Բնական թվերի գումարման հաշվեկանոնը

Դասարանական առաջադրանքներ

Տնային առաջադրանքներ

1․ Կատարե՛ք գումարում

Օրինակ՝ 6458+2141=8599

			+	6	4	5	8
				2	1	4	1
				8	5	9	9

3249+9815

				3	2	4	9
			+
				9	8	1	5
			1	3	0	6	4

93725+698911

				9	3	7	2	5
		+
			6	9	8	9	1	1
			7	9	2	6	3	6

65417+41136

				6	5	4	1	7
			+
				4	1	1	3	6
			1	0	6	5	5	3

2328+807

				2	3	2	8
			+
					8	0	7
				3	1	3	5

2․  Աստղանիշները փոխարինե՛ք այն թվանշաններով, որոնց դեպքում կատարված գումարումը ճիշտ կլինի․

+	6	8	0	4
	4	4	6	7
1	1	2	7	1

+		7	1	2	3	7
		2	9	9	6	3
	1	0	1	2	0	0

+		3	7	6	3
		9	9	9	9
	1	3	7	6	2

3․ Որո՞նք են այն ամենամեծ և ամենափոքր վեցանիշ թվերը, որոնք կարելի է գրի առնել՝ մեկական անգամ գործածելով 2, 7, 1, 0, 3, 5 թվանշանները։

1)753210 ամենամեծ

2)102357 ամենափոքր

4․ Պահեստում կար 7200 աման ներկ, որոնցից խանութները տարան 5400 աման։ Քանի՞ անգամ փոքրացավ պահեստում եղած ներկի ամանների քանակը։

Լուծում

1)7200-5400=1800 անգամ փոքրացավ պահեստում եղած ներկի ամանների քանակը։

Տնային առաջադրանքներ

1․ Կատարե՛ք գումարում

5992+3779

				5	9	9	2
		+
				3	7	7	9
				9	7	7	1

3207+8034

				3	2	0	7
		+
				8	0	3	4
			1	1	2	4	1

23051+4158

			2	3	0	5	1
		+
				4	1	5	8
			2	7	2	0	9

77528+19056

			7	7	5	2	8
		+
			1	9	0	5	6
			9	6	5	8	4

2․  Աստղանիշները փոխարինե՛ք այն թվանշաններով, որոնց դեպքում կատարված գումարումը ճիշտ կլինի․

+	5	5
	3	1
	8	6

+	3	3	7
	4	2	2
	7	5	9

3. Աղջիկն ամեն օր կարդում է 30 էջ, որից հետո էջանշան է դնում գրքի մեջ։ Երբ նա էջանշանը գրքի մեջ դրել է 6 անգամ, նրան մնացել է կարդալու 18 էջ։ Քանի՞ էջ կա գրքում։

Լուծում

1)30.6=180

2)180+18=198  էջ կա գրքում։

Մենք ապրում ենք Երկրի վրա: Երկիրը մի հսկայա­կան գունդ է, որի մակերևույթը պատված է ցամաքով և ջրով: Իսկ ուրիշ ի՞նչ մարմիններ կան աշխարհում:
Դրանցից ձեզ առավել ծանոթ են Լուսինն ու Արեգակը: Մութ գիշերը երկն­քին նայելիս մենք տեսնում ենք բազ­մաթիվ լուսատու, առկայծող կետեր: Դրանք աստղերն են: Բացի աստղերից՝ հայտնի են նաև մեծ ու փոքր երկնային շատ այլ մարմիններ, օրինակ՝ Արեգակի շուրջը պտտվում են նրա համեմատ փոքր չափեր ունեցող մարմիններ, որոնք կոչվում են մոլորակ­ներ: Դրանցից մեկը Երկիրն է: Հետագայում դուք կծանոթանաք երկնային մի շարք այլ մարմինների:

Այդ բոլոր մարմինների ամբողջությունն ընդունված է անվանել տիե­զերք: Տիեզերք բառը նշանակում է մեծ եզերք (տի՝ մեծ): Այսինքն՝ տիեզերքն այն ահռելի տարածությունն է, որը լցված է հսկայական թվով տար­բեր չափեր և զանգվածներ ունեցող երկնային մարմիններով:

Աստղեր և համաստեղություններ: Անզեն աչքով գիշերը երկնքում կա­րելի է տեսնել մինչև 6000 աստղ, իսկ նույնիսկ փոքր աստղադիտակով կա­րելի է հաշվել միլիոնավոր աստղեր: Այդպիսի աստղ է նաև մեզ լավ ծանոթ Արեգակը: Համեմատած Արեգակի հետ՝ մնացած աստղերը մեզնից շատ ավելի մեծ հեռավորությունների վրա են գտնվում, և դա է պատճառը, որ դրանք այդքան փոքր են երևում:

Իրականում աստղերը շիկացած, լուսարձակող հսկայական գազային մարմիններ են, որոնք հիմնականում կազմված են ջրածնից և հելիումից: Աստղերի ընդերքում գազերն ուժեղ սեղմված են ու շիկացած: Դրանց ջերմաստիճանը հասնում է միլիոնավոր աստիճանների: Աստղերն իրենց չա­փերով, զանգվածով և պայծառությամբ տարբերվում են միմյանցից: Արե­գակը միջին մեծությամբ աստղ է:

Աստղերը հավասարաչափ չեն բաշխված տիեզերքում: Դրանք, միա­վորվելով, կազմում են աստղային հսկայական խմբեր, որոնք կոչվում են գալակտիկաներ:

Դեռևս հին ժամանակներում երկն­քում աստղերի դիրքը որոշելու, միմյան­ցից տարբերելու համար մարդիկ աչքով տեսանելի աստղերը բաժանել են խմբե­րի և դրանք անվանել համաստեղություններ: Համաստեղությունները կոչել են կենդանիների, առասպելական հերոսների և այլ անուններով, օրինակ՝ Մեծ Արջ, Փոքր Արջ, Առյուծ, Վիշապ, Անդրոմեդա և այլն: Ներկայումս գիտնականներն ամբողջ երկնակամարում առանձնացրել են 88 համաս­տեղություն՝ գալակտիկաներ: Մեր գալակ­տիկան, որում գտնվում են նաև Արե­գակը և Երկիրը, պարունակում է մոտ 100 միլիարդ աստղ: Բացի մեր գալակ­տիկայից՝ գոյություն ունեն հսկայական թվով այլ գալակտիկաներ:

Աստղային երկնքում առավել հեշտ է գտնել Մեծ Արջի համաստեղությունը, որի պայ­ծառ յոթ աստղի համախումբն անվանում են Շերեփ (դրանց դասավորու­թյունը նման է շերեփի): Եթե շերեփի երկու եզրային աստղերը մտովի միացնեք իրար և տեղափոխվեք այդ աստ­ղերի միջև հեռավորությունից մոտավորա­պես հինգ անգամ մեծ հեռավորություն, ապա կտեսնեք Բևեռային աստղը: Այդ աստղը երկնակամարում անշարժ է  և  միշտ ցույց է տալիս հյուսիսային ուղղությունը: Բևեռային աստղից սկսվում է Փոքր Արջի համաստեղությունը:

1. 
   Կոմիտասի «Աշուն գիշեր» բանաստեղծությունն անգի՛ր սովորիր:

Աշուն գիշեր

Ձյունիկ լուսին

Սարի ուսին,
Դեղին — կարմիր շաղալեն,
Ալիք — ալիք խաղալեն,
Ծովի ծոցին՝
Ալ ժապավեն
Տվել բոցին։

Ծառեր, հողմեր,
Ամեն կողմեր,
Թռչուն դառել երգելով,
Հեռու — հեռու հերկելով,
Երան — երան
Թռչելով
Օդի վրան։

 2. Լսի՛ր «Աշուն գիշեր» երգը Վահան Արծրունու կատարմամբ, ապա նկարի՛ր  բանաստեղծությունը: Նկարն ու բանաստեղծությունը տեղադրի՛ր  բլոգումդ:

  3. (Լրացուցիչ առաջադրանք)

Պատրաստի՛ր  մի սիրուն աշնանային ( այգում, բակում,…), ընտանեկան  տեսանյութ կամ ռադիոնյութ՝ նվիրված Կոմիտասին: Տեսանյութումդ  կամ ռադիոնյութումդ կարող ես ոչ միայն ընթերցել մեր անցած կոմիտասյան բանաստեղծությունները, այլ նաև երգել կամ նվագել Կոմիտաս: Ընտանիքիդ անդամներին խնդրիր միանալ քեզ, քեզ հետ երգել, նվագել կամ ընթերցել: Տեսանյութդ տեղադրի՛ր Youtube-ում , հղումն էլ՝ բլոգումդ:

Տեքստային խնդիրներ

Դասարանական առաջադրանքներ․

1․ Աննան գնեց 10 տուփ քաղցրավենիք՝ յուրաքանչյուրը 1600դրամով, և 5 միանման
տորթ։ Այդ ամենի համար վճարեց 36000 դրամ։ Աննան քանի՞ դրամ վճարեց մեկ տորթի
համար։

Լուծում

1) 10.1600=16000

2) 36000-16000=20000

3) 20000:5=4000

2. Դահլիճում կա 20 կարգ։ Երբ յուրաքանչյուր կարգում եղած տեղերի քանակը ավելացրին
   5-ով, դահլիճի բոլոր տեղերի քանակաը դարձավ 540։ Սկզբում քանի՞ տեղ կար
   յուրաքանչյուր կարգում։

Լուծում

1)20×5=100

2)540-100=440 տեղ կար յուրաքանչյուր կարգում։

3.Աղջիկը 2 տարեկան է։ Հայրը նրանից մեծ է 30 տարով։ Քանի՞ անգամ է հայրը մեծ
աղջկանից։ Հայրն աղջկանից քանի՞ անգամ մեծ կլինի 4 տարի անց։ Լուծում 1)30+2=32 16 անգամ է հայրը մեծ աղջկանից։ 2)32+4=36 18 անգամ է հայրը մեծ աղջկանից։

4.Մի արտադրամասում կար 53 հաստոց, իսկ մյուսում՝ 12-ով ավելի։ Երկրորդ
արտադրամասում ավելացրին ևս 17 հաստոց։ Ընդամենը քանի՞ հաստոց եղավ երկու
արտադրամասերում։ Կփոխվի՞ արդյոք հաստոցների այդ քանակը, եթե հաստոցներն
ավելացնեն առաջին արտադրամասում։ Լուծում 1)53+12=65 2)65+17=82 3)65+82=147 4)Այո
Տնային առաջադրանքներ․
1․ Գրքում կա 532 էջ։ Տղան ամեն օր կարդում է 37 էջ։ Կկարողանա՞ նա կարդալ
ամբողջ գիրքը 2 շաբաթում։ Լուծում 1)37.14=518 այո
2․ Հացի գործարան պետք է տանել 240տ ալյուր։ Բեռնատար մեքենայում տեղավորվում է
3տ ալյուր։ Քանի՞ մեքենա կպահանջվի, եթե յուրաքանչյուր մեքենան կարող է կատարել 4
ուղերթ։

Լուծում

1)240:3=80

2)80:4=20 մեքենա

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը կիրառելով բաշխական օրնեքը․
 8‧(7+5)=96
 4‧(91+64)=620
 (375+58) ‧2=866
 (119+32) ‧100=15000

2. Օգտագործելով բաշխական օրնեքը ՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․
   Օրինակներ՝
   194‧40+194‧60=194‧(40+60)=194‧100=19400
   164‧80-164‧30=164‧(80-30)=164‧50=8200
    132‧70+70‧68=70.(132+68)=70.200=14000
    973‧37-27‧37=37.(973-27)=12802
    388‧99+12‧99=99.(388+12)=99.400=39600
    462·120-462·70=462.(120-70)=462.50=23100
3. Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

Օրինակներ՝
194‧40+194‧50+194‧10=194‧(40+50+10)=194‧100=19400
164‧80-164‧20-164‧10=164‧(80-20-10)=164‧50=8200
 251·256+251·122+251·34=251.(256+122+34)=251.412=103412
 361·145+361·53+361·52=361.(145+53+52)=361.250=90250
 164·243-164·53-164·9=164.(243-53-9)=164.181=29684

4. Մարդատար գնացքը կազմված է 16 վագոնից, որորնցից յուրաքանչյուրում կա 56 տեղ։
   Քանի՞ ազատ տեղ է մնացել, եթե գնացք է նստել 837 ուղևոր։ Լուծում 1)56.16=896 2)896-837=59
   5․ Առաջին գրքում կա 256 էջ, երկրորդում՝ 80 էջով ավելի, իսկ երրորդում՝ երկրորդից
   112 էջով ավելի։ Քանի՞ էջ կա երրորդ գրքում։ Լուծում 1) 256 2)256+80=336 3)336+112=448 էջ կա երրորդ գրքում

Տնային առաջադրանքներ
1.Հաշվեք արտահայտության արժեքը կիրառելով բաշխական օրնեքը․
 6‧(9+6)=6.15=90
 (37+5)‧20=42.20=840
 (10-3)‧11=7.11=77
 (11-9)‧12=2.12=24

2. Հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․
    7‧3+7‧5+7‧2=7.(3+5+2)=7.10=70
    4‧9+4‧11+4‧3=4.(9+11+3)=4.23=92
    25‧2+25‧3+25‧5=25.(2+3+5)=25.10=250
    32‧16+32‧4+32‧5=32.(16+4+5)=32.25=800
3. Եթե թիվը գումարենք ինքն իրեն և ավելացնենք 15, կստանանք 137։ Ո՞րն է այդ թիվը։ Լուծում 1)137-15=122 2) 122:2=61

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Ստուգե՛ք հավասարությունը՝ կատարելով բազմապատկումը։ (բազմապատկումը
կատարի՛ր paint ծրագրում)
 87∙9=9∙87 այո 783=783
 25∙33=33∙25 այո 825=825
 192∙16=16∙192 այո 3072=3072
 24∙543=543∙24 այո 13032=13032

2․ Ստուգե՛ք հավասարությունը:
(բազմապատկումը կատարի՛ր paint ծրագրում)

 (8∙3) ∙5=8∙(3∙5) այո 120=120
 (2∙18) ∙4=2∙(18∙4) այո 144=144
 11∙(8∙9)=(11∙8) ∙9 այո 792=792
 27∙(5∙6)=(27∙5) ∙6 այո 810=810

3. Կիրառելով բազմապատկման զուգորդական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով:
    (3∙4)∙5=60

(25∙4)∙7=700
 (20∙10)∙17=3400
 38∙(24∙5)=4560

4. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել
   առավել հարմար եղանակով:
   (4∙25)∙138=13800
   (2∙14)∙(25∙5)=2800
   (6∙4)∙(5∙20)=2400
5. Հաշվե՛ք գումարը՝ գումարումը փոխարինելով բազմապատկումով՝
    290+290+290+290+290+290+290+290+290=290.9=2610
    2388+2388+2388=2388.3=7164
6. Գործվածքի՝ 36մ երկարություն ունեցող կտորից կարել են 12միանման թիկնոց։ Քանի՞
   մետրգործվածք է անհրաժեշտ 15 այդպիսի թիկնոց կարելու համար։

Լուծում

1)36:12=3

2)3.15=45 մ

Տնային առաջադրանքներ
1․ Ստուգե՛ք հավասարությունը՝ կատարելով բազմապատկումը: (բազմապատկումը
կատարի՛ր paint ծրագրում)
 15∙18=18∙15 270=270
 24∙12=12∙24 288=288
 21∙44=44∙21 924=924

2․ Կիրառելով բազմապատկման զուգորդական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով:
 72∙(6∙0)=0
 (15∙4)∙11=660
 30‧(40‧5)=6000
 38‧(24‧50)=45600

3. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել
   առավել հարմար եղանակով:
    8∙(3∙5)=120

 (11∙2)∙(30∙5)=3300
 (17∙8)∙(4∙5)=2720

4. Հաշվե՛ք գումարը՝ գումարումը փոխարինելով բազմապատկումով՝
    27+27+27+27+27+27+27=7.24=168
    104+104+104+104+104+104=104.7=728

Դասարանական առաջադրանքներ․
1․ Գտե՛ք առաջին երեք կարգային միավորների գումարը։

0+1+2=3
2․ Գտե՛ք ամենամեծ եռանիշ թվի և ամենափոքր քառանիշ թվի գումարը։

999+1000=1999
3․ Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը՝ հաշվել առավել հարմար եղանակով։
 150+200+250=(150+250)+200=600
 796+100+4+250=(796+4)+(100+250)=1150
 38000+6550+2000=(38000+2000)+6550=46550
4․ Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքից՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։
 39+13+87=(13+87)+39=139
 196+17+283=(283+17)+196=496
 1032+968+255=(1032+968)+255=2255

5. Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները՝ հաշվեք առավել
   հարմար եղանակով։
    64+18+36=(64+36)+18=118
    393+8+92+107=(393+107)+(8+92)=600
    2059+2311+441+689+14=(2059+441)+(2311+689)+14=5514

6․ Մեքենան առաջին օրն անցել է 115կմ, երկրորդ օրը՝ 15կմ-ով ավելի։ Երրորդ օրը
մեքենան անցել է 10կմ-ով ավելի, քան առաջին երկու օրում։ Ընդամենը քանի՞ կիլոմետր է
անցել մեքենան երեք օրում։

Լուծում

1)115

2)115+15=130

3)130+10=140 կիլոմետր է
անցել մեքենան երեք օրում։

7․Հինգ միանման աթոռակներն արժեն 18000 դրամ։ Ինչքա՞ն պետք է վճարել 12
այդպիսի աթոռակների համար։

Լուծում

1)18000.12=216000 դրամ

Տնային առաջադրանքներ․
1․ Գտե՛ք ամենափոքր հնգանիշ թվի և ամենամեծ երկնիշ թվի գումարը։

10000+99=10099
2․ Գրե՛ք որևէ երկու եռանիշ թիվ, որոնց գումարը եռանիշ է, և երկու եռանիշ թիվ, որոնց
գումարը քառանիշ է։

400+400=800

500+500=1000
3․ Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով։
 6480+224+500+20=(6480+20)+(500+224)=7224
 12000+6214+8000=(12000+8000)+6214=26214
 7480+364+500+20=(7480+20)+(500+364)=8364
4․ Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքից՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։
 57+60+40=(60+40)+57=157
 101+999+1001=(999+101)+1001=2101
 333+6667+1992=(6667+333)+1992=8992

5. Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները՝ հաշվեք առավել
   հարմար եղանակով։
    276+9+24+91=(276+24)+(91+9)=400
    1035+49+465+101=(1035+465)+(101+49)=1650
    654+17+346+250+750=(654+346)+(750+250)+17=2017

ՔԻՄԻԱԿԱՆ ՏԱՐՐ, ՔԻՄԻԱԿԱՆ ՆՇԱՆՆԵՐ: ՊԱՐԶ ԵՎ ԲԱՐԴ ՆՅՈՒԹԵՐ

Մեկ քիմիական տարրի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են պարզ:
Օրինակ՝ ազոտը, թթվածինը, ծծումբը, երկաթը, պղինձը, ոսկին պարզ նյութեր են, քանի որ կազմված են համապատասխանաբար միայն ազոտ, թթվածին, ծծումբ, երկաթ, պղինձ, ոսկի տարրերի ատոմներից: Ինչպես տեսնում եք՝ պարզ նյութի անվանումը սովորաբար (բայց ոչ միշտ) համընկնում է տարրի անվանման հետ:
Պարզ նյութերի մեջ տարբերում են մետաղներ և ոչ մետաղներ: Ձեզ հայտնի են մեծ թվով մետաղներ՝ երկաթը, ալյումինը, պղինձը, կապարը, արծաթը, ոսկին և այլն:

Մետաղները կարելի է տարբերել ոչ մետաղներից իրենց ընդհանուր հատկություններով: Այսպես՝ մետաղները սովորական պայմաններում պինդ նյութեր են (բացառությամբ սնդիկի, որը հեղուկ է): Մետաղները լավ ջերմաէլեկտրահաղորդիչներ են: Պղնձից, ալյումինից, արծաթից, ոսկուց պատրաստում են հաղորդալարեր: Դրանք պլաստիկ են՝ մաքուր մետաղից պատրաստած ձողը հնարավոր է «ծեծել», դարձնել թիթեղ: Մաքուր վիճա­կում մետաղները սովորաբար փայլուն են:
Ոչ  մետաղների մեջ կան ինչպես պինդ (ծծումբ, ածխածին, ֆոսֆոր), այնպես էլ՝ հեղուկ (բրոմ) և գազային (ազոտ, ջրածին, թթվածին) նյութեր: Պինդ ոչ մետաղները սովորաբար պլաստիկ չեն, դրանք փխրուն են: Ոչ մետաղներն էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում (բացառություն է ածխածինը), վատ ջերմահաղորդիչներ են:
Մեկից ավելի քիմիական տարրերի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են բարդ:
Օրինակ՝ ածխաթթու գազը կամ ջուրը բարդ նյութեր են: Առաջինը կազմված է ածխածին և թթվածին, երկրորդը՝ ջրածին և թթվածին տարրե­րի ատոմներից:
Բարդ նյութերն այլ կերպ անվանում են քիմիական միացություններ:
Քիմիական տարրերի ատոմները քիմիական փոխազդեցությունների ընթացքում չեն անհետանում, մեկ միացությունից կարող են մի այլ միացու­թյան բաղադրության մեջ անցնել:
Ամեն քիմիական տարր ունի իր նշանը և անվանումը: Քիմիական տարրի անվանումը տարբեր լեզուներով կարող է տարբեր հնչել: Լատինե­րեն «ferrum», անգլերեն «iron», ռուսերեն «железо», հայերեն «երկաթ»՝ դրանք նույն տարրի անվանումներն են: Որպես քիմիական տարրի նշան՝ ընդունվում է լատիներեն անվանման սկզբնատառը (գլխատառով գրված): Նույն տառով սկսվող տարրերի նշաններն իրարից տարբերելու համար՝ մեկից բացի մյուս տարրերի անվանման առաջին տառից հետո փոքրատառով գրվում է նաև հաջորդ տառերից որևէ մեկը: Օրինակ՝ կալցիումը (լատ.՝ Calcium) նշանկվում է Ca, կադմիումր (լատ.՝ Cadmium)՝ Cd, իսկ քլորր (լատ.՝ Chlorum)՝ Cl: Ստորև աղյուսակում ներկայացված են որոշ քիմիական տարրերի անվանումներ՝ համապատասխան լատինատառ նշաններով և արտասանությամբ:

Բնության մեջ գոյություն ունեն ատոմների տարբեր տեսակներ, որոնք զանազանվում են իրենց զանգվածով, չափերով, միջուկի կառուցվածքով:
Ատոմների որոշակի տեսակը կոչվում է քիմիական տարր: Ներկայումս հայտնի է 118 քիմիական տարր: Դրանցից վերջին մի քանիսի հայտնագործման մեջ մեծ է մեր հայրենակից, Ռուսաստանի գի­տությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Յուրի Հովհաննիս­յանի դերը: Տարրերի ատոմները միանում են նույն կամ այլ տարրի ատոմներին՝ առաջացնելով պարզ և բարդ նյութեր:

Քիմիական տարրը	Քիմիական նշանը	Արտասանությունը
Ազոտ	N	էն
Ալյումին	Al	ալյումին
Ջրածին	H	հաշ
Թթվածին	O	о
Երկաթ	Fe	ֆեռում
Պղինձ	Cu	կուպրում
Արծաթ	Ag	արգենտում
Ոսկի	Au	աուրում
Կապար	Pb	պլումբում

Ցինկ	Zn	ցինկ
Ածխածին	C	ց
Ծծումբ	S	էս
Ֆոսֆոր	P	պե
Քլոր	Cl	քլոր
Բրոմ	Br	բրոմ
սիլիցիում	Si	սիլիցիում

Հարցեր

1. Ինչո՞վ են տարբերվում պարզ և բարդ նյութերը:

Մեկ քիմիական տարրի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են պարզ:

Մեկից ավելի քիմիական տարրերի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են բարդ:

2. Ի՞նչ հատկություններով կարելի է տարբերել մետաղը ոչ մետաղից:

Մետաղները կարելի է տարբերել ոչ մետաղներից իրենց ընդհանուր հատկություններով:

1.Կազմի՛ր 5 հարց Ստեփան Զորյանի  «Մի գիշեր անտառում» պատմվածքի համար: Գրի՛ր բլոգումդ:

1-Պատմողի գյուղում ո՞ր ժամանակն էր ամենալավը։

2-Պատմողի ընկերները իրեն ո՞ւր տարան։

3-Պատմողը գնացե՞լ էր անտառ, թե առաջի անգամն էր գնալու։

4-Անտառում մարդիկ ինչպե՞ս են շնչում։

5-Քանի՞ ընկերներ էին և ամենամեծը ո՞վ էր։

2. Երբևէ անտառում գիշերե՞լ ես: Եթե այո, ապա պատմի՛ր այդ գիշերվա մասին, իսկ եթե ոչ, ապա պատկերացրո՛ւ, թե գիշերում ես անտառում:  Պատմի՛ր բլոգումդ:

Այո եղել եմ անտառում՝ Արատեսում։ Այդտեղ տնակներ կային, գիշերը շատ մութ էր, բայց ես չվախեցա, չնայած առաջի անգամն էր որ գիշերելու էի անտառում։ Կրակ վառեցինք ու հավաքվեցինք կրակի շուրջը։ Ու հետո քնեցինք։

3.Գրի՛ր տրված բառերի հնչյուններն ու տառերը:

Այսպես՝  որովհետև — 8 տառ, 10 հնչյուն

ամենևին- 7տառ, 9 հնչյուն

որպեսզի- 7տառ, 9 հնչյուն

եռանդ — 5 տառ, 6 հնչյուն

թևեր- 4 տառ, 6 հնչյուն

ճանապարհ- 8 տառ, 8 հնչյուն

1․ Մի ծառին նստած էր 15 ճնճղուկ, իսկ մյուսին՝ 19։ Յուրաքանչյուր ծառից թռավ 7 ճնճղուկ, և յուրաքանչյուրին նստեց ևս 10 ճնճղուկ։ Ընդամենը քանի՞ ճնճղուկ եղավ երկու ծառի վրա։

Լուծում

1)(15-7)+10=18

2)(19-7)+10=22

3) 18+22=40 ճնճղուկ եղավ երկու ծառի վրա

2․ Առաջին գրքում կա 436 էջ, երկրորդում՝ առաջինից 108 էջով պակաս, իսկ երրորդում՝ երկրորդից 200 էջով ավելի։ Քանի՞ էջ կա երրորդ գրքում։

Լուծում

1)436

2)436-108=328

3)328+200=528 էջ կա երրորդ գրքում

3․ Առաջին շտեմարանում կար 3100 պարկ ցորեն, իսկ երկրորդում՝ 750 պարկով ավելի։ Քանի՞ պարկ ցորեն կար երրորդ շտեմարանում, եթե այնտեղ եղած պարկերի քանակը 1130-ով պակաս էր, քան առաջին և երկրորդ շտեմարաններում միասին եղածը։

Լուծում

1)3100

2)3100+750=3850

3)3850-1130=2720 պարկ ցորեն կար երրորդ շտեմարանում

4. Կառքը 5 ժամում անցնում է 125կմ։ Քանի՞ ժամում կառքը կանցնի 300կմ։

Լուծում

1)125:5=25

2)300:25=12 ժամում կառքը կանցնի 300կմ