Սերո Կարագուլլյանի բլոգ

Հարցեր եւ առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ դեր ունի էներգիան կենդանի օրգանիզմներում:

էներգիան կենդանի օրգանիզմներում ծախսվում է այլ նյութերի սինթեզման, օրգանիզմի կառուցման աճի, շարժման և կենսագործուննության համար։

1. Որտեղի՞ց են կենդանի օրգանիզմներն էներգիան ստանում:

Բոլոր կենդանի օրգանիզներն իրենց անհրաժեշտ էներգիան ստանում են արեգակից։

1. Ո՞ր կենդանի օրգանիզմներում է կլանվում արեգակնային էներգիան:

Կանաչ բույսերի։

1. Ներկայացրե՛ք կենդանի օրգանիզմների օրինակներ, որոնք լույս
   են արձակում:

Բակտերիաներ, սնկեր, որոշ անողնաշարավորներ, ձկներ։

1. Ինչպե՞ս եք պատկերացնում սննդային կապերը կենդանի օրգանիզմների միջեւ:

Յուրաքանչյուր տեսակ օգտագործում է օրգանական նյութի մեջ գտնվող էներգիայի միայն մի մասը՝ նրա տրոհումը հասցնելով մինչև որոշակի փուլի։ Տվյալ տեսակի համար ոչ պիտանի, բայց դեռևս էներգիայով հարուստ նյութերն օգտագործում են այլ օրգանիզմներ։

1. Կարո՞ղ եք պնդել, որ կյանքը պարտական է Արեգակին: Ինչո՞ւ:

Այո, քանի որ բոլոր օրգանիզմներին անհրաժեշտ է թթվածին, ինչը արտադրվում է շնորհիվ բույսերի՝ ֆոտսինթեզի, որն իր հերթին իրականացվում է արեգակի էներգիայի շնորհիվ։

1. Շրջակա միջավայրի բույսերի եւ կենդանիների միջեւ սննդային կապերի ի՞նչ օրինակներ գիտեք: Նկարագրե՛ք: Լուծել խնդիրը.

Մեղուն սնվում է մեղրիից, կովը և ոչխարը՝ խոտից։

Եթե կախարդական փայտիկ ունենայի, աշխարհը մահից կփրկեյի։ Աշխարհում բոլոր մարդկանց հարուստ կդարձնեյի։ Բոլոր թշնամիներին կոչնչացնեյի, Թուրք ցեղը կոչնչացնեյի։ Հայաստանը կդարձնեյի աշխարհի ամենամեծ երկիրը, աշխարհում տարածված բոլոր հայերին կհավաքեյի իրենց պապական երկրում՝ հայաստանում ապրելու և գոյատևելու։

Ողջույն , հետաքրքրասեր պատանի, արի միասին աշխատենք:

Անուն   Սերո

Ազգանուն   Կարագուլլեյան

Ազգությունը  Հայ

Քաղաքը  Երևան

Երկիրը  Հայաստան

1.Ինչպես է կոչվել, այն երկիրը, որտեղ կազմավորվել է հայ ժաղավուրդը

Ա  Հայաստան

Բ.ըստ վրացիների  Արմենիա

2.Փորձիր ներկայացել Հայկական լեռնաշխարհի

ա.5 խոշոր գետերը

Եփրատ,  Տիգրիս,  Կուր, Արաքս, Արածանի

բ. 3 մեծ լճերը

Սևանա լիճ, Վանա լիճ, Ուրմիո

գ.լեռները-դասավորիր լեռները/Արագած, Մասիս, Սիս, Սիփան, Նեմրութ/

Ա.հարավից հյուսիս                           բ. Ըստ բարձրության

Մասիս                                                                                   5137

Արագած                                                                                4094

Սիփան                                                                                  4058

Սիս                                                                                         3925

Նեմրութ                                                                                2150                                                               

4.Փորձիր լրացնել

Մասիս Արագած լեռների միջև ———————-/Երասխի/ միջին հոսանքում փռված է

————————————— ———————-,որտեղ գտնվել են Հայաստանի հինավուրց մայրաքաղաքները՝ Տուշպա, Արմավիր, Երվանդաշատ,

Արտաշատ, Տիգրանակերտ, Վաղարշապատ, Դվինը, գտնվում է նաև Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը Երևանը;

5.Ըստ Անանաիա Շիրակացու «Աշխարհացույցի» Մեծ Հայքը բաժանված էր 15 նահանգների «աշխարհների»: Փորձիր լրացնել:

Ա.տարածքով ամենամեծը ներկիր կարմիր

Այրարատ

Բ.տարածքով ամենափոքրը ներկիր դեղին

Մոկք

6.Փորձիր նշել 5 պայման, որոնց առկայության դեպքում կարող է ստեղծվել պետություն

1. Տարածք

2․  Ինքնիշխանություն

3․ Կառավարություն

4. Միջազգային հարբերություն

5․ Սեփականության իրավունք

7.Վանի թագավորության այլ անվանումները

«Բիայնիլի», «Նաիրի», «Ուրարտու», «Արարատյան թագավորություն»։

Փորձիր լրացնել աղյուսակը

արքա	Սարդուրի Առաջին	Մենուա	Արգիշտի Առաջին	Սարդուրի Երկրորդ
Կառավարման թթ-ները/մոտ/	Վանի թագավորություն
Հիմնած քաղաքները
Ներքին քաղաքականություն
Արտաքին քաղաքականություն

8.Վանի թագավորության երեք գլխավոր աստվածները

Խալդի, Թեշեբա, Շվինի

9.Փորձիր գտնել Վանի թագավորության թագավորների անվանումները

Մենուա,

Իշպուինի

ՍարդուրիԱ

Արգիշտի

Ռուսա

Արամե

10.Համապատասխանեցրու

1.Թեյշեբա- Փոթորիկի և ամպրոպի աստված                                              

գլխավոր աստված

2.Շիվինի — արևի աստված                                              Արևելյան Եփրատ

3.Բզնունյաց ծով                                                         պատերազմի աստված

4.Կապուտան լիճ                                                        արևի աստված

5.Գեղամա ծով                                                            Ուրմիո լիճ

6.Էրեբունի                                                                  ԱրգիշտիԱ

7.Երասխ                                                                     Մենուա

8.Արածանի                                                                Վանա լիճ

9.Տուշպա                                                                    Արաքս

10.Շամիրամի ջրանցք                                              Սևանա լիճ

11.Խալդի                                                                  Սարդուրի Ա

11.Փորձիր տալ այս բառերի բացատրությունը

Էրեբունի՝ Էրեբունի ամրոց, պատմական հուշարձան, գտնվում է Հայաստանի մայրաքաղաք  Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում՝ Արին բերդ բլրի վրա։ Հիմնադրվել է մ.թ.ա. 782 թվականին Վանի թագավորության արքյա Արգիշտա Ա-ի կողմից։

Հետևակ՝ Ոտքով գնացող, ոտավոր, ոչ հեծյալ:

Հեծելազոր ՝Հեծյալ զորք:

Արձանագրություն` Քարի՝ աղյուսի և նման կարծր առարկաների վրա փորագրված գրություն:

Սեպագիր`  Սեպագրական արձանագրություն:

Պալեոլիթ` Հին քարե դար:

Մեզոլիթ`

Նեոլիթ` Քարե դարի վերջին շրջանը, նոր քարե դար:

Աշխարհազոր ` Կանոնավոր բանակին օգնելու համար կազմակերպվող ժողովրդական զորք:

12.Փորձիր նշել 5 պայման, որի դեպքում տերություն է վերանում:

1.———————

2.———————

3.————————

5.———————

4.———————

Կրկնենք անցածը

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Գտե՛ք այն բոլոր ամբողջ թվերը, որոնք աստղանիշի տեղում գրելու դեպքում երկու անհավասարություններն էլ ճիշտ կլինեն.

ա) 0 < 1 < 3, գ) 8 < 9 < 10, ե) – 6 < -5 < – 1,

բ) – 4 < 1 < 0, դ) – 3 < 0 < 3, զ) –1< 0 < 1։

2) Բերե՛ք երկու տարբեր ամբողջ թվերի այնպիսի երկու զույգերի օրինակներ, որոնցում՝ 

ա) առաջին զույգի ավելի մեծ թիվը փոքր լինի երկրորդ զույգի ավելի փոքր թվից:

բ) առաջին զույգի ավելի փոքր թիվը փոքր լինի երկրորդ զույգի, ավելի փոքր թվից։

3) Խնայբանկը յուրաքանչյուր ավանդին տարեկան ավելացնում էնրա 15 %-ը։ Երկու տարի անց ի՞նչ գումար գրանցված կլինի ավանդատուի հաշվում, եթե նա բանկին հանձնի 200000 դրամ։

200000։100=2000

2000.15=30000

30000.2=60000

Լրացուցիչ(տանը)

4) Արդյոք մի՞շտ կարելի է ասել, որ երկու տարբեր ամբողջ թվերից

մեկը մյուսից մեծ է։

Ոչ

5) A կետից դեպի B կետն է ուղեւորվել բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 ժ հետո նույն երթուղիով ուղեւորվել է շոգենավը,որի արագությունը 24 կմ/ժ է։ Որքա՞ն է A եւ B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ։

6) Երեք գրքի համար վճարել են 4000 դրամ։ Առաջին գրքի գինը բոլոր գրքերի արժեքի 20 %-ն է։ Մյուս երկու գրքերի գների հարաբերությունը հավասար է 9 եւ 7 թվերի հարաբերությանը։ Ի՞նչ արժե գրքերից յուրաքանչյուրը։

Առաջադրանքներ(դասարանում) 1) Կոորդինատների սկզբից ի՞նչ հեռավորության վրա են գտնվում A(+5), B (–9), C (+2), D (–20) կետերը։ A(+5), +5 B (–9), -9 C (+2), +2 D (–20),-20 2)  Գտե՛ք հետեւյալ թվերի բացարձակ արժեքները. – 10, |+10| + 1, |-1| – 3, |+3| + 12, |-12| + 18, |-18| 0, |0| -19, |+19| – 100, |+100| 3)Հաշվե՛ք |*| : 5 + 11 արտահայտության արժեքները` աստղանիշի փոխարեն տեղադրելով հետեւյալ թվերը. 0, |0| : 5 + 11 =+11 – 15, |-15| : 5 + 11=+14 – 45, |-45| : 5 + 11 =+20 10, |+10| : 5 + 11 =+9 – 30, |-30| : 5 + 11 =+17 4) Հաշվե՛ք ա) |– 6| + |4|=2 բ) |– 50| + |– 4|=54 գ) |– 18| · |– 21|=378 դ) |21| – |6|=15 ե) |31| + |27| =58 զ) |44| : |– 4|=-11 է) |– 3| – |– 1|=2 ը) |15| · |– 12|=-180 թ) |– 210| : |– 15|=14 Առաջադրանքներ(տանը) 5) Եթե դրական ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը հավասար է 9-ի, ինչի՞ է հավասար նրա հակադիր թվի բացարձակ արժեքը։ -9 6) Երկու թվերից ընտրե՛ք այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելիմեծ է. ա) – 7 եւ 11, -7 գ) – 31 եւ – 50, -50  ե) 0 եւ – 3, -3 բ) – 6 եւ – 5, -6 դ) 9 եւ 8, -8 զ) 17 եւ 0, 0 7) Համեմատե՛ք թվերը. ա) – 8 < 7, գ) 3 > –13, ե) – 7 > –17,

բ) – 9 – > 11,           

 դ) 0 > – 4, զ) 1 > – 8։ 8) Թվերը դասավորե՛ք նրանց բացարձակ արժեքների աճման կարգով. – 18, 0, 29, 3, – 4, – 17, – 5, 39։ | 39 | < |29|  <  |3| <  |0|  <  |-4|  < |-5| <  |-17|  <  |-18| 9) Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով. 50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18։ 88 > 50 > 29 > -18 > -33 > -37 10) 41, – 43, – 49, 42, – 47, – 44, – 50 թվերի մեջ գտե՛ք ամենափոքր բացարձակ արժեքն ունեցողը։ |42 |

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Աճման կարգով գրե՛ք հետեւյալ թվերը.

–2, –10, +1, 0, –6, +32, –9, –27, +14։

-27<-10<-9<-6<-2<0<+1<+14<+32

2) Մարմինը, որի զանգվածը Երկրի վրա 1 կգ է, Լուսնի վրա ունի 160 գ զանգված։ Լուսնի վրա որքա՞ն կլինի այն մարմնի զանգվածը, որի զանգվածը Երկրի վրա 250 կգ է

250։160=1/9

3) Լաստը գետի հոսանքով 8 ժամում լողում է 24 կմ։ Քանի՞ ժամում նույն հեռավորությունը գետի հոսանքին հակառակ ուղղությամբ 

կանցնի նավակը, որի արագությունը չհոսող ջրում 7 կմ/ժ է։

4) Անհրաժեշտ էր կազմել 1920 գիրք: Կազմարարներից մեկը կարող էր այդ աշխատանքը կատարել 16 օրում, մեկ ուրիշը` 24 օրում,երրորդը` 48 օրում: Քանի՞ օրում նրանք կավարտեին աշխատանքը, եթե աշխատեին միասին:

Լրացուցիչ(տանը)

5) Գտե՛ք ամենամեծ եւ ամենափոքր թվերը.

–1, +2, +7, –6, +5, 0, –11, +10, –9, +2։

+10>+7>+5>+2>0>-1>-6>-9>-11

6) Աղաջրում յուրաքանչյուր 50 մաս ջրին ընկնում է 3 մաս աղ։ Քանի՞ գրամ աղ կա 3710 գ աղաջրում։

7) Ուղղանկյան մակերեսը 2475 սմ² է, որի երկարությունը՝ 4 անգամ մեծ է լայնությունից։Գտնել լայնությունը և երկարությունը։

8) Երկու բրիգադ միաժամանակ սկսեցին փորել 225 մ երկարությամբ

թունելը՝ շարժվելով իրար ընդառաջ։ Առաջին բրիգադը մեկ օրում 

12 մ-ով ավելի էր անցնում, քան մյուսը։ Մեկ օրում քանի՞ մետր էր 

փորում բրիգադներից յուրաքանչյուրը, եթե հայտնի է, որ նրանք հանդիպեցին աշխատանքը սկսելուց 50 օր հետո։

4. Հակադիր ամբողջ թվեր

Առաջադրանքեր(դասարանում)

1) Գրե՛ք հակադիր թիվը.

ա) –8, +8

գ) +3, -3

ե) –200, +200

է) –32,+32

բ) –11, +11

դ) +18, -18

զ) +137, -137

ը) –41, +41

2) Դրակա՞ն, թե՞ բացասական է թիվը, եթե նրա հակադիր թիվը՝

ա) դրական է, բ) բացասական է, գ) հավասար է զրոյի։

3) Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում հավասարությունը ճիշտ կլինի.

ա) – (-35) = 35,

բ) – (-81) = 81,

գ) – (+44) = –44,

դ) – (+125) = –125։

4)  Կոորդինատային ուղղի վրա գտե՛ք հակադիր կետերի բոլոր զույգերը։

Լրաուցիչ(տանը)

5) Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն ամբողջ թիվը, որը հավասար չէ զրոյի՝

ա) չի կարող հավասար լինել իրեն հակադիր թվին. այո

բ) կարող է ունենալ նույն նշանը, ինչ որ նրան հակադիր թիվը. ոչ

գ) բացասական է, եթե նրան հակադիր թիվը դրական է։ այո

6) Հետեւյալ հավասարություններից որո՞նք են ճիշտ կազմված.

ա) – (–63) = 63, ճիշտ

գ) 38 = – (+38), սխալ

ե) 16 = + (–16), սխալ

բ) – (+45) = –45, ճիշտ

դ) –52 = – (–52), սխալ

զ) –27 = – (+27)։ ճիշտ

7) Տրված են A (–11), B (+17) կետերը։ Գրե՛ք՝

ա) C կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է A կետին,

բ) D կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է B կետին։

ա) c=+11

բ) D=-17

1․ Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր․

խնդրագիրք- խնդիր(արմատ)+ա(հոդակապ)+գիր(արմատ)+ք(ածանց)

մեծամիտ- մեծ(արմատ)+ա(հոդակապ)+միտ(արմատ)

հանրային-հանուր(արմատ)+ային(ածանց)

համակարգիչ-համ(ածանց)+ա(հոդակապ)+կար(արմատ)+իչ(ածանց)

գնդասեղ-գունդ(արմատ)+ասեղ(արմատ)

անդադար-ան(ածանց)+դադար(արմատ)

հնարամիտ-հնար(արմատ)+ա(հոդակապ)+միտ(արմատ)

հանրահայտ-հանուր(արմատ)+ա(հոդակապ)+հայտ(արմատ)

դեղձենի-դեղձ(արմատ)+ենի(ածանց)

2․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմյանց, քվեարկություն, որդյակ, յասաման, քիմիական, հեքիաթային, ոսկյա, հրեական, դաստիարակություն, սենյակ, կրյա, Անդրյաս, Եղյազարյան, կյանք:

3․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու ող կոտրվել է: (ող, ոխ)

Ոխ սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ)

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բուն գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն)

Մի քանի հողի ձեռք ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բույն: (բույն, բուն)

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել վիկտորյա շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

Տնեցիներն այնքան են վարժվել վիկտորիայի անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

4․ Նախադասությունները կետադրի՛ր․

Երկինքը՝ կամաց-կամաց ամպեց և սկսեց անձրևել:

Հայրը խոժոռվեց ու տղան հասկացավ, որ պիտի լռի:

Բժիշկը բամբակ է ուզում, որ վերքը մաքրի:

Իսկական կրակ է, երեխա չէ:

Գետափին մի քար կա որի, վրա պառկում էր լողանալուց հետո:

Այդ մարդու սիրտը քար է, երբեք ոչ մեկին չի ներում։

5․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

մանրեսպան, միջօրե, լայնէկրան, երբևիցե, այժմէական, ամենաէական, աներկյուղ, առերևույթ, առէջ, բազկերակ, գետեզր, գոմէշ, դողերոցք, ելևէջ, եղերերգ, երբևե, ինչևիցե, մանրե, հնէաբան, մանրե, նախօրե, չեն, չէիր, որևե, չէինք, ստորերկրյա: