Posted in մաթեմ 5

Պարզ և բաղադրյալ թվեր

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ Ո՞րն է ամենափոքր բաղադրյալ թիվը։ 4

2․ Գտե՛ք այն բոլոր պարզ թվերը, որոնք աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում անհավասարությունը ճիշտ կլինի։

8×2<72

8×3<72

8×5<72

8×7<72

3×2<99

3×3<99

3×5<99

3×7<99

3. Ի՞նչ թվով պետք է բազմապատկել 18-ը, որպեսզի արտադրյալը 300-ով մեծ լինի 3300-ից։

3300+300=3600

3600:18=200

4․ 2-ը և 3-ը պարզ թվեր են, որոնց տարբերությունը հավասար է 1-ի։ Կա՞ արդյոք պարզ թվերի ուրիշ այդպիսի զույգ։

Չե։

5․ Հնարավո՞ր է 33 մատիտն այնպես բաժանել 4 աշակերտների մեջ, որ յուրաքանչյուրին բաժին ընկած մատիտների քանակը կենտ թիվ լինի։ 

Հնարավոր չե։

Տնային առաջադրանքներ

1․ Որոշե՛ք, թե 1, 95, 211, 348, 47, 491, 653, 651, 83, 900 թվերից որոնք են պարզ։

211, 47, 491, 653, 651, 83։

2․ Գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։

(25, 35)=5

25=1, 5, 25

35=1, 5, 7, 35

(1, 82)=1

1=1

82=1, 2, 41, 82

(18, 24)=6

18=1, 2, 3, 6, 9, 18

24=1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24

(64, 68)=4

64=1, 2, 4, 8, 16, 32, 64

68=1, 2, 4, 17, 34, 68

(93, 36)=3

93=1, 3, 31, 93

36=1, 2, 3, 4, 6, 9, 18, 36

(66, 32)=2

66=1, 2, 3, 6, 33, 66

32=1, 2, 4, 8, 16, 32

3․ Խորանարդի նիստի պարագիծը 72 սմ է։ Որքա՞ն է այդ խորանարդի ծավալը։

72:8=9 սմ

4․ 29, 44, 81, 37, 123, 1, 673, 625, 769, 602, 827 թվերից առանձնացրեք՝

պարզ թվերը՝ 29, 37, 123, 1, 673, 769, 827

բաղադրյալ թվերը՝44, 81, 1, 602

5․ Խանութ բերեցին 53 արկղ արևածաղկի ձեթ՝ ամեն արկղում 18շիշ։ Մեկ շաբաթում այդ ձեթից վաճառվեց 486 շիշ։ Քանի՞ արկղ ձեթ մնաց չվաճառված։

53.18=954

954-486=468 շիշ

468:18=26 արկղ

Posted in Մայրենի 5

Մի սուտ պատմություն՝ Քայլող շենքը

Մի որ գնում էյի ֆութբոլ խաղալու, նկատեցի երկնքից փողեր էին թափվում։

Ամպերը իրար հետ կռվում էին, մի տարորինակ ձայներ էին լսվում։ Մի ամպ բարձրաձայն գոռում էր․

-Փողերս գնացին, գնացին։ Գանձանակիս մեջ կար 1միլիոն դրամ։ Էլ չմնաց։

Ու ես ցած իջա, հավաքեցի փողերը ու դարձա հարուստ։

Ու գնացի ընկերներիս մոտ։

Posted in Բնագիտություն 5

Ճահիճների առաջացումը: Ճահիճների դերը մարդու կյանքում

Ճահիճների  առաջացումը: Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:
Ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:
Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: Ուժեղ գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և՜ ճահճուտներ, և՜ աղուտներ:

Ճահիճների նշանակությունը: Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակշռությունը: Ճահիճները  չի  կարելի համարել լիովին  անօգուտ  տարածքներ: Դրանք շատ  կարևոր դեր  ունեն  Երկրի  վրա: Ճահիճների բուսականությունը, իրականացնելով ֆոտոսինթեզ (լուսահամադրում), հսկայական քանակությամբ թթվածին  է տալիս  մթնոլորտին: Չորացնելով ճահիճները՝  մարդը կարող է լրջորեն խախտել բնության ներդաշնակությունը: Դրանից  ելնելով՝ որոշ երկրներում ճահիճները դարձել  են  պետական  արգելոցներ:
Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքները  հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:
Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է ճահիճը: Ինչպե՞ս է առաջանում:

Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը:

Ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:

  1. Արդյոք կարո՞ղ են ճահիճներ առաջանալ չորային շրջաններում, ինչո՞ւ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով

  1. Ճահիճների չորացման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:

Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը:

  1. Ճահիճներն ի՞նչ դրական և բացասական նշանակություն ունեն:

Այդ տարածքները  հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:
Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Posted in մաթեմ 5

Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար և ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկ

3․ Գտեք տրված թվերի ամենափոքր ընդհանուր  բազմապատիկը:

  • [12,8]=24
  • [7,8]=56
  • [4,5]=20
  • [3,11]=33
  • [5,12]=60

4․ Գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։

  • (15,18)

15=1, 3, 5, 15

18=1, 2, 3, 6, 9, 18

3

  • (24,12)

24=1, 2, 3, 4, 8, 12, 24

12=1, 2, 3, 4, 6, 12

12

  • (180,6)

180=1, 2, 3, 6, 9, 180

6= 1, 2, 3, 6

6

  • (12,18)

12= 1, 2, 3, 4, 6, 12

18=1, 2, 3, 6, 9, 18

6

  • (15,35)

15=1, 3, 5, 15

35=1, 2, 5, 7, 35

5

Posted in մաթեմ 5

Ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք 12 և 16 թվերի այն բոլոր ընդհանուր բազմապատիկները, որոնք փոքր են 150-
ից։

12 և 16=24

2․ Գտե՛ք 14 և 16 թվերի այն բոլոր ընդհանուր բազմապատիկները, որոնք փոքր են 130-
ից։

14 և 16=56

Տնային առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք 30 և 50 թվերի այն բոլոր ընդհանուր բազմապատիկները, որոնք փոքր են 500-
ից։

30 և 50=150

2․ Գտե՛ք 23 և 17 թվերի այն բոլոր ընդհանուր բազմապատիկները, որոնք փոքր են 170-
ից։

23 և 17=391
3․ Գտե՛ք տրված թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։
70 և 90=630
132 և 77=924
45 և 81=405
200 և 125=1000
65 և 39=195
1 և 100=100

Posted in մաթեմ 5

Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք հետևյալ թվերի բոլոր ընդհանուր բաժանարարները․
18 և24

18=1, 2, 3, 6, 9, 18

24=1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24

1, 2, 3, 6
18 և 9

18= 1, 2, 3, 6, 9, 18

9=1, 3, 9

1, 3, 9

15 և 25

15= 1, 3, 5, 15

25=1, 5, 25

1, 5
2․ Գտե՛ք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը
4 և 14

4= 1, 2, 4

14= 1, 2, 7, 14

2

36 և 24

36= 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36

24= 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24

12
27 և 45

27=1, 3, 9, 27

45=1, 3, 5, 9, 15, 45

9
Տնային առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք հետևյալ թվերի բոլոր ընդհանուր բաժանարարները․
14 և 58

14=1, 2, 7, 14

58=1, 2, 58

1, 2
12 և 32

12=1, 2, 3, 4, 6, 12

32=1, 2, 4, 8, 16, 32

1, 2, 4


17 և 25

17=1, 17

25=1, 5, 25

1
2․ Գտե՛ք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը․
21 և 22

21=1, 3, 7, 21

22=1, 2, 11, 22

1
55 և 33

55=1, 5, 11, 55

33=1, 3, 11, 33

1, 11
64 և 42
64=1, 2, 4, 8, 32, 64

42=1, 2, 6, 21, 42

1, 2

Posted in Անգլ 5

The days of the week and months

1st May-

2nd May-

3rd May-

4th May-

5th May-

6th May-

7th May-

8th May

9th May

10th May

16th May

23rd May

27th May

30th May

the first of May

the second of May

the third of May

the forth of May

the fifth of May

the sixth of May

the seventh of May

the eighth of May

the ninth May

the tenth of May

the sixteenth of May

the twenty-third of May

the twenty-seventh of May

the thirtieth of May

May 1

May 2

May 23

May 30

May the first

May the second

May the twenty-third

May the thirthieth

When is your birthday? My birthday is on sixteenth of September.

What’s the date today?
It’s the 21st.
Oh! Today’s my aunt’s birthday.
Really? Yesterday was my father’s birthday.
When is your birthday?
It’s on August 3rd.
When is your birthday?
My birthday was three weeks ago.
I didn’t know that! Happy birthday!

What’s the date today?
It’s the 18th.
Oh! Today’s my father’s birthday.
Really? Yesterday was my mother’s birthday.
When is your birthday?
It’s on September 16th.
When is your birthday?
My birthday was seven months ago.
I didn’t know that! Happy birthday!

Posted in Մայրենի 5

Երկու Սև ամպ

Վաղուց թողած բարձր ու կանաչ
Գահը իրենց հանգըստության,
Երկու սև ամպ, հողմի առաջ
Գընում էին հալածական։

Հողմը սակայն չար հոսանքով
Բաժնել, ջոկել չէր կարենում,
Ինչքան նըրանց լայն երկնքով
Դես ու դեն էր քըշում, տանում։

Ու անդադար գընում էին՝

Քըշված հողմի կատաղությամբ,
Իրար կըպած ու միասին,
Երկու սև ամպ, երկու սև ամպ…

հողմ-Ուժեղ քամի

  • Ի՞նչն է գերակշռում բանաստեղծության մեջ՝ գո՞ւյնը, թե՞ շարժումը: Պատասխանդ պատճառաբանի՛ր:

Շարժումն է գերակշռում բանաստեղծության մեջ, որովհետև խոսում է ամպի շարժումների մասին։

  • Նկարի՛ր բանաստեղծությունը, ապա ձայնագրիր:
  • Ո՞րն է բանաստեղծության գլխավոր իմաստն արտահայտող տողը: Դո՛ւրս գրիր և պատճառաբանիր, թե ինչու ես այդպես մտածում:

Երկու սև ամպ, հողմի առաջ
Գընում էին հալածական։

Որովհետև նկարագրում է ամպի շարժումը։

  • Ի՛նքդ վերնագրիր բանաստեղծությունը:

Իրարից փախած երկու ամպ։

  • Արձակ, գրավոր պատմի՛ր բանաստեղծությունը:

2. Կետերը  փոխարինի´ր  դ, տ կամ  թ տառերով (դ-տ-թ-ի ուղղագրությունը տե՛ս այստեղ):

Արդեն, հաղորդել, արևմուտք, զվարթ, սաղարդախիտ, բրդոտ,  ժողովուրդ,   հերթ, օրիորդ, ընդունակ, հանգստություն,  արտաքին,  չորրորդ,  մարդկային.  անդադար,  փարթամ:

  • Այս շարքում կա երկու բառ, որոնք կան Հ. Թումանյանի «Երկու սև ամպ » բանաստեղծության մեջ: Գտի՛ր, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը, ապա բաղադրիչների (մասերի) բաժանի՛ր (բառի բաղադրիչների մասին կարդա, մուլտֆիլմը դիտիր այստեղ ):

հանգստություն։հանգիստ+ություն

անդադար։ան+դադար

  • Արևմու.ք, սաղար.ախիտ, բր.ոտ, զվար.  բառերից առանձնացրո՛ւ արմատները և նոր բառեր կազմի՛ր:

Արևմուտք, արև + մուտք

սաղարդախիտ, սաղարդ+ա+խիտ

բրդոտ, բրդ+ոտ

զվարթ․զվարթ

Posted in Մայրենի 5

ԵՐԿՈՒ ՍԵՎ ԱՄՊ

Վաղուց թողած բարձր ու կանաչ
Գահը իրենց հանգըստության,
Երկու սև ամպ, հողմի առաջ
Գընում էին հալածական։

Հողմը սակայն չար հոսանքով
Բաժնել, ջոկել չէր կարենում,
Ինչքան նըրանց լայն երկնքով
Դես ու դեն էր քըշում, տանում։

Ու անդադար գընում էին՝

Քըշված հողմի կատաղությամբ,
Իրար կըպած ու միասին,
Երկու սև ամպ, երկու սև ամպ..

հողմ- Ուժեղ քամի