Սերո Կարագուլլյանի բլոգ

ԶԱՐՄԱՆԱԼԻ ԱՇՈՒՆ

Այս աշունը եկավ, բացվեց, ինչպես երբեք,—
Եկավ, ինչպես զինվոր ու ղեկավար.—
Այս աշունը բերեց իմաստության երգեր
Եվ պայքարի կանչեց — ապագայի համար։—

Եվ աշնան ցուրտ քամին ինձ մարտակոչ թվաց,
Թվաց կռվի կանչող հնչուն շեփոր,—
Եվ անձրևի շնչով երբ երեսիս հևաց —
Ինձ զգացի ես թարմ — և անչափ նո՛ր։

—Եվ անձրևի թելերն ինձ թվացին թելեր՝
Աշխարհներին կապող և կյանքին խո՛ր,

—Կարծես ծառե՛րն անգամ պայքարի են ելել,
Որ թոթափեն հույզերը — և դառնան նոր…
Շրշյուն աշունն այսօր ինձ՝ գործ ու կյանք վսեմ
Եվ ո՛չ թե մուժ ու մահ ու անկում է գուժում։—
Օ, հիրավի, երբե՛ք ես չեմ տեսել
Մի այսպիսի՜ աշուն…

Առաջադրանքներ

1․ Բառարանով բացատրիր հետևյալ բառերը` 

մարտակոչ, Կռվի՝ մարտի կոչ:

շեփոր, Լայն փողաբերանով պղնձե երաժշտական փողային գործիք:

շրշյուն, Շրշալու ձայնը:

վսեմ,  Բարձր՝ վեհ բովանդակություն՝ Էություն ունեցող, վեհ, ազնիվ: Վեհ գաղափար՝ նպատակ:

մուժ, Մառախուղ, մեգ, մշուշ:

գուժել, Գույժ՝ վատ լուր հաղորդել:
2․ Բացատրի՛ր հետևյալ հատվածները.
Եվ աշնան ցուրտ քամին ինձ մարտակոչ թվաց,
Թվաց կռվի կանչող հնչուն շեփոր,—
Եվ անձրևի շնչով երբ երեսիս հևաց —
Ինձ զգացի ես թարմ — և անչափ նո՛ր։ —

Եվ անձրևի թելերն ինձ թվացին թելեր՝
Աշխարհներին կապող և կյանքին խո՛ր,—

Կարծես ծառե՛րն անգամ պայքարի են ելել,
Որ թոթափեն հույզերը — և դառնան նոր…

Շրշյուն աշունն այսօր ինձ՝ գործ ու կյանք վսեմ
Եվ ո՛չ թե մուժ ու մահ ու անկում է գուժում։—

3․ Այլ վերնագիր հորինի՛ր բանաստեղծության համար:

Ոսկե աշուն

4․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը։

Արի, դու, արի
Քո գալդ բարի,
Սիրուն Նոր տարի,
Նոր օրեր բեր մեզ:

Ձյուն տուր սարերի,
Անձրև արտերին,

Կարկուտը չարին,
Զով արևը` մեզ:

Անթուփ ծաղիկից,
Աններկ կարմրուկից,
Բարի ցավերից
Ազատ պահիր մեզ:

Մայրական գթով,
Գրկաբաց ձեռքով,
Ուրախ ժպիտով
Առ քո գիրկը մեզ:

Տարին բոլորեց,
Երեսը շրջեց,
Նոր դիպակ դրավ,
Նոր դեմք ցույց տըվավ:

Մարդիկ խնդացին,
Կերան, խմեցին,
Նորադեմ տարուն
Դիմավորեցին:

1)Գրե՛ք հետևյալ թվերը` 

 աճման կարգով. -30, –18, 7, –1, 0, 11, -24, 7, 2 ,–6,

-30<-24<-18<-6<-1<0<+2<+7<+7<+11

2)Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք A (–3), B (+7), C(–6), D (+1), E (+8), F (–5), G (–4) կետերը

3)Հաշվե՛ք

ա) |– 3| – |– 1|=+2

բ) |15| · |– 12|=15.12=-180

4)Կատարե՛ք գումարում.

ա) (–21) + (+8)=-13

բ) (+19) + (–12)=+7

5)Կատարե՛ք հանում.

ա) –48–(–25)=-48+25=-23

բ) –17 – (–34)=-17+34=+17

6)Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի 

հավասարություն.

ա) (–80) ։ (–20) = 4

բ) -10 ։ (–5) = 2

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1)Տրված են –5, –11, +18, –9, +6 թվերը։ Գտե՛ք՝

ա) այդ թվերի գումարին հակադիր թիվը,

(-5)+(-11)+(+18)+(-9)+(+6)=-25+24=-1 հակադիր թիվը +1

բ) այդ թվերին հակադիր թվերի գումարը։

(+5)+(+11)+(-18)+(+9)+(-6)=+25-24=+1

2) Կոորդինատային ուղղի վրա նշե՛ք

A (–2), B (+5), C (–8), D (–1), E (+2) կետերը։

3) Գնացքը 3 ժամում անցավ 250 կմ։ Առաջին

ժամում այն անցավ ճանապարհի 40 %-ը,

երկրորդ ժամում՝ մնացածի 40 %-ը։ Քանի՞

կիլոմետր անցավ գնացքը երրորդ ժամում։

1) 250.40/100=100 կմ առաջին ժամում

2) 250-100=150 կմ

3) 150․40/100=60 կմ երկրորդ ժամում

4)100+60=160

5)250-160=90 կմ երրորդ ժամում

4)Կառքի առջևի անիվը 96 պտույտ է կատարում, երբ հետևի անիվը

կատարում է 64 պտույտ: Որքա՞ն է հետևի անիվի շրջագծի երկարությունը,

եթե առջևի անիվինը 2 մ է:

96․2=192

192:64=3

Լրացուցիչ(տանը)

5)Որո՞նք են այն չորս հաջորդական ամբողջ թվերը, որոնցից

ամենամեծը հավասար է՝ ա) –11-ի, բ) 0-ի, գ) +2-ի, դ) –1-ի։

ա) –11 >-12>-13>-14>-15

բ) 0>-1>-2>-3>-4

գ) +2>+1>0>-1>-2

դ) –1>-2>-3>-4>-5

6)Ավտոբուսի արագությունը մեքենայի արագության 5/7-ն է։ Ինչքա՞ն է

մեքենայի արագությունը, եթե ավտոբուսի արագությունը նրանից

փոքր է 30 կմ/ժ-ով։

7-5=2

30:2=15

15.7=105 կմ/ժ

7)Ճի՞շտ է արդյոք, որ եթե

                                         a + |a| = 0

գրառման մեջ a-ի փոխարեն գրենք որևէ բացասական թիվ, կստացվի

հավասարություն: Իսկ եթե գրենք զրո կամ դրակա՞ն թիվ:

-5+|-5|=0 ճիշտ է

0+|0|=0 ճիշտ է

+1+|+1|=0 ճիշտ է

8)Գնել են երկու տեսակի կոնֆետներ` վճարելով ընդամենը

6500 դրամ: Առաջին տեսակի կոնֆետից, որի 1 կիլոգրամն արժե

2200 դրամ, գնել են 2 կգ: Մնացած գումարով գնել են երկրորդ

տեսակի կոնֆետներ` 1 կիլոգրամը 700 դրամով: Երկրորդ տեսակի

քանի՞ կիլոգրամ կոնֆետ են գնել:

1)2200․2=4400 դրամ

2)6500-4400=2100 դրամ

3)2100։700=3 կգ

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք.

ա) (–7) · (+16)=112

բ) (+16) · (–4)=-64

գ) (–1) · (+1)=-1

դ) (+20) · (–19)=-380

ե) (–4) · (+5)=-20

զ) (+23) · (–6)=-138

2) Հաշվե՛ք.

ա) +38 ։ (–19)=-2

դ) –420 ։ (–15)=+28 

է) 0 ։ (–14)=0

բ) –600 ։ (–150)=+4

ե) –531 ։ (+3)=-177

ը) –121 ։ (–11)=+11

3) Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում

կստացվի հավասարություն.

ա) –3 · 7 = 21,  

գ) –10 · 0 = 0,  

ե) –15 · -3= 45, 

բ) 6 · -6 = –36,  

դ) –9 · +9 + 1 = –80,  

զ)  3 · 7 = 21

Լրացուցիչ(տանը)

4) Հաշվե՛ք.

ա) 8 ։ (–2) – 14 ։ (–7) + (–12) ։ 4= -4+2-3=-5

դ) (–55 ։ 11 + 48 ։ (–16)) ։ (–4)=(-5-3):(-4)=-8:(-4)=+2

բ) –18 ։ (–9) + 16 ։ (–8) – 24 ։ (–6)= +2-2+4=+4

ե) –66 ։ (72 ։ (–9) + 105 ։ (–35))=-66:(-8-3)=-66:(-11)=+6

գ) (33 ։ (–3) – 40 ։ (–8)) ։ (–3)=(-11+5):(-3)=-6:(-3)=+2

զ) –84 ։ (–56 ։ (–7) + 54 ։ (–9))=-84:(+8-6)=-84:(+2)=-42

5) a-ի և b-ի ի՞նչ արժեքների դեպքում կստացվի հավասարություն.

ա) a : b = 0, 200:0=0

գ) a : b = a, 3:1=3

ե) (–a) : b = –1, (-1):(+1)=-1

բ) a : b = 1, 2:2=1

դ) a : b = –a, (+2):(-1)=-2

զ) a : (–b) = –1=+3:(-3)=-1

6) Հայտնի են բաժանման հետևյալ հատկությունները.

(a + b) : c = a : c + b : c, (a · b) : c = (a : c) · b:

Ստուգե՛ք, որ այս հարաբերակցությունները ճիշտ են հետևյալ

ամբողջ թվերի համար.

ա) a = 20, b = 10, c = –5,

(a + b) : c = a : c + b : c,

(20+10):(-5)=20:(-5)+10:(-5)=-4-2=-6

(a · b) : c = (a : c) · b

(20.10):(-5)=20:(-5).10=-4.10=-40

բ) a = –18, b = –9, c = 3

(a + b) : c = a : c + b : c,

(-18+(-9)):3=-18:3+(-9):3=-6+(-3)=-9

(a · b) : c = (a : c) · b

(-18.(-9)):3=(-18:3).(-9)=-6.(-9)=+54

1․ Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից):

Արծիվ, առյուծ, հուռթի, մրմուռ, մարմար, մրմռոց, փրփրել, բարբառել, արհամարհել, բարձ, պառկել:

2․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ (սառն, ցուրտ, պաղ) էր, ճիշտ օրվա նման:

…. (սիրտը շուռ եկած, տակն ու վրա եղած, ալեկոծված, հուզված, վրդովված) ծովը ծեծում էր ափերը:

Ինչո՞ւ ես այդպես … (աներեր, հաստատուն, անսասան, անշարժ, անդրդվելի, անխախտ) նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Մարդն այնպես … (շուտափույթ, արագ, շուտ, հապճեպ) էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո … (համարձակվեց, սիրտ առավ, խիզախեց, հանդգնեց) ու մոտ եկավ:

Ի վերջո այնպիսի մի տաճար … (շինեց, կառուցեց, կերտեց), որ բոլորին զարմացրեց իր արվեստով։

3․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի (կարող ես օգտվել բառարանից)։

Շրջել, շրջագայել, պտտել, թափառել։

խորհրդածել, մտածել, մտորևլ, մտմտալ, խորհել։

կողոպտել, գողանալ, հափշտակել, թալանել, գռփել։

խենթանալ, ցնորվել, խելագարվել, ցնդել, գժվել։

արտասվել, հեկեկալ, հեծկլտալ, ողբալ, լալ։

4․ Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած … հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Ծննդյան օրը փոքրիկին … մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Հագին … կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Տաճարի … արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Նրա … ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

Ինձ … էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

5.Բաղադրյալ բառեր կազմիր այնպե՛ս, որ տրված բառերի առաջին բաղադրիչները լինեն վերջում: Ի՞նչ է փոխվում:

Օրինակ՝

բռնակալ — լիաբուռ:

Գրական, լրագիր

շնչասպառ, մարդաշունչ

քնել, գիշերաքուն

ջրկիր, ծովաջուր

գլխարկ, մարդագլուխ

խմբավար, երգչախումբ

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Հաշվե՛ք

ա) |– 6| + |-4|=(+6)+(+4)=+10

բ) |– 50| + |+ 4|=(+50)+(-4)=+46

 գ) |– 18| · |– 21|=(+18).(+21)=+378

դ) |21| – |-6|=(-21)-(+6)=(-21-6)=-27

2) Առանց բազմապատկում կատարելու համեմատե՛ք.

ա) (–5) · (–21) > 0

դ) (+3) · (+9) > (+8) · (–7)

բ) (–8) · (+6) < 0

ե) (–14) · (–12) > (–10) · (-4)

գ) (+15) · (–4) < 0

զ) (+2) · (–1) < (–6) · (–31)

3) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=+18-20=-2

դ) (29 – 64) + 23=-35+23=-12

բ) (–43 – 14) – 32=-57-32=-89

ե) (–30 – 21) + 56=-51+56=+5

գ) (–74 + 27) – 15=-47-15=-62

Լրացուցիչ(տանը)

4) Հաշվե՛ք

ա) |31| + |27|

(-31)+(-27)=-58

բ) |44| : |– 4|

(-44):(+4)=-11

գ) |– 3| – |– 1|

(+3)-(+1)=+3-1=+2

դ) |15| · |– 12| 

(-15).(+12)=-180

5) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (79 – 45) – 60=+34-60=-26

գ) (–18 + 6) – 30=-12-30=-42

բ) (–33 –21) + 11= -54+11=-43

դ) (16 – 33) – 54=-17-54=-71

6)  Օգտվելով գումարման նկատմամբ բազմապատկման բաշխական 

օրենքից՝ հաշվե՛ք հնարավորին չափ պարզ եղանակով.

ա) ( +5 ) · ( +3 ) + ( +5 ) · ( –2 )=(+15)+(-10)=+5

գ) ( –7 ) · ( –4 ) + ( –7 ) · ( +3 )=(+28)+(-21)=+7

բ) ( –2 ) · ( +4 ) + ( –2 ) · ( –3 )=(-8)+(+6)=-2

դ) ( –6 ) · ( –5 ) + ( –6 ) · ( +4 )=(+30)+(-24)=+6

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Բերե՛ք այնպիսի երեք ամբողջ թվերի օրինակ, որ նրանց ար-

տադրյալը լինի բացասական թիվ, իսկ ցանկացած երկու հարևան 

թվերի արտադրյալը` դրական:

(-2).(-5).(-3)=-30

2) Գտե՛ք , թե ինչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի 

ստացվի հավասարություն.

ա) | -4 | = 4

գ) | 0 | = 0

ե) 6 · | -2 | – 2 = 10

բ) 2 · | -4 | = 8

դ) – | -1 | = –1,

զ) 8 · | 0 | = 0

3) Երկու թվերի արտադրյալը բացասական թիվ է։ Ի՞նչ նշան կարող 

են ունենալ արտադրիչները։

Առաջինը դրկան, իսկ երկրորդը բացասական։

4) Կոնգո գետն ունի 4320 կմ երկարություն։ Ի՞նչ երկարություն 

կունենա այդ գետի պատկերումը 1 ։ 25000000 մասշտաբով գծված 

քարտեզում։

1)4320.1000000=4320000000

2)4320000000:25000000=172,8

Լրացուցիչ(տանը)

5) Բերե՛ք այնպիսի երեք ամբողջ թվերի օրինակ, որ առաջին երկու 

թվերի ար տադրյալը լինի բացասական թիվ, իսկ բոլոր երեքի 

արտադրյալը հավասար լինի զրոյի:

(-10).(+15).(0)=0

6) Մի թիվ –1-ից մեծ է։ Պարտադի՞ր է, որ այն դրական թիվ լինի։

0 և դրական

7) Մի քաղաքից մյուսը միաժամանակ ուղևորվեցին երկու մեքե նա-

ներ. առաջինի արագությունը 85 կմ/ժ էր, երկրորդինը՝ 70 կմ/ժ։ 

Երբ առաջին մեքենան տեղ հասավ, երկրորդին մնում էր անցնելու 

30 կմ։ Գտե՛ք քաղաքների հեռավորությունը։

1)85-70=15

2)30:15=2

3)85.2=170

8)* Թոռնիկն այնքան ամսական է, քանի տարեկան որ պապն է։ 

պապն ու թոռնիկը միասին 91 տարեկան են։ քանի՞ տարեկան է 

պապը, քանի՞ տարեկան՝ թոռնիկը։

1)12+1=13

2)91:13=7 տարեկան թոռնիկը

3)91-7=84 տարեկան պապիկը

Зима

Зима

Зима - самая холодная погода. Зимой много снега. Они с большим и маленьким удовольствием играют со снегом. Приходит Дед Мороз, год меняется. Самый замечательный - это подарок, который я принесла Деду Морозу, моему любимцу.

Ձմեռը ամենացուրտ եղանակն է։ Ձմռան առատ ձյուն է գալիս։ Մեծ ու փոքր հաճույքով խաղում են ձյունով։ Ձմեռ պապը գալիս է, տարին փոխվում է։ Ամենահիանալին Ձմեռ պապիին ինձ բերած, իմ նախընտրած նվերն է։