Month: Նոյեմբեր 2022

1)x2-3x+2x-6=x2-x-6

2)10x+20x+2x+4=32x+4

3)12b-3b2+8-2b

4)8y-6y-20y+15=-18y+15

5)6a2-9a+8a-12=6a2-a-12

6)35z-14z-15z+6=+6z+6

7)2-6x-4x+12×2=2-10x+12×2

8)15x+3-10×2-2x=13x+3-10×2

9)12b2+16bc-cb-20c2=12b2+15bc-20c2

10)6×2-4xy-15xy+10y2=6×2-19xy+10y2

11)12a4-16a2b2+15a2b2-20b4=12a4-a2b2-20b4

12)+7a6-14a3b3+8b3a3-16b6=+7a6-6a3b3-16b6

13)20z2-4z4+5-z2=19z2-4z4+5

14)6-12y3-10y3+20y6=6-22y3+20y6

15)8×5-10×6+4×4-5×5=3×5-10×6+4×4

16)6×3-3×2+9x-8×2+4x-12=6×3-11×2+13x-12

17)4y4+12y3+2y3+6y2-y-3=4y4+14y3+6y2-y-3

18)12×3-20x2y-3x2y+5xy2=12×3-23x2y+5xy2

19)a3-3a2+9a+3a2-9a+27=a3+27

20)10z4-5z6-6z2+3z4-8+4z2=+13z4-5z6-2z2-8

21)18×3+24×2+10x-27×2-36x-15=18×3-3×2-26x-15

22)a4+a3-a3-a2+a2+a-a-1=a4-1

23)x4+x3y+x2y2+xy3-yx3-x2y2-xy3

ա)a2+2a+1

բ)x2+2x+2

գ)5y+6+y2

դ)a2+2ab+b2

ե)1-x2

զ)5a-a2-b

է)x2-y2

ը)a2-2ab+b2

թ)2a2+5ab+2b2

ժ)9×2+12xy+4y2

ա)10mn+20m2+14n2+28mn=38mn+20m2+14n2

բ)36a2+60ab+3ab+5b2=36a2+62ab+5b2

գ)4×2+6xy-6xy-9y2=4×2-9y2

դ)15mn-25m2-6n2+10mn=25mn-25m2-6n2

ե)-2a2+3ab-2ab+3b2=-2a2+ab+3b2

զ)+35×2-49xy+20xy-28y2=+35×2-29xy-28y2

է)a4+a2b2+b2a2+b4=a4+2a2b2+b4

ը)m2n3-mn3-m3+m2

թ)2x2y2+4×5-y4-2y2x3

ժ)3x2y3+xy2a3+9a2xy+3a5

Հոկտեմբերի 30-ից Նոյեմբերի 4

Սովորել `էջ 63-65

Չնայած քիմիական տարրերի ատոմները չափազանց փոքր են, դրանց զանգվածներն, այնուամենայնիվ, չափելի են: Ֆիզիկոսներին հաջողվել է որոշել ատոմների զանգվածները:  

Օրինակ, ածխածին տարրի ատոմի իրական զանգվածը 0,000000000000000000000002 գ է (2⋅10−23 գ կամ 2⋅10−26 կգ):  Դա շատ փոքր թիվ է, որով հաշվումներ կատարելը հարմար չէ:  Նման փոքր թվերով են արտահայտվում նաև մնացած բոլոր քիմիական տարրերի ատոմների զանգվածները, որոնք որոշվում են հետազոտման ժամանակակից եղանակներով:

Այդպիսի փոքր թվերից ու դրանց հետ հաշվարկներ կատարելու անհրաժեշտությունից ձերբազատվելու նպատակով ատոմների զանգվածների որոշման համար կիրառվում է զանգվածի ատոմային միավորը (զ.ա.մ.):

Զանգվածի ատոմային միավորը ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12  մասն է՝ m(C)/12=1զ.ա.մ.,

զ.ա.մ.=1,66⋅10−27կգ, կամ 1,66⋅10−24գ, որը մոտավորապես հավասար է ջրածնային միավորին:

Հաճախ օգտվում են հարաբերական ատոմային զանգված հասկացությունից: Հարաբերական ատոմային զանգվածը նշանակվում է  Ar -ով, որտեղ r-ը լատիներեն relative (հարաբերական) բառի սկզբնատառն է:

Հարաբերական ատոմային զանգվածը չափողականություն չունի, այն հարաբերական մեծություն է:

Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը ցույց է տալիս, թե այդ տարրի մեկ ատոմի զանգվածը (m0)  քանի՞ անգամ է գերազանցում զանգվածի ատոմային միավորը:

Օրինակ՝ Ar (կալցիում) =40: Սա նշանակում է, որ կալցիումի մեկ ատոմի զանգվածը  40անգամ մեծ է զանգվածի ատոմային միավորից:

Ատոմի զանգվածը` զանգվածի ատոմային միավորներով արտահայտված, և ատոմի հարաբերական ատոմային զանգվածը թվային արժեքներով միմյանց հավասար են:

m0(Zn)=65 զ.ա.մ.  m0(Li)=7  զ.ա.մ. m0(Cu)=64   զ.ա.մ.    
Ar(Zn)=65 Ar(Li)=7 Ar(Cu)=64

Քիմիական տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածն իմանալով՝ կարող ենք որոշել տարրի մեկ ատոմի իրական զանգվածը: Այդ նպատակով տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը բազմապատկում ենք զանգվածի ատոմային միավորով.

Օրինակ

Օրինակ`

m0(կալցիումը)=Ar(կալցիում)⋅1,66⋅IO−27=40⋅1,66⋅IO−27 կգ=6,64⋅IO−26 կգ,այսինքն՝m0(Ca) =6,64⋅IO−26 կգկամ6,64⋅IO−23գ:

Բոլոր տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները ներկայացված են Դ.Ի.Մենդելեևի քիմիական տարրերի պարբերական համակարգում:

Յուրաքանչյուր քիմիական տարր ունի հարաբերական ատոմային զանգվածի որոշակի արժեք:

Դուք ծանոթացաք ատոմի քանակական բնութագրին` ատոմի զանգվածին և հարաբերական ատոմային զանգվածին: Այժմ կարելի է ասել, որ տարրի քիմիական նշանը ցույց է տալիս նաև նրա հարաբերական ատոմային զանգվածը:

Հարաբերական ատոմային զանգվածը(Ar) տարրի մեկ ատոմի զանգվածի հարաբերությունն է զանգվածի ատոմային միավորին (զ.ա.մ.):