Էլեկտրամագնիսական երևույթներ
Հաստատուն մագնիսներ: Երկրի մագնիսական դաշտը
Հոսանքի մագնիսական դաշտը: Էլեկտրամագնիս: Էլեկտրաշարժիչ
Էլեկտրամագնիսական մակածման երևույթը: Էլեկտրական հոսանքի գեներատորներ
Էլեկտրամագնիսական դաշտ, էլեկտրամագնիսական ալիքներ: Ռադիո և հեռուստատեսություն: Ռադիոտեղորոշում
Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝
1. Ի՞նչ է նշանակում «մագնիս» բառը:Մագնեսյաից բերված քար
2. Ո՞րն է բնական մագնիսը:Մթա 4-րդ դսրում մարդիկ արդեն գիտեին երկաթե իրերը դեպի իրեն ձգող մարմնի մասին,որը հետագայում անվանվեց բնական մագնիս:Ներկայումս ստանում են երկաթի, նիկելի և կոբալտի համաձուլվածքից:
3. Ինչպե՞ս են ստանում արհեստական մագնիսներ: ներկայումս ստանում են երկաթի, նիկելի և կոբալտի համաձուլվածքից:
4. Ի՞նչն են անվանում մագնիսական բևեռներ:Մագնիսի այն տեղամասերը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն առավելագույնն է, կոչվում են մագնիսի բևեռներ:
5. Ինչպե՞ս են փոխազդում մագնիսների բևեռները:Փորձերը ցույց են տալիս, որ մագնիսները փոխազդում են միմյանց հետ, ընդ որում մագնիսի տարանուն բևեռները իրար ձգում են, իսկ նույնանուն բևեռները վանում:
6. Ինչպե՞ս կարելի է մագնիսական սլաքի օգնությամբ որոշել մագնիսացած պողպատե
ձողի բևեռները:Մագնիսական սլաքի հյուսիսային բևեռը ձգվում է մագնիսացած պողպատե ձողի հարավային բևեռի կողմը, իսկ հարավային բևեռը՝ հյուսիսային բևեռի կողմը։ Այս կերպ կարելի է որոշել մագնիսի բևեռների տեղակայումը։
7. Ինչի՞ ազդեցությամբ է կողմնացույցի սլաքը ուղղորդվում որոշակի ուղղությամբ: Ո՞ր կողմն է այն ցույց տալիս:Սլաքի տեսքով պատրաստված մագնիսն օգտագործում են կողմացույցում, որտեղ այն ազատորեն պտտվում է՝ ցույց է տալիս դեպի հյուսիս ուղղությունը:
8. Որտե՞ղ են կիրառվում մագնիսները:Մագնիսները լայն կիրառություն ունեն տեխնիկայում, արդյունաբերությունում, բժշկության մեջ, էլեկտրական սարքերում, տվյալների պահպանման համակարգերում, մեխանիկական սարքերում և այլն։
9. Ինչու՞ է բնության մեջ գոյություն ունեցող մագնիսական երկաթաքարը մագնիսացած լինում: Ի՞նչն է նրան մագնիսացրել:
10. Ի՞նչն են անվանում մագնիսական դաշտ:
Ուսումնական նախագիծ
Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:
Մասնակիցներ՝ Ավագ դպրոցի 9-12 րդ դասարանի սովորողներ
Նպատակը՝
Իմանալ, թե ինչպես է մագնիսական դաշտն ազդում Երկրի կենսաբանական օբյեկտների վրա
Սովորել աշխատել տեղեկատվության հետ
Բացահայտել մագնիսական դաշտերի հատկությունները և վերլուծել ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա
Խնդիրները՝
Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը բուսական և կենդանական օրգանիզմների վրա
Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտի ազդեցության աստիճանը մարդու առողջության վրա
Բացահայտել մագնիսական դաշտերի դրական և բացասական կողմերը
Գտնել արդյունավետ միջոց՝ լուծելու մագնիսական դաշտերի ազդեցության խնդիրը
Ընթացքը՝
Մագնիսական դաշտը և դրա հատկությունները
Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը բույսերի վրա
Մագնիսական դաշտ և ջուր
Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը մարդու վրա
Մագնիսական փոթորիկներ
Ինչ՞ տեղի կունենա, եթե Երկրի մագնիսական դաշտն անհետանա:
Մագնիսների կիրառումը մարդու կյանքում
Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը կենդանիների վրա
Թարգմանական աշխատանք
Մարդիկ, ինչպես նաև կենդանիները չեն կարող ապրել առանց սննդի։ Հայտնի է, որ տղամարդը մի երկու ամսից ավելի չի կարող ապրել առանց սննդի։ Սնունդը մեզ էներգիա և ուժ է տալիս։ Այսպիսով, շատ կարևոր է լավ առողջ սնունդ օգտագործելը: Մեր օրերում շատերը ժամանակ չունեն տանը ճաշ պատրաստելու համար։ Նրանք ուտում են արագ սնունդ, ինչպիսիք են համբուրգերները, հոթ-դոգերը, խորտիկները և պիցցան լավագույն դեպքն է: Շատ դպրոցականներ ուտում են չիպսեր և բոլոր տեսակի խորտիկներ: Կարծում եմ՝ դա վատ է նրանց առողջության համար։ Փորձում եմ տնական սնունդ ուտել։ Սովորաբար դա բրինձ, մակարոնեղեն, կարտոֆիլի պյուրե և որոշ բանջարեղեն կամ աղցան է: Սիրում եմ միս, հատկապես թռչնամիս։ Ես ձուկ շատ չեմ սիրում։ Իսկ ես ատում եմ ապուրը, թեև համարվում է, որ ապուր ուտելը լավ է
առողջության համար։
Ես շատ միրգ եմ ուտում։ Ես սիրում եմ խնձոր, նարինջ, բանան, բայց խաղողը իմ սիրելին է։
Օրվա ընթացքում 2-3 բաժակ թեյ կամ սուրճ եմ խմում։
Թարգմանական աշխատանք
Առողջությունը շատ կարևոր է յուրաքանչյուր մարդու համար։ Բոլորն էլ ցանկանում են լինել առողջ և ակտիվ։ Սակայն, չնայած դրան, մեր օրերում շատերն ունեն տարբեր հիվանդություններ և առողջական այլ խնդիրներ։ Ես հոգ եմ տանում իմ առողջության մասին, քանի որ սիրում եմ լավ զգալ: Բայց երբեմն թվում է, թե շուրջս բոլորը հիվանդ են, ուստի հիվանդանալը շատ հեշտ է։ Երբեմն ես հոգնած եմ կամ սթրեսի մեջ և գլխացավ ունեմ: Այսպիսով, ես պետք է օգտագործեմ ասպիրին կամ որևէ այլ ցավազրկող:
Ես չեմ սիրում բժշկի գնալ, բայց երբեմն ստիպված եմ լինում։ Ես տարին մեկ անգամ գնում եմ ատամնաբույժի, քանի որ կարևոր է ատամներիդ խնամքը: Ես ատում եմ ատամի ցավը և չեմ կարողանում հասկանալ այն մարդկանց, ովքեր պատրաստ են հանդուրժել այն, քանի որ վախենում են ատամնաբույժի մոտ գնալուց:
Իմ կարծիքով մարդիկ պետք է փորձեն պահպանել մարզավիճակը, առողջ սնունդ ուտել և սպորտով զբաղվել: Բայց նույնիսկ եթե դուք անեք այդ ամենը, դա չի երաշխավորում, որ դուք չեք ունենա որևէ լուրջ հիվանդություն, ինչպիսին ասթմա կամ քաղցկեղ է: Դրա պատճառը շրջակա միջավայրի աղտոտվածության բարձր մակարդակն է։
Oxford word skills exercises
1.Fill in the blanks with the correct words.
If something costs €10 less than usual, it has €10 off.
If you don’t have enough money to buy something, then you can’t afford it.
If you ask to pay less than the normal price, you are asking for a discount.
If the normal price is €60 and the shop sells it for €50, then it has been reduced by €10.
The time when shops sell goods more cheaply than normal is called the sales.
If you buy something which is a good price for the product, you can say it’s a bargain.
If you pay with €50 for something that costs €30, you should get €20 back.
When you have paid, the shop assistant should give you a receipt.
If you want your money back on a product, you can ask for a refund.
2. Complete the questions .
Do you keep the receipt when you’ve bought something?
When you go shopping, do you always look for a bargain?
If you saw a product in a shop that had a scratch on it, would you ask the shop assistant to take money off?
Do you always check your change when you pay?
Do you often wait and buy things in the sales? If so, what things?
4.Cover the text. Answer the questions.
How did Maria become wealthy?
She won the lottery.
How much was her new house worth?
€2,000,000
What was her jewellery valued at?
€250,000
How long did she own her new house?
Six months
Why was the house a waste of money?
Because she had to sell it for much less than she paid.
How much does she owe the bank?
Over €5,000
Does she have any other debts?
Yes, credit card debts as well.
5. Rewrite the sentences using the words in capitals.
My boss is very wealthy. (WEALTHY)
It’s a very huge large house. (HUGE)
The house is worth £2,000,000. (VALUE)
Rain hasn’t got any money; he’s completely broke. (BROKE)
The flat doesn’t own belong to me. (OWN)
Her shoes were very expensive; they cost a fortune. (FORTUNE)
Gisela has debts of €5,000. (OWE)
6. Complete the sentences.
The watch went wrong after two months; it was a waste of money.
My uncle won a huge amount of money, so he’s very well off now.
I haven’t got any money; I’m completely broke.
It’s a nice flat, but it isn’t worth half a million euros.
At this job’s anniversary celebration, there are about 2,500 students.
He’s got a day job and an evening job, so he has a good income.
Հանրահաշիվ 9
лат
Форма и положение языка изменчивы и зависят от его функционального состояния. В состоянии покоя язык имеет лопатообразную форму, почти полностью заполняя полость рта. Верхушка языка прилежит к задней поверхности передних зубов.
Քիմիա 9
1. Ինչո՞ւ են 7-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին անվանում «հալոգեններ», ո՞ր տարրերն են դրանք, բնութագրեք այդ տարրերը
“Հալոգեն” բառը հունարենից նշանակում է “աղ արտադրող” («ἅλς» — աղ, «γεννάω» — արտադրել): Այս տարրերն ակտիվորեն արձագանքում են մետաղների հետ՝ առաջացնելով աղեր (օրինակ՝ NaCl — նատրիումի քլորիդ):
7-րդ խմբի հալոգենները են՝
• Ֆտոր (F)
• Քլոր (Cl)
• Բրոմ (Br)
• Յոդ (I)
• Աստատ (At) (ռադիոակտիվ է)
• Տեննեսին (Ts) (արհեստական, ռադիոակտիվ)
Ընդհանուր բնութագիր:
• Վերջին էներգետիկ շերտում ունեն 7 էլեկտրոն (s²p⁵ կառուցվածք):
• Փորձում են ձեռք բերել 1 էլեկտրոն՝ լրացնելու իրենց արտաքին շերտը (ավարտելով օկտետը):
• Ունեն բարձր էլեկտրաբացասականություն և ակտիվություն:
Օրինակ՝ Քլոր (Cl):
• Ատոմի բաղադրությունը: պրոտոններ — 17, նեյտրոններ — 18, էլեկտրոններ — 17
• Էլեկտրոնային կառուցվածք: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵
2. Հալոգենները ինչպիսի՞ միացությունների ձևով են տարածված բնության մեջ, գրեք օրինակներ
Բնության մեջ հալոգենները հազվադեպ են հանդիպում ազատ վիճակում՝ իրենց ակտիվության պատճառով: Դրանք սովորաբար հանդիպում են միացությունների տեսքով.
• Ֆտոր — CaF₂ (ֆտորիտ, ֆտսպար)
• Քլոր — NaCl (սովորական աղ), KCl (կալիումի քլորիդ)
• Բրոմ — MgBr₂ (մագնեզիումի բրոմիդ)
• Յոդ — NaI (նատրիումի յոդիդ), KIO₃ (կալիումի յոդատ)
3. Հալոգեն պարզ նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները
• Ֆտոր (F₂) — գազ, դեղնականաչ գույն, շատ թունավոր, ամենաակտիվ ոչ մետաղն է:
• Քլոր (Cl₂) — գազ, դեղնականաչ գույն, թունավոր, ջրում լուծվում է մասնակի (քլորաջուր):
• Բրոմ (Br₂) — կարմրաշագանակագույն հեղուկ, գոլորշիները թունավոր են:
• Յոդ (I₂) — մուգ մանուշակագույն պինդ նյութ, տաքացնելիս՝ գոլորշիանում է մանուշակագույն գոլորշու տեսքով (սուբլիմացիա):
• Աստատ (At) — ռադիոակտիվ, քիչ ուսումնասիրված:
Քիմիական հատկություններ:
• Ակտիվորեն արձագանքում են մետաղների, ջրածնի և շատ ոչ մետաղների հետ:
• Վերականգնող հատկությունները նվազում են վերից ներքև:
4. Ինչո՞ւ են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր
• Ֆտոր — ատամների էմալի ամրություն (Ca₅(PO₄)₃F):
• Քլոր — մասնակցում է աղաթթվի (HCl) առաջացմանը ստամոքսում:
• Յոդ — կարևոր է վահանաձև գեղձի հորմոնների (թիրոքսին) արտադրության համար:
• Բրոմ — ներգործում է նյարդային համակարգի վրա (բրոմիդներ):
5. Քլորի վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանները
Քլորը կարող է ունենալ հետևյալ օքսիդացման աստիճանները՝ -1, +1, +3, +5, +7:
Օրինակներ:
• -1 — HCl (աղաթթու), NaCl
• +1 — HClO (հիպոքլորային թթու)
• +3 — HClO₂ (քլորլորշաթթու)
• +5 — HClO₃ (քլորաթթու)
• +7 — HClO₄ (գերքլորաթթու)
6. Քլորի կիրառությունները
• Ջրի ախտահանում
• Պլաստմասսայի արտադրություն (PVC)
• Լվացող միջոցներ և քլորային սպիտակեցնող նյութեր
• Դեղագործություն (քլոր պարունակող հակաբիոտիկներ)
7. Աղաթթվի կիրառումը և քլորաջրի նշանակությունը
• Աղաթթուն (HCl) — մետաղների մաքրման, պլաստմասսայի, դեղերի արտադրության մեջ:
• Ժավելաջուր (NaClO) — հզոր ախտահանիչ և սպիտակեցնող նյութ:
• Քլորակիր (Ca(ClO)₂) — ջրի ախտահանիչ, գյուղատնտեսական ֆունգիցիդ:
Հանրահաշիվ 9
1. 3) 133
2. 1) (2; 3; 5)
3. 4) 3/4
4. 4) 344
5. 3) 156
6.
7. 2) 3(a+1)(3-a)
8. 4) 2
9. 4) a > 0 դեպքում ֆունկցիայի գրաֆիկն ընկած չէ III և IV քառորդ-ներում:
10. 1) x=6
11.
12. 3) 4/5
13.
Հանրահաշիվ 9
1. 3) 133
2. 1) (2; 3; 5)
3. 4) 3/4
4. 4) 344
5. 3) 156
6.
7. 2) 3(a+1)(3-a)
8. 4) 2
9. 4) a > 0 դեպքում ֆունկցիայի գրաֆիկն ընկած չէ III և IV քառորդ-ներում:
10. 1) x=6
11.
12. 3) 4/5
13.
Grammar in context exercises
Solution A – recycle paper, metal and glass
a If everyone recycles paper, companies won’t cut down so many trees.
b If everyone recycles metal and glass, we won’t waste valuable resources.
c If everyone recycles paper, metal, and glass, we won’t produce so much rubbish.
Solution B – turn off lights, don’t drive so much, insulate your house
d If everyone turns off unwanted lights, they will save a lot of electricity.
e If everyone walks or cycles, they won’t waste so much oil and petrol.
f If everyone insulates their houses, they won’t waste so much energy for heating.
Solution C – use renewable energy
g If countries use more wind and water power, they won’t depend so much on power stations.
h If countries use power stations less, they will cause less air pollution.
a. If you don’t train hard, you won’t succeed in sport.
You won’t succeed in sport unless you train hard.
b. If you train regularly, you can improve your performance.
You can improve your performance as long as you train regularly.
c. If you enjoy your sport, it doesn’t really matter whether you succeed or not.
It doesn’t really matter whether you succeed or not as long as you enjoy your sport.
d. If you don’t eat and sleep properly, you won’t develop as an athlete.
➡ You won’t develop as an athlete unless you eat and sleep properly.
e. Take a spare pair of running shoes in case you need them.
f. Take a waterproof coat with you in case it rains.
g. Take a warm jumper in case you get cold when you stop.
h. Take a first-aid kit in case someone gets injured.
Սերո Կարագուլլյանի բլոգ 