենթադրում եմ, որ խոսքը Հաճի աղայի մորուքի ձևի մասին է, որ նման է եղել բահի։ Այսինքն՝ այտերի շրջանում բահի վերնմասի պես լայն, իսկ ներքևում՝ ավելի բարակ։ Իսկ ընկույզի պես խոշոր աչքերը պարզից էլ պարզ է՝ Հաճի աղան հաստատ խոշոր ու սև աչքեր է ունեցել։
Ովքե՞ր էին ընտանիքի անդամները, էլ ո՞վքեր էին Հաճի աղայի տան բնակիչները։
Հաճի մարը, — Հաճի աղայի կինը
Շմավոնը — աղայօի կարճահասակ ու գնդլիկ մարմնով մեծ որդին Շմավոնի կինը, որի անունը չի տրվում
Շողո — Շմավոնի տռուզ այտերով աղջիկը
Կարո — Շմավոնի ութ տարեկան տղան
Հակոբը — Հաճի աղայի կրտսեր որդին
Եսթերը — Հակոբի կինը
Սրբունը — Հաճի աղայի անդամալույծ քույրը։
Մեկնաբանիր նախադասությունը՝ «Հաճին նայեց անդամալույծին, բայց չտեսավ նրան»։
Պատմվածքի վերնագիրը՝ Ավելորդը, արդեն իսկ պատասխանում է այս հարցին։ Միայն <<պետքական բաներ>> նկատող Հաճի աղայի հայացքը, իհարկե, պիտի սահեր անդամալույծ քրոջ վրայով ու պիտի չտեսներ նրան, որովհետև նա այդ պահին ավելորդ էր՝ դատարկ տարածություն կամ գոնե ցանկալի էէր, որ հենց այդպես ընկալվեր։
Պատմվածքում անընդհատ շեշտադրվում է՝ «ամենապետքական իրերը» արտահայտությունը, իսկ ո՞րն է «անպետքը»։
<<Անպետք>> ասելով՝ պարզ չի, ,թե ինչ է նկատի ունենում Հաճի աղան, եթե միայն իրերը դիտարկենք։ Երևի միայն սեզոնային հագուստը, թանկարժեք զարդերն ու սպասքն են պետքական եղել նրա համար։ Իսկ ահա <<անպետքների>> շարքում Ավելորդն էր՝ Սրբուն քույրը։
Բացատրիր անդամալույծի անձնազոհությունը։
Բացատրիր «Քաղաքը տեղից վեր կացել, գնում էր» փոխաբերությունը։
Ինչո՞ւ է անդամալույծի ճակատագիրը մնում անհայտ։
Հաճի աղայի զղջման պատճառը։
Ի՞նչ է նշանակում «Ավելորդ մարդ չկա․ Աստծու աջև հոգին հոգի է» նախադասությունը։
Դուրս գրել ժողովրդական արտահայտությունները, դարձվածքները, համեմատությունները։
Դուրս գրել բարբառային բառերը և բացատրել։
Դուրս գրել օտարաբանությունները և բացատր
Keeping our environment clean is everyone’s responsibility. Personally, I would promote a culture of recycling, reduce plastic use, and support community cleanup campaigns. If I had the opportunity, I would join volunteer programs, organize information events, and speak about environmental issues to make people more aware.
What steps are you taking or planning to take to keep your city clean?