Month: Հոկտեմբեր 2024

Հրաչյա Աճառյանի «Հուշեր Կոմիտասի մասին» գրության մեջ վերականգնվում է Կոմիտասի՝ հայ երաժշտության և մշակույթի մեջ ունեցած անգնահատելի դերը: Տեքստը հիացմունքով է փոխանցում Կոմիտասի մարդկային հատկությունները՝ նրա անկեղծությունն, աշխատասիրությունը, հայրենասիրությունը և իր երկրպագուների նկատմամբ սերը: Աճառյանը նկարագրում է Կոմիտասի երաժշտական կարողությունները, ինչպես նաև նրա ջանքերը հայ ժողովրդական երաժշտությունը պահպանելու և ներկայացնելու համար:

85. Գտնել -3 և -5 թվերի գումարը՝ հակառակ թիվը:

• Պատասխան: 8

86. Գտնել 5 և 6 թվերի տարբերության հակառակ թիվը:

• Պատասխան: -1

87. Գտնել 7 և 8 թվերի գումարի հակառակ թիվը:

• Պատասխան: -15

88. Գտնել 9 և 10 թվերի գումարի հակառակ թիվը:

• Պատասխան: -19

89. Գտնել 12 և 15 թվերի տարբերության հակառակ թիվը:

• Պատասխան: -3

90. Գտնել -20 և -5 թվերի գումարի հակառակ թիվը:

• Պատասխան: 25

91. 15-ը 20-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 75%

92. 20-ը 25-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 80%

93. 25-ը 30-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 83.33%

94. 20-ը 28-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 71.43%

95. 12-ը 16-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 75%

96. 20-ը 15-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 133.33%

97. 15-ը 20-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 75%

98. 25-ը 20-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 125%

99. 30-ը 25-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 120%

100. 12-ը 20-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 60%

101. Գտնել 48-ի 20%-ը:

• Պատասխան: 9.6

102. Գտնել 36-ի 25%-ը:

• Պատասխան: 9

103. Գտնել 64-ի 40%-ը:

• Պատասխան: 25.6

104. Գտնել 75-ի 20%-ը:

• Պատասխան: 15

105. Գտնել 80-ի 25%-ը:

• Պատասխան: 20

106. Գտնել այն թիվը, որի 20%-ը հավասար է 12-ին:

• Պատասխան: 60

107. Գտնել այն թիվը, որի 25%-ը հավասար է 15-ին:

• Պատասխան: 60

108. Գտնել այն թիվը, որի 30%-ը հավասար է 45-ին:

• Պատասխան: 150

109. Գտնել այն թիվը, որի 40%-ը հավասար է 80-ին:

• Պատասխան: 200

110. Գտնել այն թիվը, որի 50%-ը հավասար է 34-ին:

• Պատասխան: 68

111. 2-ը 10-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 20%

112. 8-ը 20-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 40%

113. 8-ը 32-ի քանի՞ տոկոսն է:

• Պատասխան: 25%

Հայաստանում օգտակար հանածոների հանքավայրերը հիմնականում գտնվում են երկրի տարբեր շրջաններում։ Ահա կարևոր հանքավայրերի և դրանց գտնվելու վայրերի վերաբերյալ մանրամասներ.

1. Պղնձի հանքավայրեր

• Կապան – Սյունիքի մարզում, Կապանի շրջակայքում։ Կապանի պղնձի հանքավայրերը համարվում են Հայաստանի ամենամեծ հանքերը։

• Ագարակ – Սյունիքի մարզում, Մեղրիի շրջակայքում։

• Ալավերդի – Լոռու մարզում, Ալավերդու շրջանում։

• Թեղուտ – Լոռու մարզում, Թեղուտի տարածքում։ Այս հանքավայրը հայտնի է իր պղնձի և մոլիբդենի պաշարներով։

2. Մոլիբդենի հանքավայրեր

• Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ – Գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ Քաջարանի մոտ։ Սա Հայաստանի ամենամեծ մոլիբդենի հանքավայրերից է։

• Ագարակ – Սյունիքի մարզում գտնվող այս հանքավայրը նույնպես պղնձի հետ մեկտեղ մոլիբդենի պաշարներով է հարուստ։

3. Ոսկու հանքավայրեր

• Ամուլսար – Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերի սահմանին։ Սա նոր հանքավայր է, որը հայտնի է իր մեծ ոսկու պաշարներով։

• Սոթք – Գեղարքունիքի մարզում՝ Սևանի մոտ։ Սա ամենահայտնի և ամենամեծ ոսկու հանքավայրն է Հայաստանում։

• Մեղրաձոր – Կոտայքի մարզում՝ Հրազդանի շրջակայքում։

4. Երկաթի հանքավայրեր

• Հրազդան – Կոտայքի մարզում, Հրազդանի տարածքում։ Սա Հայաստանի գլխավոր երկաթի հանքավայրերից է։

• Աբովյան – Նույնպես Կոտայքի մարզում՝ Աբովյանի շրջակայքում։

5. Արծաթի հանքավայրեր

• Սոթք – Գեղարքունիքի մարզում, ոսկու հետ միասին այս հանքավայրում արդյունահանվում է նաև արծաթ։

6. Շինանյութերի հանքավայրեր (տուֆ, բազալտ, գրանիտ, մարմար)

• Աշտարակ – Արագածոտնի մարզում։

• Արտաշատ և Արարատ – Արարատի մարզում։ Տուֆը և բազալտը լայնորեն օգտագործվում են շինարարական աշխատանքներում։

• Հրազդան – Կոտայքի մարզում։

7. Կապարի և ցինկի հանքավայրեր

• Ախթալա – Լոռու մարզում՝ Ախթալայի շրջանում։ Կապարի և ցինկի հանքավայրերը կարևոր նշանակություն ունեն։

• Շամլուղ – Նույնպես Լոռու մարզում, Ախթալայի շրջակայքում։

8. Աղի հանքավայրեր

• Արարատյան դաշտ – Արարատի մարզում։ Այստեղ հայտնաբերված են աղի պաշարներ, որոնք օգտագործվում են արդյունաբերության և սննդի համար։

Հայաստանի հանքավայրերը հիմնականում տեղակայված են լեռնային շրջաններում, հատկապես Սյունիքի և Լոռու մարզերում, որոնք մեծապես հայտնի են իրենց օգտակար հանածոներով։

1 նկարագրել սպիտակուցների կառուցվածքը և ֆունկցիաները։

Սպիտակուցները կենսաբանական պոլիմերներ են, որոնք կազմված են ամինաթթուներից: Դրանք ունեն եզակի կառուցվածքային առանձնահատկություններ, որոնք որոշում են իրենց ֆունկցիաները:

Կառուցվածքը

1. Ապրանքային կառուցվածք:

Նախնական (Primary): Սպիտակուցի ամինաթթուների շարքի հաջորդականությունը:

Երկրային (Secondary): Ամինաթթուների շղթայի տեղակայման կազմակերպում, օրինակ՝ ալֆա-հելիքս և բետա-փլիթ:

Երրորդական (Tertiary): Շրջապատող մոլեկուլների հետ փոխազդեցության արդյունքում առաջացած համընդհանուր կառուցվածք:

Չորրորդ (Quaternary): Մի քանի սպիտակուցային շղթաների (սուբյանցիաների) միավորում:



2. Ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններ: Սպիտակուցները կարող են լինել թեթև կամ ծանր, լուծվող կամ չլուծվող, կախված նրանց կառուցվածքից ու կողմնորոշումներից:



Ֆունկցիաները

1. Կառուցողական: Դրանք կազմում են բջիջների և հյուսվածքների հիմնական բաղադրիչները (օրինակ՝ կոլագեն):


2. Զարգացում և աճ: Սպիտակուցները մասնակցում են բջիջների աճին ու վերականգնման:


3. Ֆերմենտային: Ֆերմենտները սպիտակուցներ են, որոնք արագացնում են քիմիական ռեակցիաները:


4. Հորմոնալ: Շատ հորմոններ սպիտակուցային բնույթ ունեն (օրինակ՝ ինսուլին):


5. Ամրացում: Դրանք պաշտպանում են օրգանիզմը (օրինակ՝ հակամարմիններ):


6. Տրանսպորտային: Սպիտակուցները տեղափոխում են տարբեր նյութեր (օրինակ՝ հեմոգլոբինը, որը փոխադրում է թթվածինը):



Այսպիսով, սպիտակուցները կենսաբանական գործընթացների հիմնական դերակատարներն են, և դրանց կառուցվածքը որոշում է նրանց ֆունկցիաները:

2.նկարագրել բջջի բաղադրությունը`օրգանական և անօրգանական նյութեր, նշել օրինակներով։

Բջիջը բաղկացած է օրգանական և անօրգանական նյութերից, որոնք միասին ապահովում են նրա ֆունկցիաները:

Անօրգանական նյութեր

1. Water (H2O): Բջջի հիմնական բաղադրիչը, որն անհրաժեշտ է բոլոր կենսաբանական գործընթացների համար:


2. Minerals: Այնպիսի տարրեր, ինչպես կալցիումը, կալիումը, նատրիումը և մագնեզիումը, որոնք մասնակցում են բջջային ֆունկցիաներին, օրինակ՝ նյարդային հաղորդումը:



Օրգանական նյութեր

1. Carbohydrates: Բջիջներում էներգիա ապահովող հիմնական նյութեր, օրինակ՝ գլյուկոզան:


2. Proteins: Բջիջների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բաղադրիչներ, որոնք կազմված են ամինաթթուներից; օրինակ՝ էնզիմներ:


3. Lipids: Չափազանց կարևոր նյութեր, որոնք ներգրավված են բջջային պատի կառուցվածքում և էներգիայի պահեստավորման մեջ, օրինակ՝ ճարպեր:


4. Nucleic Acids: ԴՆԹ-ն և ՌՆԹ-ն, որոնք պարունակում են ժառանգական տեղեկատվություն:



Այս նյութերի համագործակցությունը ապահովում է բջջի կենսագործունեությունը և կենսագործունեության ճիշտ ընթացքը:

3. նկարագրել հիդրոֆիլ և հիդրոֆաբ նյութերը, բերել օրինակներ:

Հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութերը նկարագրում են նյութերի ջրի նկատմամբ հաղորդակցման կարողությունը:

Հիդրոֆիլ նյութեր

Հիդրոֆիլ նյութերը ջրի հետ փոխազդում են և հեշտությամբ լուծվում են նրանում: Այս նյութերը սովորաբար ունեն լիցքավորված կամ պոլարային խմբեր, որոնք օգնում են նրանց ջրի մոլեկուլների հետ կապվել:

Օրինակներ:

1. Շաքարներ (օրինակ՝ գլյուկոզա): Դրանք հեշտությամբ լուծվում են ջրում։


2. Ամինաթթուներ: Իմանալով, որ ունեն պոլարային կողմնամասեր, նրանք կարող են լուծվել ջրի մեջ։



Հիդրոֆոբ նյութեր

Հիդրոֆոբ նյութերը ջրի հետ չեն փոխազդում և չեն լուծվում դրա մեջ: Դրանք սովորաբար ունեն անլիցքավորված, չապոլարային կառուցվածքներ, որոնք չեն կարող կապվել ջրի մոլեկուլների հետ:

Օրինակներ:

1. Ֆսթերը (օրինակ՝ օլեինը): Դրանք չեն լուծվում ջրում և թափվում են դրա վրայով։


2. Նավթի կամ ճարպերի մոլեկուլներ: Նրանք ավելի քիչ խիտ են ջրից և չեն լուծվում նրանում։



Այս տարբերությունները կարևոր են բջջային ֆունկցիաների և կենսաբազմազանության համար, քանի որ ազդում են բջիջների կառուցվածքի և նյութափոխանակության վրա: