Posted in Հայոց լեզու 8

Գործնական քերականություն

Կապ կոչվում են այն բառերը, որոնք մի բառ կապում են մեկ այլ բառի և այդ
կապվող բառի հետ դառնում են նրա լրացումը։ Օրինակ՝ խոսել դասից կապակ-
ցության մեջ խոսել և դասից բառերը կապվել են իրար անմիջականորեն՝
հոլովաձևով, սակայն խոսել դասի մասին կապակցության մեջ մասին բառը դասի
բառը կապել է խոսել բառին, և դասի մասին կապակցությունը արտահայտել է
բերել մեկ իմաստ՝ դասից։ Մասին-ը կապ է և կապակցել է խոսել և դասի
բառաձևերը։

Կապերի մի մասը դրվում է կապակցվող բառերից առաջ, մյուս մասը՝
դրանցից հետո, իսկ մի քանիսը՝ առաջ կամ հետո։ Կապվող բառից առաջ դրվող
կապերը կոչվում են նախադրություններ։ Դրանցից են՝ առանց, դեպի, մինչև,
հանուն, նախքան, չնայած, ըստ, հօգուտ (սխալ է ի օգուտ ձևը) և այլն, օրինակ՝
առանց գրքի, դեպի տուն, մինչև այգի։ Կապակցվող բառերից հետո դրվող
կապերը կոչվում են հետադրություններ։ Դրանցից են՝ առթիվ, զատ, համար,
հանդերձ, հանդեպ, մասին, միջև, մեջ, վրա, տակ, դիմաց։ և այլն, օրինակ՝ տոնի
առթիվ, դրանից զատ, գործի համար։ Այն կապերը, որոնք կարող են դրվել
կապակցվող բառերից թե՛ առաջ, թե՛ հետո, կոչվում են երկդրություններ, օրինակ՝
բացի (բացի նրանից կամ նրանից բացի), անկախ, շնորհիվ (սխալ է ի շնորհիվ
կապակցությունը) և այլն։


Որպես կապ հանդես եկող բառերը բաժանվում են 3 խմբի՝ իսկական,
անիսկական և կապական բառեր։

Իսկական են միշտ որպես կապ հանդես եկող
և չհոլովվող բառերը, օրինակ՝ մասին, բացի, դեպի։

Անիսկական են որպես կապ
գործածվող, սակայն հոլովվող բառերը, օրինակ՝ վրա, մոտ, առջև, տակ, մեջ և
այլն։

Կապական բառեր են համարվում այլ խոսքի մասերին պատկանող բառերը,
որոնք կարող են գործածվել նաև կապական արժեքով, օրինակ՝ Նա աջ ձեռքով
(գոյական) բռնել էր գրիչը։ Նա իր բոլոր նպատակներն իրագործում էր նրա
ձեռքով (կապական բառ)։ Պատկերը գծով (գոյական)բաժանված է երկու մասի։
Այդ մասնագիտության գծով (կապական բառ) փորձառու մարդիկ են հարկավոր։


Կապերի խնդրառությունը (կառավարումը)։ Ամեն մի կապի հետ կապակցվող
բառը դրվում է որոշակի հոլովով, օրինակ՝ վրա կապի հետ բառը պետք է դրվի
սեռական հոլովով՝ սեղանի վրա։ Կապի՝ որոշակի հոլովով խնդիր պահանջելը
կոչվում է կապերի խնդրառություն կամ կառավարում։ Պետք է հիշել, թե որ կապը
որ հոլովով խնդիր է պահանջում։

Սեռական հոլովով խնդիր են պահանջում շատ մեծ թվով կապեր՝ առթիվ,
առջև, դիմաց, մասին, համար, նման, նկատմամբ, պատճառով, փոխարեն և այլն։
Տրական հոլովով խնդիր են պահանջում որոշ կապեր՝ զուգընթաց,
ընդառաջ, կից, հակառակ, չնայած և այլն։
Հայցական հոլովով խնդիր են պահանջում մի շարք կապեր՝ առ, դեպի, ի
վար, ի վեր, մինչև, իբրև, նախքան, չհաշված և այլն։
Բացառական հոլովով խնդիր են պահանջում մի շարք կապեր՝ բացի, դուրս,
զատ, վար, վերև, ներքև, ներս, անկախ և այլն։
Գործիական հոլովով խնդիր են պահանջում մի քանի կապեր՝ հանդերձ,
մեկտեղ, մեկ (օրինակ՝ սենյակով մեկ)։։
Ներգոյական հոլովով կապի խնդիրներ չեն դրվում։
Պետք է հիշել, որ մի շարք կապերի հետ առաջին և երկրորդ դեմքերի
անձնական դերանունները դրվում են տրական հոլովով, թեև գոյականները
դրվում են սեռականով։ Այդ կապերն են՝ մոտ, վրա, հետ, պես, չափ, համար,
նման, հօգուտ, հանձին, ի դեմս, հանուն։ Չափ կապի հետ նշված դերանունները
կարող են դրվել նաև սեռական հոլովով՝ իմ չափ։ Հանդեպ կապի հետադաս
լինելու դեպքում դերանունը դրվում է սեռականով (իմ հանդեպ), իսկ նախադաս
լինելու դեպքում՝ տրականով (հանդեպ ինձ)։ Կապերի հոլովված ձևերի հետ
առաջին և երկրորդ դեմքերի անձնական դերանունները դրվում են սեռական
հոլովով՝ իմ մոտից, քո մոտից, քո վրայից և այլն։

Վարժություններ
Վարժություն 1։ Դո՛ւրս գրել կապերն ու կապական բառերը, որոշե՛լ նրանց
խնդիրների հոլովը։

Յուրաքանչյուր մարդու համար մի որևէ բան կյանքի խորհրդանիշ է դառնում։
Ինձ համար մեր վանքի ճակատի այն ծառն է դարձել խորհրդանիշ, որ ուղեկցել է ինձ մանուկ օրերից մինչև ծերություն։ Կյանքին կառչելու, համառ պայքարով
ապրելու խորհրդանիշ։ Քամու բերած աղքատիկ փշրանքներով էր սնվում նա՝ իմ
մանկության ընկեր ծառը, մշտական քաղցի ահից, ինչպես և չէր ընկճվում իր
շուրջը փոթորկող չար տարերքի առաջ, ուրեմն և՝ ամեն պայմանի դիմանալու
խորհրդանիշ։ Քարի և կարիքի դեմ օրհասական կռվի մեջ անգամ այդ ծառը իր
բարձունքից ժպտում էր աշխարհին ապրելու խենթ հաճույքով։ Ու իր բարձր
թառից հեգնանքով էր նայում ներքևում՝ առվի պարարտ ափին պարարտացած ու
հղփացած իր ցեղակիցներին։ Վախթանգ Անանյան

Վարժություն 2։ Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ կապը։
1. երբ, բացի, որովհետև, այնտեղ
2. մտերմորեն, ամենուրեք, դեպի, ստեպ-ստեպ
3. վրա, որևէ, և, մյուս
4. ինչու, յուրաքանչյուր, մասին, մասամբ
5. հանուն, անուն, այնքան, սույն

Վարժություն 3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։
Միջնապատ, միություն, գինեգործ, կիսալուսին, թիավարել, վիպասան, շինարարություն, հիվանդասենյակ, գիրանալ, գիտուն, վիրահատել, վիճահարույց, գիսավոր, հիանալի, լիություն, զինագործ, սիրավեպ, դիմաքանդակ, կինոթատրոն։

Վարժություն 4։ Բառաշարքում առանձնացրու քանակական, դասական և բաշխական թվականները:

քանակական, Տասնյոթ, միլիարդ, հարյուր ութ, երեք հազար, ութսունինը, յոթանասուն, մեկ, քառասունհինգ: 

դասական, առաջին, քսանմեկերորդ, վեցերորդ,

բաշխական, հինգ-հինգ, մեկական, հազարական, ինը-ինը,

Վարժություն 5.Առանձնացրու  ածանցավոր բայերը և ընդգծիր ածանցները:

Վախեցնել, երգել, առաջանալ, հանգստանալ, ցատկոտել, թարմացնել, խաղալ, զայրանալ, թռչկոտել, կրկնել, իջնել, բռնել, թռչել, թրջել, փախչել, հագցնել, կոտրվել, բացվել, վախենալ, կպչել, բարձրացնել, հրամայել, կտրատել, հեռացվել, արտահայտվել:

Posted in Հանրահաշիվ 8

Հոկտեմբեր 2

Դասարանում

x-y=3

x+y=15

x=3+y

3+y+y=15

2y=15-3

2y=12

y=6

x=9

մեկը 9 տարեկան, իսկ մյուսը 6 տարեկան

Դասարանում

ա)-3+1-3=0 -5=0 x ոչ լուծում չե

2(-3)-3(1)=0 -6-3=0 x ոչ լուծում չե

բ)-3-1+4=0 0=0 լուծում է

3(-3)+4(1)+5=0 -6+4+5=0 x ոչ լուծում չե

Ա) Հավասարման գործակիցներ՝ 2, 3, 3, -2

ազատ անդամներ՝1, 0, -4, 0

Բ) Հավասարման գործակիցներ՝-1, +1, -2

ազատ անդամներ՝0, -6, 0

24.- ա)2(-2)-1+5=0 -4-1+5=0 -5+5=0 լուծում է

-2-1+1=0 -3+1=0 -2=0 լուծում չե

բ) -2-2(1)+4=0 -2-2+4=0 -4+4=0 լուծում է

2(-2)+3(1)-6=0 -2+3-6=0 -8+3=0 -5=0 լուծում չե

25․- ա) 3x+y-5=0 3(2)+1-5=0 6+1-5=0 2=0 լուծում չե

3x+y-5=0 3(1)+2-5=0 3+2-5=0 0=0 լուծում է

3x+y-5=0 3(5)+(-3)-5=0 15-3-5=0 15-8=0 7=0 լուծում չե

3x+y-5=0 3(0)+2-5=0 0-3=0 -3=0 լուծում չե

3x+y-5=0 3(1)+0-5=0 3-5=0 -2=0 լուծում չե

3x+y-5=0 3(1)+(-4)-5=0 3+-4-5=0 -6=0 լուծում չե

x-y+1=0 2-1+1=0 1=0 լուծում չե

x-y+1=0 1-2+1=0 -1+1=0 0=0 լուծում է

x-y+1=0 5-(-3)+1=0 5+3+1=0 9=0 լուծում չե

x-y+1=0 0-2+1=0 -1=0 լուծում չե

x-y+1=0 1-0+1=0 +2=0 լուծում չե

x-y+1=0 1-(-4)+1=0 1+4+1=0 6=0 լուծում չե

բ) x-2y+4=0 2-2(1)+4=0 2-2+4=0 4=0 լուծում չե

x-2y+4=0 1-2(2)+4=0 1-4+4=0 1=0 լուծում չե

x-2y+4=0 5-2(-3)+4=0 5+6+4=0 15=0 լուծում չե

x-2y+4=0 0-2(2)+4=0 0-4+4=0 0=0 լուծում է

x-2y+4=0 1-2(0)+4=0 1-0+4=0 3=0 լուծում չե

x-2y+4=0 1-2(-4)+4=0 1+8+4=0 13=0 լուծում չե

2x+3y-6=0 2(2)+3(1)-6=0 4+3-6=0 1=0 լուծում չե

2x+3y-6=0 2(1)+3(2)-6=0 2+6-6=0 2=0 լուծում չե

2x+3y-6=0 2(5)+3(-3)-6=0 10+-9-6=0 -5=0 լուծում չե

2x+3y-6=0 2(0)+3(2)-6=0 0+6-6=0 0=0 լուծում է

2x+3y-6=0 2(1)+3(0)-6=0 2+0-6=0 -4=0 լուծում չե

2x+3y-6=0 2(1)+3(-4)-6=0 2-12-6=0 -16=0 լուծում չե

Տանը

26.-ա) -x+y-3=0 -1+4-3=0 +3-3=0 0=0 լուծում է

2x-y+6=0 2(-1)-4+6=0 -2-4+6=0 0=0 լուծում է

բ) 1/3x+5y-2=0

2x+3y-10=0 2(-1)+3(4)-10=0 -2+12-10=0 0=0 լուծում է

գ) x-2y-5=0 -1-2(4)-5=0 -1-8-5=0 -14=0 լուծում չե

6x+2y+1=0 6(-1)+2(4)+1=0 -6+8+1=0 3=0 լուծում չե

դ) -3y+12=0 -3(4)+12=0 -12+12=0 0=0 լուծում է

6x+y+2=0 6(-1)+4+2=0 -6+6=0 0=0 լուծում է

27.- ա) 2x+y=a 2(1)+0=a 2+0=a 2=a

bx-y=2 b(1)-0=2 b-0=2 b=2

բ) 3x-ay=3 3(1)-a(0)=3

2x+y=b 2(1)+0=b 2+0=b 2=b

28.-

Posted in Պատմություն 8

Պատմության ամփոփում

1._ Ի՞նչ է հեղափոխությունը: Ի՞նչ արդյունքների կարող է հանգեցնել այն:

Հեղափոխություն, հիմնաքարային փոփոխություն ուժի կամ կազմակերպչական կառուցվածքների մեջ, որը տեղի է ունենում համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում։ Արիստոտելը բնութագրում է քաղաքական հեղափոխության :

2._ Որոնք են Անգլիական հեղափոխության պատճառները:

Անգլիական հեղափոխություն, 1642-1651 թվականներին, քաղաքացիական պատերազմների և քաղաքական մանիպուլյացիաների հաջորդականություն պառլամենտականների («Կլոր գլուխներ») և միապետականների («կավալերներ») միջև, հիմնականում Անգլիայի կառավարման ձևի և կրոնական ազատության հարցերի շուրջ։

3._ Ե՞րբ է գործել Երկարատև խորհրդարանը:

Երկարատև պառլամենտ (աներկար խորհրդարան), Անգլիայի թագավոր Կառլոս I Ստյուարտի` 1640-ի նոյեմբերի 3-ին հրավիրած պառլամենտը։ Հրավիրվել է Վեստմինստրում և գործել է 1640—1652 (և 1659—1660) թվականներին։ Վերածվել է 17-րդ դարի անգլիական բուրժուական հեղափոխության օրենսդիր մարմնի։ Պառլամենտի 511 անդամներից 91-ն ուղարկված էին կոմսությունների կողմից, 4-ը` համալսարանների, իսկ մյուսները ներկայացնում էին քաղաքները։ Պառլամենտը ցրել է Օլիվեր Կրոմվելը 1653-ի ապրիլի 20-ին։

4._ Ո՞վ էր Կրոմվելը և ի՞նչ դեր է խաղացել Անգլիական հեղափոխության ժամանակ։

Օլիվեր Կրոմվել (անգլ.՝ Օլիվեր Կրոմվել,, ապրիլի 25 (մայիսի 5), 1599[3][2][8][…], Հանթինգդոն, Քեմբրիջշիր, Քեմբրիջշիր, Անգլիա[1][2][3] — սեպտեմբերի 3 (13), 1658[3][7][8][…], Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա և , Անգլիայի Համագործակցություն[3]), Անգլիական հեղափոխության առաջնորդ, նշանավոր զորավար և պետական գործիչ։ 1643-1650 թվականներին՝ Անգլիայի խորհրդարանի բանակի գեներալ-լեյտենանտ, 1650-1653 թվականներին՝ լորդ-գեներալ, 1653 — 1658 թվականներին՝ Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի լորդ-պրոտեկտոր[9]։ Օլի­վե­ր Կրոմվելը մե­ծա­ցել է պու­րի­տա­նա­կան (կրո­նա­կան ուղ­ղու­թյուն Անգ­լի­ա­յում) ըն­տա­նի­քում։ Հոր մա­հից հե­տո մեկ­նել է Լոն­դոն՝ իրա­վունք ու­սում­նա­սի­րե­լու։ Քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյունն սկսել է 1628 թվականից, երբ ա­ռա­ջին ան­գամ ընտր­վել է Հա­մայնք­նե­րի պա­լա­տի պատ­գա­մա­վոր։ 1640 թվականից ընդ­դի­մու­թյան գոր­ծիչ­նե­րից էր։

5._ Անգլիայում երբ և ո՞ր իրադարձությունների արդյունքում հաստատվեց սահմա- նադրական միապետություն: Ինչ անունով է հայտնի Անգլիայի պատմության այդ շրջանը։

Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորություն (անգլ.՝ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորություն), ինքնիշխան պետություն Հյուսիսային Եվրոպայում։ Կարճ կոչվում է Միացյալ Թագավորություն (անգլ.՝ Միացյալ թագավորություն), սկսած 1706 թվականից՝ Մեծ Բրիտանիա (անգլ.՝ Մեծ Բրիտանիա)։ Միացյալ Թագավորությունը ներառում է Մեծ Բրիտանիա կղզին, որի վրա գտնվում են Անգլիան, Շոտլանդիան և Ուելսը, և Մեծ Բրիտանիա կղզու արևմտյան հարևանի՝ Իռլանդիա կղզու հյուսիս-արևելքը և բազմաթիվ փոքրիկ կղզիներ։

6._ Հյուսիսային Ամերիկայում ե՞րբ և քանի՞ անգլիական գաղութ էր ձևավորվել: Ներկայացրե՛ք դրանց բնակչության սոցիալական և ազգային կազմը:

Հյուսիսային Ամերիկա, երկրագնդի վեց մայրցամաքներից մեկը, որը գտնվում է Հյուսիսային և գրեթե ամբողջությամբ Արևմտյան կիսագնդերում։ Կարելի է սահմանել նաև որպես Ամերիկա աշխարհամասի կամ մեկ միասնական մայրցամաքի հյուսիսային ենթամայրցամաքը։ Հյուսիսում նրա ափերը ողողում են Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ջրերը, արևելքում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի, հարավում և արևմուտքում՝ Խաղաղ օվկիանոսի, իսկ հարավ-արևելքում սահմանակից է Հարավային Ամերիկային և Կարիբյան ծովին։ Չնայած գտնվում է Հյուսիսամերիկյան սալի վրա՝ աշխարհագրորեն Գրենլանդիա կղզին ներառված է Հյուսիսային Ամերիկայի կազմում։

7._ Ինչո՞ւ հյուսիսամերիկյան անգլիական գաղութների բնակչությունը դիմեց ազա- տագրական պայքարի։

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, հաճախ անվանվում է Միացյալ Նահանգներ կամ պարզապես Ամերիկա (անգլ.՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), դաշնային սահմանադրական հանրապետություն Հյուսիսային Ամերիկայում, որը բաղկացած է որոշակի ինքնավարություն ունեցող 50 նահանգներից, որոնք իրականում կիսանկախ պետություններ են (ինչն արտահայտված է նրանց պաշտոնական անունների մեջ․ օրինակ՝ Կալիֆոռնիան կոչվում է Կալիֆոռնիա Հանրապետություն և դա այժմ էլ գրված է նրա դրոշի վրա), և դաշնային նշանակության Կոլումբիա շրջանից[10][11]։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները հյուսիսում սահմանակցում է Կանադային[12], հարավում՝ Մեքսիկային, ինչպես նաև՝ ծովային սահման ունի Ռուսաստանի հետ[13]։ Ամերիկյան երկու նահանգներ ցամաքային սահման չունեն երկրի հիմնական տարածքի հետ։ Դրանք են՝ Ալյասկան՝ Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիսարևմտյան հատվածում, և Հավայան կղզիները՝ Խաղաղ օվկիանոսում

8._ Ներկայացրե՛ք Ջ. Վաշինգտոնի դերը ԱՄՆ–ի ստեղծման գործում:

Վաշինգտոն (Կոլումբիայի շրջան) (Վաշինգտոն ԴիՍի) (անգլ.՝ Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաքը։ Պաշտոնական անվանումը` Կոլումբիա շրջան (անգլ.՝Կոլումբիայի շրջան, կրճատ` D.C): Որպեսզի քաղաքը չշփոթեն երկրի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող համանուն նահանգի հետ, ամերիկացիներն իրենց խոսակցական լեզվում այն ավանում են «Դի Սի» կամ «Վաշինգտոն Դի Սի»։